Chương 20: Bách Nghệ Truyền Đời

Bóng đêm thăm thẳm bao trùm gian xưởng gốm bên triền đá. Gió ngoài Hẻm Lò Gió rít từng hồi khô khốc qua các khe sa thạch, nhưng bên trong lán, ngọn đèn dầu lạc leo lét tỏa ra quầng sáng vàng ấm áp. Lê Hoài An ngồi trên chiếc đôn gỗ thấp, hai mắt không rời khỏi bóng dáng gầy guộc của cụ Biện Hoài Nam đang nằm tựa lưng trên chiếc giường lát dát tre thô.

Lồng ngực cụ Nam phập phồng khó nhọc theo từng nhịp thở ngắt quãng. Cơn đau thắt ngực do xơ hóa cơ tim vừa dịu đi sau khi cụ uống cạn bát thuốc thảo mộc của bà Mười, song sắc mặt cụ vẫn tái nhợt như màu tro nguội. Bàn tay chai sần, chằng chịt những vết sẹo bỏng lò của cụ khẽ cựa quậy, lần tìm mép chăn.

An vội nghiêng người, nhẹ nhàng đỡ lấy bờ vai gầy guộc của sư phụ, kéo tấm chăn thô đắp ngang ngực cụ:

"Cụ nằm nghỉ thêm một lát đi ạ. Mọi việc ngoài công trường hoàn thiện đại giàn lọc và ghép mương gốm cháu cùng anh em xóm Than, đội tuần tra đã đốc thúc thi công khẩn trương, chia ca túc trực chu đáo rồi."

Cụ Nam khẽ lắc đầu, khóe mắt hằn sâu những nếp nhăn trăm tuổi thoáng ánh lên nét cười bao dung. Giọng cụ khàn đặc nhưng rành rọt, từng tiếng dội vào không gian tĩnh mịch:

"Nghỉ sao được hở con... Chiếc đồng hồ cát trong lồng ngực lão già này đã chảy đến những hạt cuối cùng. Đêm nay, khi đầu óc ta còn minh mẫn, ta phải trao lại cho con những điều cốt tủy nhất của nghề."

An nghẹn ngào, bàn tay khẽ siết lấy bắp tay khô gầy của cụ. Cậu hiểu người thợ già trăm tuổi đang dốc cạn những giọt sinh lực cuối cùng cho tương lai của cả thung lũng.

"Con lấy cuốn sổ tay bìa da dưới hộc đầu giường ra đây," Cụ Nam ra hiệu bằng ánh mắt.

An đứng dậy, cẩn thận kéo ngăn kéo gỗ thông cũ kỹ, nâng niu cuốn sổ bìa da thú sờn rách mép đặt lên chiếc bàn con cạnh giường. Cậu mở lọ mực tàu, chấm đầu bút lông thỏ, mắt chăm chú hướng về cụ Nam.

"Màng gốm vi xốp nung ở một ngàn một trăm tám mươi độ không chỉ đơn thuần là tấm lưới chắn cặn cơ học," Cụ Nam bắt đầu giảng giải, ánh mắt sáng rực vẻ uyên bác của một bậc thầy silicat. "Khi dòng nước axit ngấm qua thành ống, mạng lưới mao quản micro-nano sẽ bẫy giữ các hạt huyền phù. Nhưng điều kỳ diệu nhất nằm ở lớp bột vỏ sò canxi cacbonat mà chúng ta đã nghiền mịn phối vào cốt đất. Gốc canxi tự do sẽ lập tức phản ứng với axit sunfuric, tạo thành kết tủa sunfat không tan, đồng thời giải phóng ion kiềm để nâng độ pH từ hai chấm năm lên mức trung tính trên bảy chấm."

An vừa lắng nghe như nuốt từng lời, vừa thoăn thoắt ghi chép cẩn thận từng câu chữ vào trang giấy ố vàng. Ngòi bút lia nhanh theo từng nhịp thở của người thầy:

"Bột vỏ sò đóng vai trò khiên chắn hóa học... Kaolin tạo khung đỡ chịu lực... Cát thạch anh mịn là pha trơ ngăn mài mòn..."

"Đúng vậy," Cụ Nam khẽ ho một tiếng, An vội nâng chén nước khử khoáng đưa tới tận môi để cụ nhấp một ngụm nhỏ làm dịu cổ họng. Cụ thở hắt ra một hơi dài rồi tiếp tục: "Nhưng ion chì và muối kim loại nặng sau nhiều ngày lọc sẽ bám dày đặc trên vách mao quản, làm nghẽn dòng chảy và giảm hoạt tính trung hòa. Nếu không biết cách hoàn nguyên, màng gốm dẫu tốt đến đâu cũng sẽ hóa thành đá chết sau vài tuần trăng."