Chương 24: Bát canh ngọt ngào tình quê

Sương sớm tan dần trên giàn mướp cằn, nhường chỗ cho ánh nắng ban mai ấm áp của sớm ba mươi Tết. Khang thức dậy từ lúc gà gáy le te, trong lòng vẫn bồi hồi nhớ lại tiếng then cài chiếc hòm gỗ lim trầm đục trong buồng cụ cố đêm qua. Vừa quét xong khoảnh sân gạch thì Đặng Thị Thược xách đôi bánh chưng xanh bước vào ngõ, chiếc khăn len màu xanh công nhân Khang tặng đêm trước vẫn quàng gọn ghẽ trên cổ cô.

– Khang, Thược! Hai đứa vào đây lão bảo.

Tiếng cụ Lư Thế Hùng vọng ra từ gian giữa trầm ấm. Khang cùng Thược bước qua bậu cửa gỗ, khẽ cúi đầu kính cẩn. Cụ Hùng ngồi ngay ngắn trên chiếc phản gỗ lim, râu tóc bạc phơ như cước, đôi mắt sáng quắc hiền hòa. Trên chiếc khay đồng trước mặt cụ là một bọc lụa điều. Cụ cẩn thận mở từng nếp gấp, để lộ cuốn sổ tay bằng giấy bổi xơ vàng, mép sờn bóng qua gần một thế kỷ. Từng trang chữ Nôm xen lẫn chữ Quốc ngữ sơ khai ghi lại quy luật con nước, cách nhìn đất phèn, thuật ủ phân xanh và phép dưỡng sinh nơi đồng ruộng.

Cụ Hùng đặt bàn tay ấm nóng lên bìa sổ, ngước nhìn hai người:

– Khang này, Thược này! Cuốn sổ bách nghệ này lão chép tay từ thời trai trẻ, đúc kết kinh nghiệm của tiền nhân suốt trăm năm, nay trao lại cho hai đứa. Đất đai ở đời cũng như con người, đất chua thì phải rửa, đất mặn thì phải thau, chớ có nóng vội ép uổng. Dùng tro bếp, bèo dâu hay thân cây điền thanh cũng cốt ở cái đạo dưỡng đất thuận theo tự nhiên. Hai đứa hãy nhớ lấy cái gốc ấy mà chăm lo cho mùa màng mai sau.

Hai người kính cẩn chìa tay đỡ lấy cuốn sổ gia bảo. Thược xúc động thưa:

– Thưa Cụ cố, chúng cháu xin khắc cốt ghi tâm lời Cụ dạy. Tri thức của Cụ cùng số liệu thực nghiệm sẽ là kim chỉ nam cho xã nhà. Mùa tới huyện cấp giống lúa thuần, chúng cháu nhất định giữ cho đất quê mình luôn trù phú.

Cụ Hùng mỉm cười mãn nguyện rồi giục hai người ra đồng chung vui cùng bà con.

Tiếng kẻng vỏ bom của Đội hai vang lên gióng giả khắp thôn xóm. Cánh đồng mười lăm mẫu trũng bừng tỉnh trong nắng hanh vàng sau giấc ngủ đông dài. Khang cùng Đội trưởng Trần Đức Hợi và thanh niên mang nơm tre, giậm đan rảo bước ra con mương thau chua xả mặn. Nước ngọt sông nội đồng mấy hôm nay đã rửa sạch lớp phèn mặn, đáy mương xăm xắp nước trong vắt, lộ rõ những doi bùn ngấu rơm rạ mục mỡ màng.

– Khang ơi, quây mép cọc tre bên kia lại! – Đội trưởng Hợi xắn quần quá gối, reo to. – Cá rô đồng theo nước ngọt vào tránh rét nhiều lắm!

Khang nhanh nhẹn lội xuống mương, bàn chân giẫm trên phù sa êm ái. Anh ấn mạnh chiếc nơm tre vào vũng nước cạnh chân bờ luống rơm nẹp. Đáy nơm quẫy mạnh rào rào. Khang thò tay vào miệng nơm, tóm gọn một chú cá rô đồng to bằng bàn tay, vảy đen nhánh óng ánh, đôi mang phập phồng khỏe khoắn. Chỉ trong chốc lát, chiếc giỏ tre bên hông Đội trưởng Hợi đã đầy ắp những con cá rô béo múp míp lớn lên trên đất mới cải tạo.

Cùng đội thanh niên xách giỏ cá về bờ giếng khơi đầu xóm Chùa để mổ rửa, Khang đã nghe tiếng cười nói của phụ nữ ríu rít như chim non. Thược cùng các bà, các chị tíu tít rửa những rổ cải mơ mập mạp vừa thu hái. Từng bẹ cải xanh mướt, cuống trắng nõn nà được gột rửa dưới làn nước ngọt mát. Phụ gánh nước kề bên, bác Vượng cười tươi rói, khóe mắt ánh lên niềm phấn khởi: