Chương 22: Bảng Vàng Vẹn Nét Thớ Gỗ Ngàn Năm

Nghe lời khích lệ vang rền của vị Khâm sai đại thần, Đặng Minh Triết khẽ cúi đầu tạ lễ. Chàng siết chặt cán thanh đục xén thép xanh chuôi gỗ mun, xoay người rảo bước tiến thẳng ra sân đình Cổ Lãm.

Trước khoảng sân thênh thang rực rỡ cờ hoa ngũ sắc, khối đá xanh nguyên vẹn lấy từ núi Đông Triều đã được kê vững chãi trên bệ đá hoa sen. Giàn giáo tre mộc mạc dựng chung quanh, nơi mấy vị bô lão thợ đá lành nghề của trấn Kinh Bắc đang nheo mắt ngắm từng đường mực dập chuẩn mực. Triết bước lên bục gỗ, hít một hơi dài căng lồng ngực. Mùi đá ướt ngai ngái hòa cùng hương gỗ mới từ xưởng Cổ Lãm ven đê phả vào từng thớ thịt. Chàng áp sát mũi đục thép xanh vào rãnh chữ cuối cùng của bài thi đối sách cứu nước năm Tân Mão.

“Cạch! Cạch! Coong!”

Mỗi nhát búa gỗ nện xuống đuôi đục đanh gọn, dứt khoát. Phoi đá li ti bung ra trắng xóa như phấn bụi. Từng nét sổ, nét mác, nét phẩy của áng văn răn dạy kẻ cầm cân nảy mực phải lấy dân làm gốc, lấy đức sáng trị quốc dần dần hiển hiện sâu hoắm, sắc nét trên mặt đá xanh biếc. Khi nhát đục xén sau chót lướt qua dứt điểm chữ “Tâm”, một vị bô lão thợ đá tóc bạc phơ đứng bên khẽ vỗ mạnh vào vai Triết, nghẹn ngào thốt lên:

— Xong rồi! Trọn vẹn rồi cháu ơi! Toàn văn bài thi của bậc Giải nguyên chân chính đất Cổ Lãm đã tạc sâu vào thớ đá, nghìn năm bia miệng không thể xóa mờ!

Tiếng hò reo của hàng trăm sĩ tử và bà con dân làng bùng nổ, rền vang khắp đôi bờ sông Đuống. Đúng lúc ấy, ba hồi chín tiếng chiêng trống trang trọng từ nhà tiền tế nổi lên giòn giã. Đại lễ khánh thành đền thờ tiết nghĩa và lễ an vị bắt đầu.

Trong làn khói trầm hương nghi ngút thơm lừng, Minh Triết hai tay nâng dải lụa điều bọc đạo sắc phong “Tiết Liệt Cương Trực Cử Nhân” do đích thân triều đình ban chuẩn. Từng bước chân chàng vững vàng, đĩnh đạc tiến qua thềm rồng, bước vào chính tẩm ngôi đền mới dựng thơm ngát mùi gỗ thị và gỗ xoan. Phía sau chàng, cụ Lỗ Bá Thiệu trong tấm áo dài the đen chỉnh tề, chòm râu cước rung rinh theo từng nhịp bước, cùng các bô lão nghiêm trang hộ tống bài vị sơn son thếp vàng mang dòng đại tự: Tân Mão khoa Giải nguyên Đặng Thế Doanh chi linh vị.

Đặt bài vị thân phụ vào khám thờ uy nghiêm nơi chính điện, Triết tự tay thắp ba nén nhang trầm cắm vào lư hương đồng. Chàng quỳ sụp xuống chiếu cạp điều, hai tay nâng cao chiếc đĩa gỗ đựng bản in mộc dập bài thi thật vừa mới lăn mực muội thông óng ả, bên cạnh là chén rượu cúc sóng sánh ánh vàng.

Nhìn lên bài vị người cha mà từ thuở nằm nôi chàng chưa một lần nhìn thấy mặt, lồng ngực Triết thắt lại. Từng giọt nước mắt nóng hổi lặng lẽ lăn dài trên gò má sạm màu gió sương, nhỏ xuống thềm gạch đỏ:

— Thân phụ ơi... Ba mươi năm chịu tiếng oan khiên trộm đề bán bảng, hôm nay dưới ánh sáng công lý của triều đình và lưỡi đục ngay thẳng của sư phụ, tấm lòng trong sạch của cha đã được gột rửa vẹn nguyên giữa thanh thiên bạch nhật. Bài thi thật của cha nay tạc vào bia đá, danh vị Giải nguyên nay khắc bảng vàng. Con xin dâng chén rượu cúc tạ ơn, kính mong anh linh cha nơi suối vàng từ nay an giấc ngàn thu...

Cụ Lỗ Bá Thiệu đứng bên cạnh khẽ đặt bàn tay gân guốc, chai sần lên vai học trò. Đôi mắt già nua của người thợ bảy mươi mốt tuổi ầng ậng nước nhưng khóe môi nở nụ cười rạng rỡ. Mối hận thù ba thập kỷ nuốt nghẹn vào lòng nay đã tan biến như làn sương sớm bên bờ bãi, chỉ còn lại sự ấm áp của đạo nghĩa thầy trò và niềm tự hào khôn xiết.

Giờ Thìn ba khắc, tin báo soái thuyền Đô Sát Viện sắp rời bến truyền đến. Thầy trò Minh Triết cùng các bô lão vội vã rảo bước ra triền đê.