Chương 20: Bình Minh Trên Sông Gianh

Cụ Cù Hữu Trạch cúi nhìn đứa cháu gái mười chín tuổi, ánh mắt già nua ngập tràn niềm yêu thương và che chở. Bàn tay cụ chai sần bởi bao mùa tước vỏ gai dầu, khẽ vỗ về lên bờ vai đang run run xúc động của Cù Nhạn.

“Phải rồi con,” giọng cụ trầm ấm mà rưng rưng. “Oan khiên suốt hai mươi năm ròng rã của cha con, của họ Cù và xóm Ghềnh, nay đã được công lý gột sạch. Cha con nằm dưới bùn lạnh ngần ấy năm, nay linh hồn đã được sáng tỏ trước trời đất và lòng người. Đợi ngày lành tháng tốt, khi trạm cứu hộ bến sông dựng xong, sóng yên gió lặng, ông cháu mình sẽ đưa cha con về an nghỉ vĩnh hằng giữa lòng sông mẹ.”

Thầy ký Đặng Khải Nguyên mỉm cười gật đầu, ánh mắt chan chứa niềm kính trọng sâu xa. Trước thềm dinh phủ đường, hàng trăm bạn chài xóm Ghềnh cùng dân buôn đôi bờ vẫn không ngớt reo hò chúc tụng. Tiếng reo vui dội vang khắp mặt sông, báo hiệu chuỗi ngày u ám, tủi nhục trên bến Gianh đã vĩnh viễn lùi xa vào dĩ vãng.

Một tháng sau ngày đại tụng khép lại, bến Phù Kinh khoác lên mình diện mạo hoàn toàn mới.

Không còn bóng dáng đám tuần đinh Vạn Hưng hung hãn lăm lăm câu liêm gậy sắt, cũng chẳng còn cảnh thu xâu cắt cổ đè nặng lên lưng người chèo đò lái bè. Khu đất bến bãi rộng ba mẫu từng bị chiếm đoạt năm xưa nay được Tòa án bảo hộ và phủ đường hoàn trả cho công ích đường sông.

Hôm nay, lễ khánh thành Trạm cứu hộ đường sông bến Gianh diễn ra tưng bừng khắp một vùng sông nước.

Từ sớm, tiếng trống ngũ âm đã rộn rã rền vang. Cờ ngũ sắc rợp trời bay phấp phới dọc theo những cọc tiêu dẫn luồng mới dựng. Ngôi nhà ba gian bằng gỗ lim khang trang tọa lạc ngay mũi bến Phù Kinh, trông thẳng ra khúc ngoặt hiểm trở của vực Họng Cọp.

Dưới mép nước, ba chiếc thuyền nan cạp then chắc nịch neo đậu ngay ngắn. Trong khoang, những cuộn đại võng sợi gai ba tao kẹp chì đúc tay, chùm phao gỗ mít sơn đỏ cùng sào tre bịt đồng sẵn sàng túc trực ứng cứu thuyền bè hoạn nạn. Bà con khắp các vạn chài kéo về đông như trẩy hội. Cụ Bát ngư phủ, chú Bảy chèo đò cùng lớp trai tráng xóm Ghềnh Rái đều có mặt, hân hoan nhận phiên túc trực bến sông.

Đến giữa trưa, khi ánh nắng vàng buông tỏa khắp mặt nước phẳng lặng, cụ Trạch cùng Cù Nhạn và Đặng Khải Nguyên bước xuống chiếc thuyền nan quen thuộc. Nhạn thoăn thoắt ghì mái chèo, đưa thuyền rẽ sóng hướng về phía vực Họng Cọp.

Khúc sông Gianh từng khét tiếng với những xoáy nước ngầm nuốt chửng thuyền bè hai mươi năm trước, nay dưới nắng trưa lại êm đềm phẳng lặng như một dải lụa xanh.

Đến đúng miệng hang đá tai mèo – nơi từng vùi lấp khoang thuyền chở xỉ than chì – Cù Nhạn buông chèo, cẩn thận đặt chiếc la bàn nước đồng thau lên mạn thuyền. Kim nam chỉ đúng tim lạch an toàn, góc lái mười lăm độ đông bắc mà cha cô từng kiên định bẻ lái năm xưa nay ánh lên màu đồng cổ kính, như ngọn hải đăng soi sáng danh dự người đã khuất.

Cụ Trạch run run nâng chiếc bình gốm da lươn bọc vải điều đỏ từ lòng khoang thuyền. Mở nắp bình, mắt cụ nhìn sâu xuống làn nước biếc trong vắt, giọng nghẹn ngào:

“Vĩnh ơi... Con trai của cha! Hai mươi năm con mang tiếng oan khuất nơi đáy lạnh, hôm nay cha và con gái con đã vạch trần gian tà, trả lại danh dự trong sạch cho con rồi. Con hãy thanh thản buông bỏ mọi hờn tủi, hòa thân xác vào dòng Gianh hiền hòa, phù hộ cho bạn chài qua ghềnh vượt thác luôn được bình an.”

Cụ Trạch cùng Cù Nhạn chậm rãi nghiêng miệng bình xuống mép sóng. Từng làn tro mịn màng trôi nhẹ ra làn nước, hòa vào dòng phù sa cuồn cuộn chảy xuôi về phía biển lớn. Cù Nhạn chắp hai tay khấn lạy ba lạy, giọt nước mắt lăn dài trên đôi gò má rám nắng bánh mật, nhưng khóe môi nở nụ cười nhẹ nhõm vô cùng. Đặng Khải Nguyên đứng ở khoang sau, lặng lẽ ngả mũ, cúi đầu kính cẩn bái vọng người lái đò quả cảm.

Buổi chiều, khi thuyền nan trở về bến Phù Kinh, các bậc cao niên và đại diện phường chài đôi bờ đã tề tựu đông đủ trước hiên trạm cứu hộ.

Cụ Trạch khoan thai bước vào gian giữa, hai tay nâng chiếc tráp gỗ hương quý giá. Trước sự chứng kiến của mọi người, cụ mở nắp tráp, trân trọng lấy ra tập bản vẽ và cuốn bí kíp đan lưới chép trên giấy bản gai dầu dầm nhựa củ nâu:

“Thưa các bậc cao niên, thưa anh em bạn chài! Cỗ ‘Lưới gai thất tinh’ mắt kép kẹp chì này là bí thuật gia truyền ba đời họ Cù. Xưa kia, lưới dùng cào quét ngầm, bắt cá giữ đầm nuôi sống gia đình; vừa qua, lưới đã vớt được thanh đà gỗ mục, vạch trần tội ác, rửa sạch mối oan hai thập kỷ. Nhưng bảo vật ở đời cốt để giúp đời, chứ không phải để chôn giấu làm của riêng hay mưu cầu danh lợi. Nay thù riêng đã khép lại bằng lẽ phải, ta xin trao truyền toàn bộ phương pháp chọn vỏ gai già, cách nấu nhựa củ nâu hòa dầu rái và quy cách đan mắt vảy tê tê cho trạm cứu hộ và các phường chài đôi bờ.”