Chương 1: Váng trắng đồng chiêm

Hồi kẻng sắt treo đầu điếm canh vừa dứt ba tiếng gấp gáp, Lư Văn Khang đã quàng vội chiếc áo trấn thủ rách mép, vác chiếc cuốc bàn nặng trịch rảo bước theo bờ mương. Gió bấc đầu đông năm Quý Hợi rít từng cơn lạnh buốt qua rặng tre ngà. Sương muối mờ đặc còn bảng lảng trên mặt ruộng, nhưng khi bước chân vừa chạm dải đất trũng của Đội sản xuất số hai, mắt Khang bỗng tối sầm lại.

Cả một dải đồng chiêm mênh mông bỗng trồi lên một lớp váng xốp mốc thếch, mỏng dính, phủ trắng xóa khắp các mặt luống như ai rắc muối hạt qua đêm.

Khang sững sờ buông rơi cán cuốc xuống đất, vội vã chạy xộc xuống bờ khoảnh. Những luống mạ chiêm vừa gieo dạo tuần trước giờ đây xơ xác đến thảm thương. Thay vì sắc xanh non mỡ màng quen thuộc, từng chồi mầm bé tỏng teo đang quắt queo lại, đầu lá úa vàng chuyển sang màu váng sắt gỉ. Từng dải rau giống vụ đông nằm nép bên rãnh cũng chịu chung số phận, rễ non thối ủng, thân mềm èo uột dính bết vào nền đất cằn cỗi. Đợt hạn cục bộ kéo dài suốt hai tuần qua đã rút cạn lòng kênh, đẩy thứ mạch nước ngầm chua phèn dưới đáy sâu trồi ngược lên mặt ruộng, hun cháy từng mầm sống mong manh.

– Trời đất ơi! Thế này thì còn kể công điểm với khoán sản phẩm nỗi gì nữa!

Tiếng quát khàn đặc vang lên từ phía đầu cống. Đội trưởng Trần Đức Hợi mặt mày đen sạm vì mất ngủ, bước thấp bước cao chạy dọc bờ ruộng. Chiếc áo bộ đội bạc phếch ướt đẫm sương đêm dán chặt vào lưng ông. Miệng cắn chặt chiếc tăm tre đã tước sợi, ông Hợi quỳ thụp xuống bên vạt mạ, hai bàn tay thô ráp run rẩy vốc lấy một vốc đất bùn sủi bọt:

– Trạm bơm trên nông giang cạn sạch dầu máy dự trữ rồi các đồng chí ơi! Xin được nửa phuy dầu diezen thì trên huyện bảo ưu tiên vùng cao màu. Đạm Urê với lân nung chảy kẹt cứng ngoài ga Cẩm Giàng chưa dỡ được toa nào. Mạ chết rụi thế này thì lấy gì cấy hết mười lăm mẫu chiêm trũng đây?

Mấy bác xã viên đi sau cũng lục tục kéo tới. Ai nấy đứng chết lặng nhìn bờ bãi trắng xóa, tiếng thở dài đánh thượt chìm nghỉm vào màn sương xám ngắt. Giáp hạt cữ tháng Chạp đã cận kề, cả làng trông chờ vào mấy luống rau giống và khoảnh mạ sớm để đắp đổi qua ngày, giờ đây nguy cơ đứt bữa hiện rõ mồn một trên từng gương mặt hốc hác.

Lư Văn Khang ngồi thụp xuống mép rãnh, thọc những ngón tay chai sạn bới sâu vào lớp bùn nứt nẻ. Đất bên dưới không hề mềm ẩm mà quánh đặc một chất nhờn lạnh ngắt. Khang đưa một chút đất bùn lên đầu ngón tay, ngập ngừng chấm nhẹ vào đầu lưỡi.

Một vị chát ngắt, ngai ngái mằn mặn xộc thẳng lên cuống họng khiến anh nôn nao rùng mình. Đất bị phèn mặn ngấm vào tận tim cật rồi. Vị chát buốt ấy bóp nghẹt lồng ngực Khang, làm anh thắt ruột nhớ tới nửa bao hạt giống rau cải mơ mà gia đình anh đang cất kỹ nơi góc buồng. Đó là chút vốn liếng chắt chiu từ vụ trước, hạt nào hạt nấy mẩy tròn như hạt kê, được gói ghém cẩn thận trong lớp lá chuối khô. Khang từng tính giấu lại nửa bao giống ấy, sợ đem nộp kho đội gieo bừa bãi xuống đất độc rồi mất trắng, cả nhà chẳng còn gì bấu víu khi Tết đến xuân về. Nhìn dải đồng tang thương trước mắt, anh càng rùng mình khi thấy nỗi sợ hãi của mình đã thành sự thật. Đất nuốt trọn hạt giống mà chẳng chịu nhả mầm xanh.

Đội trưởng Hợi đứng phắt dậy, mặt đỏ gắt vì sốt ruột. Ông quăng mạnh mẩu tăm tre xuống bùn, gằn giọng hô lớn với mấy anh thanh niên trong đội: