Chương 9: Canh Sắc Lửa Lò Cóc

Lời giục giã của cụ Bằng tựa hồ tiếng chiêng thức tỉnh bầu nhiệt huyết đang sục sôi trong lồng ngực Thắng. Không chần chừ thêm một khắc, anh khom lưng vái tạ bàn thờ tổ nghề rồi rảo bước tới bên chiếc bàn xoay gỗ lim tổ truyền đặt nơi góc xưởng.

Thược và Duẩn nhanh nhẹn xốc lại từng tảng đất sét trắng bãi bồi Côn Bằng đã được ủ dẻo quánh, đặt lên bàn gỗ cho Thắng vỗ đất. Hai bàn tay Thắng thoăn thoắt nhào nặn, bóp tan từng bọt khí li ti còn sót lại trong thớ đất cao lanh mịn màng. Chân đạp bàn xoay nhịp nhàng, tiếng trục gỗ lim rít khẽ từng hồi quen thuộc. Dưới bàn tay tài hoa của người thợ trẻ, khối đất sét trắng ngoan ngoãn xoay tròn rồi từ từ vươn cao, phình eo, thắt cổ, định hình thành một chiếc bình hoa dáng củ tỏi đẫy đà, vững chãi mang đậm nét gốm tiến kinh thuở trước. Kế đó, Thắng nín thở chuốt từng chiếc chén nhỏ và chiếc ấm trà mộc mạc, đường nét thanh thoát tựa giọt sương mai đọng trên lá tràm.

Cốt gốm sau khi hong gió ráo mặt lập tức bước vào công đoạn nhúng men. Đứng trước vại men tro rạn tam hợp sánh ngà vừa được lọc sạch sau đêm dài, Thắng hít một hơi thật sâu. Anh dùng hai ngón tay kẹp chặt đáy chiếc bình củ tỏi, lật ngược miệng bình rồi dìm nhẹ xuống dòng men sóng sánh. Nước men tro mát rượi ôm trọn lấy thân gốm mộc, bám một lớp mỏng mịn màng, đều tăm tắp như tấm áo lụa non. Tiếp đó, từng chiếc chén, chiếc ấm cũng lần lượt được nhúng qua vại men, toát lên sắc xám ngà tinh khôi, hoàn toàn không gợn một vết váng dầu hay bọt khí độc hại.

— Khéo tay lắm con! — Cụ Bằng đứng bên cạnh gật đầu tán thưởng, mắt ánh lên vẻ hài lòng. — Giờ thì tra bao nung, đưa vào bụng cóc!

Thắng cẩn trọng đặt từng sản phẩm gốm mộc đã tráng men vào lòng bao nung bằng đất chịu nhiệt, rải một lớp cát thạch anh mịn dưới đáy để tránh dính men khi chảy lỏng. Chiếc lò cóc cổ kính của gia đình Thắng sừng sững ở góc sân, vòm lò đắp bằng đất sét trộn rơm nếp dày tới hai gang tay, vững chãi như một con cóc khổng lồ nằm phủ phục dưới rặng xoan. Cùng với sự trợ giúp của Thược, Thắng chui nửa người vào cửa lò chật hẹp, kê ngay ngắn chồng bao nung vào đúng vị trí đắc địa nhất nơi trung tâm luồng nhiệt.

Cửa lò nhanh chóng được chèn kín bằng những viên gạch mộc xếp so le, chỉ chừa lại một cửa tiếp củi nhỏ phía dưới và một lỗ mắt lửa tròn cỡ chén uống trà ngang tầm mắt để trông chừng hỏa độ.

Cụ Bằng thong thả ngồi xuống chiếc ghế mây con kê sát bên hông lò, tay chống chiếc gậy tre mòn nhẵn. Cụ ngoắc tay bảo Thắng:

— Đốt đóm nhóm lửa đi con. Nhớ lấy lời ta răn: nung men tro củi nỏ được nóng vội. Lửa có ba cữ, sắc có ba tầng, hễ lệch một phân là đất sống men trơ, mà quá một khắc là gốm chảy thành tro bụi.

Thắng quỳ một chân bên cửa lò, run run đưa que đóm nứa vào mồi lửa. Những thanh củi tràm khô nỏ xếp lớp bên dưới lập tức bén lửa reo lách tách. Khói trắng mỏng manh bắt đầu cuộn tròn qua ống khói vút lên nền trời xanh buổi sớm.

Cữ lửa đầu tiên bắt đầu bằng ngọn lửa đỏ om, lập lòe hun khói. Thắng chỉ dám đút từng cành tràm nhỏ, duy trì ngọn lửa liu riu để đuổi sạch hơi ẩm còn ẩn sâu trong xương đất. Khói lò nồng đượm mùi ngai ngái của rơm nếp quyện cùng hương gỗ tràm cháy rượi lan tỏa khắp sân. Suốt bốn canh giờ hun lò, Thắng ghé mắt nhìn qua lỗ thăm nhiệt, thấy vách bao nung dần chuyển sang màu gạch non, mồ hôi trên vách lò bốc hơi ráo hoảnh.

— Cốt gốm đã ráo kiệt nước rồi đó. Thúc củi vào cho men sôi! — Giọng cụ Bằng trầm vang, đĩnh đạc chỉ điểm.