Chương 15: Thuyền Nan Xuôi Sóng Khai Lò

Dưỡng Văn Thắng buông cần bễ gió dự phòng, lảo đảo bước ra khỏi căn hầm phụ ngập ngụa hơi nóng. Hai bắp tay chàng mỏi nhừ, lồng ngực phập phồng hớp từng ngụm khí lạnh tràn qua mép sông Lam. Trước mắt chàng, ngọn lửa ma mị trong buồng nung vẫn cuộn tròn sắc xanh lam trong vắt, ôm trọn lấy những khối bao nung xám sẫm.

Cụ Dưỡng Hữu Bằng rút chiếc cào sắt khỏi cửa cời, gõ mạnh ba tiếng "chanh chách" vang rền xuống nền gạch nung. Cụ ngoảnh lại nhìn Thắng, ánh mắt rạng ngời niềm tin cậy:

— Giữ lửa chuẩn cữ rồi đó con! Ngọn lửa xanh lam đã thuần, hỏa độ đã trọn vẹn một nghìn hai trăm năm mươi độ. Ngừng nạp củi!

Tiếng lệnh vang lên dõng dạc như trút đi tảng đá ngàn cân đè nặng tâm can Thắng. Chàng lập tức quay sang Thược và Duẩn, lớn tiếng giục:

— Anh em, mang bùn non lại đây! Bịt cửa lò!

Mấy người thợ trẻ thoăn thoắt bưng những chậu bùn non nhuyễn quánh đã chuẩn bị sẵn từ lòng sông. Dưới sự chỉ dẫn từng động tác của cụ Bằng, Thắng đích thân cầm bay gỗ, trát từng mảng bùn dày khít quanh các cửa cời buồng đốt, rồi lấp kín các lỗ dọi lửa dọc theo sườn năm gian lò bầu. Hơi nóng cuồn cuộn bị nhốt chặt bên trong lớp gạch vòm, bắt đầu chu kỳ ủ nhiệt hạ nguội tự nhiên suốt ba mươi sáu giờ đồng hồ.

Trong suốt thời gian ủ lò, Thắng chẳng thể chợp mắt trọn vẹn. Chàng quanh quẩn bên mép vòm gạch, lắng nghe từng tiếng thở của đất, của lửa đang dần hòa quyện làm một.

Sáng sớm ngày mở lò, sương mù bảng lảng trên mặt sông Lam chưa kịp tan, xưởng gốm họ Dưỡng đã chật kín người. Toàn thể bà con xóm Lò cùng Trưởng thôn Nguyễn Văn Mười tề tựu đông đủ, ai nấy đều nín thở hướng ánh mắt về phía vòm lò phủ đầy lớp bùn khô nứt nẻ.

Cụ Bằng đứng tựa gậy tre trước buồng số một, khẽ gật đầu với Thắng:

— Giờ lành đã điểm, mở lò đi con!

Hai bàn tay chai sần của Thắng run lên khe khẽ. Chàng hít một hơi thật sâu, cầm chiếc búa gỗ gõ nhẹ vào mép vữa khô, rồi cẩn trọng tháo dỡ từng viên gạch bịt cửa buồng nung đầu tiên. Lớp hơi ấm sót lại phả ra ngạt ngào mùi đất nung và hương tro tràm thanh khiết.

Thắng luồn người vào lòng buồng tối mờ, phối hợp cùng Thược nâng chiếc bao nung đất sam-mốt đầu tiên ra ngoài sân xưởng. Chiếc nắp bao nung thô ráp hé mở.

Cả khoảng sân bỗng lặng phắc. Rồi trong chốc lát, những tiếng trầm trồ bỗng vỡ òa kinh ngạc.

Lớp tro bụi rủ xuống để lộ chiếc bình tỳ bà cao ba thước tuyệt mỹ khôn cùng. Dưới ánh nắng sớm rọi qua kẽ lá, men gốm phủ một sắc xanh rêu cổ kính ánh lên sắc vàng chanh ấm áp, bóng mịn như ngọc mà lại sâu thẳm tựa làn nước mùa thu. Những đường rạn vảy cá tầng tầng lớp lớp chạy uốn lượn quanh thân gốm, đan cài khít khao, tự nhiên như vết nứt của thời gian.