Chương 16: Mặt Thật Sau Lớp Sơn Son

Dòng người chen chúc đổ về sảnh chính Nhà triển lãm thị xã Vinh khiến không khí buổi sáng đầu xuân đặc quánh mùi vôi mới và khói thuốc lá. Thắng đứng chôn chân bên cạnh chiếc xe đẩy thô sơ chất rơm nếp, mắt vẫn dán chặt vào tấm băng rôn đỏ chót giăng ngang gian hàng trung tâm của Công ty Tân Á. Dưới ánh điện nê-ông sáng quắc, mấy hàng kệ sắt sơn nhũ bạc bày la liệt âu, đĩa, bình hoa phủ thứ men xanh biếc láng bóng như gương.

Tiếng loa tay rè rè bỗng rít lên chói tai. Hoàng Quốc Đại trong bộ com-lê xám bóng bẩy, ngón tay đeo nhẫn ngọc to bản hoa lên giữa không trung, giọng trơn tuột nịnh bợ vang khắp gian phòng:

— Kính thưa các đồng chí lãnh đạo Sở Thương nghiệp, thưa các chuyên gia đầu ngành! Tân Á chúng tôi tự hào mang đến bước ngoặt công nghệ gốm sứ năm 1991. Dòng men ngọc hóa thực nghiệm độc quyền này nung nhanh, bóng láng không tì vết, vượt xa thứ gốm đất nung nứt nẻ, thô kệch thời bao cấp!

Đứng nép bên cạnh Đại, Dưỡng Hữu Trọng vuốt mượt mái tóc xức dầu thơm nồng nặc, ngửa cổ cười ruồi, chĩa thẳng chiếc loa pin về phía cửa phụ nơi Thắng và chú Mười vừa bước vào:

— Bà con nhìn xem kìa! Có kẻ đến giờ còn ôm mấy sọt đất bùn với đống tro củi cổ lỗ sĩ đi thi thố! Thời buổi mở cửa làm ăn lớn, ai lại dại dột bám víu thứ tro tàn hun khói đen nhẻm, tối tăm ấy nữa? Đúng là đồ nhà quê thiển cận!

Tiếng xì xào rộ lên quanh các dãy bàn trưng bày. Đại diện Sở Thương nghiệp cùng các vị khách trong ban tổ chức khẽ liếc nhìn về phía Thắng. Nổi bật giữa đoàn khách tham quan là mấy chuyên gia người Nhật Bản mặc áo vest chỉnh tề, trong đó người đàn ông lớn tuổi tóc hoa râm, đeo kính tròn—ông Tanaka—chậm rãi dừng bước, đưa mắt quan sát dáng vẻ phong trần của nhóm thợ xóm Lò.

Ngực Thắng nghẹn lại vì phẫn uất, hai bàn tay nắm chặt mép bao tải gai. Nhưng bàn tay cụt ngón trỏ của Trưởng thôn Nguyễn Văn Mười đã kịp thời đặt lên vai chàng, ấn xuống thật êm:

— Đừng bận tâm lời bọn bán trời không văn tự ấy, Thắng. Cứ bình tĩnh trải chiếu, bày hàng ra!

Thắng hít một hơi sâu, gật đầu dứt khoát. Chàng cùng chú Mười cẩn thận dỡ từng lớp rơm vàng thơm mùi nếp bãi bồi, nhẹ nhàng bưng đôi bình tỳ bà cao ba thước đặt lên chiếc bàn gỗ thô mộc mạc góc sảnh. Kế đó, bộ ché rượu vân mây cùng năm mươi chiếc bát chiết yêu men tro rạn tam hợp được xếp ngay ngắn trên nền vải thô màu nâu đất.

Không có ánh điện nê-ông rọi chiếu, cũng chẳng có kệ sắt hào nhoáng, nhưng khi lớp vải phủ vừa rút đi, ánh nắng mai lùa qua ô cửa kính rọi thẳng vào thân gốm Cổ Bằng.

Một sắc xanh rêu cổ kính ánh lên sắc vàng chanh ấm áp bừng nở giữa gian phòng. Từng tầng rạn vảy cá chạy uốn lượn sâu thẳm, lớp men chìm mịn màng như ngọc thạch tự nhiên, không hề lóa mắt hay trơn tuột giả tạo.

— Ồ! Kirei… Tuyệt mỹ!

Ông Tanaka khẽ thốt lên một tiếng bằng tiếng mẹ đẻ. Đôi mắt sau tròng kính tròn sáng rực, ông sải bước vượt qua đám đông đang vây quanh gian hàng Tân Á, tiến thẳng đến trước bàn trưng bày của xóm Lò. Hai vị chuyên gia của Viện Vật liệu đi cùng cũng ngỡ ngàng bước theo. Ông Tanaka cúi rạp người, ghé sát mắt quan sát từng đường rạn chân chim tinh xảo trên bờ vai bình tỳ bà, rồi xin phép nâng chiếc bát chiết yêu lên bằng cả hai tay.

Ông khẽ co ngón tay trỏ, gõ nhẹ vào vành miệng bát.

“Keng… boong…”