Chương 4: Lần Lại Vết Tro Cổ

Dưỡng Văn Thắng nắm chặt quai chiếc nón cùi dừa trong tay, ngực phập phồng sau từng lời dặn dằn giọng của cụ Bằng. Bụi đỏ từ vết bánh xe U-oát của bọn Tân Á vẫn còn bảng lảng trên mặt đường làng, nhưng bóng dáng quắc thước của cụ cố đã bước thoăn thoắt về phía gian từ đường chi họ Dưỡng nằm nép mình sau rặng nhãn cổ thụ.

— Con theo ta vào đây! — Cụ Bằng ngoái đầu ra hiệu, tiếng gậy tre gõ nhẹ lên bậc tam cấp bằng đá xanh. — Chuyện thuyền nan chú Mười lát nữa hẵng tính, trước khi ngược sông Lam, con phải biết tổ tiên họ Dưỡng đã nung nên thứ men chi mà khiến quan quân triều đình ngày xưa cúi đầu khâm phục.

Thắng vội vàng bước theo sau cụ, kéo vạt áo nâu lau vội mồ hôi trên trán. Gian từ đường cổ kính thoang thoảng mùi trầm hương quyện với mùi gỗ mít lâu năm. Trên bàn thờ tổ nghề gốm sơn son thiếp vàng đã bạc màu theo năm tháng, khói hương nghi ngút tỏa ra từ chiếc lư đồng mắt cua.

Cụ Bằng thắp ba nén hương, nghiêm cẩn vái lạy ba vái rồi quay sang nhìn Thắng. Cụ thò tay vào chiếc tráp gỗ hương đặt kín đáo phía sau khám thờ, cẩn trọng lấy ra một bọc vải điều đã ngả màu ố đỏ. Bàn tay chai sần, gầy guộc của cụ khẽ run lên khi gỡ từng lớp vải bọc. Bên trong là nửa mảnh gốm cổ vỡ hình cánh cung, to chừng miệng bát chiết yêu.

— Cầm lấy! — Cụ Bằng đưa mảnh gốm ra trước mặt Thắng.

Thắng nín thở, chìa cả hai bàn tay đỡ lấy vật báu. Lớp men phủ bên trên có màu xanh rêu ngả vàng chanh mộc mạc mà đằm thắm lạ kỳ, sâu hút như làn nước đáy vực sông Lam vào độ cuối thu. Những đường vân rạn chằng chịt, sắc nét hình vảy cá xếp tầng lớp lớp, ăn sâu vào tận thớ đất nung chứ không hề trôi tuột, nông choèn như thứ men tráng chì bóng nhẫy của công ty Tân Á.

Thắng sững sờ. Lồng ngực anh thắt lại, bàn tay bất giác lần vào trong túi áo bà ba rách mép, nơi anh vẫn cất giấu nửa mảnh gốm men tro tam hợp mà người ông nội quá cố đã trao lại trước lúc lâm chung.

— Sao thế con? — Cụ Bằng nhìn sâu vào mắt anh.

— Dạ... cụ cố... — Thắng run run rút nửa mảnh gốm của mình ra, run rẩy đặt sát vào mảnh gốm trên tay cụ.

Hai đường mép vỡ răng cưa khẽ chạm vào nhau, phát ra tiếng "cách" giòn tan. Hai mảnh gốm khít rịt từng gờ nứt, ráp lại thành một chiếc đĩa sâu lòng trọn vẹn! Màu men xanh rêu chanh cùng những vân rạn vảy cá uốn lượn liền một mạch, tựa như hai nửa linh hồn lang bạt suốt mấy chục năm trời nay mới tìm về đoàn tụ.

Thắng đưa ngón tay gõ nhẹ lên bờ vành đĩa.

"Keng... keng..."

Âm thanh phát ra đanh gọn, ngân vang lảnh lót chẳng khác nào tiếng chuông khánh bằng đồng đặt nơi cửa Phật. Mùi thơm ngai ngái, thanh tao của tro thảo mộc quyện với hồn đất sông Lam tỏa ra dịu nhẹ, át hẳn mùi khét lẹt của axit và bột chì độc hại từng khiến anh ngạt thở tối qua.

— Đúng là nó rồi... — Thắng nghẹn ngào, sống mũi cay xè. — Ông nội con ngày trước dặn đây là báu vật của dòng họ, nhưng con dại dột, nỏ hiểu hết huyền cơ nên suýt nữa làm mất cả mười lăm sào đất bãi...

Cụ Bằng nhìn hai mảnh gốm gắn liền, ánh mắt già nua ánh lên niềm xúc động khôn nguôi: