Chương 21: Vết Dao Đời Người

Mành liếp khẽ lay động, Thẩm Thanh Diệp bưng ngọn đèn dầu hạt lạc le lói bước qua ngưỡng cửa buồng trong. Ánh lửa chao nghiêng hắt bóng thiếu niên mười sáu tuổi gầy gò lên vách đất, in cạnh cái bóng lưng còng của Hàn Vĩnh Thạc.

Cụ Thạc đưa tay chỉ về phía mặt bàn thợ bằng gỗ lim nhẵn thín. Giữa quầng sáng vàng vọt, con dao đục gia truyền cán gỗ táo mòn vẹt nằm im lìm, mũi thép già vẹt đi nửa phân ánh lên sắc xanh lạnh lẽo.

"Con ngồi xuống đây." Cụ Thạc cất giọng trầm đục, kéo chiếc ghế đẩu con lại gần.

Thanh Diệp khép nép ngồi xuống mép ghế, hai bàn tay đan chặt trên vạt áo thô nhuộm vỏ tràm. Đôi mắt trong veo của cậu nhìn trân trân vào lưỡi dao đục quen thuộc, lồng ngực khẽ phập phồng hồi hộp.

Cụ Thạc chậm rãi vuốt chòm râu bạc như cước, ánh mắt thâm trầm hướng ra khoảng sân rợp bóng trăng ngoài cửa sổ:

"Thấm thoắt mà đã mười năm tròn. Mùa thu năm ấy, trận lụt dữ dội trên đỉnh Tử Vân tràn về cuồn cuộn, nước ngập trắng đồng Lạc Điền. Ta nhặt được con nằm thoi thóp trong cái thúng trôi dạt vào bãi sậy ven bờ Cam Tuyền Khê, toàn thân tím tái, hơi thở mỏng manh như sợi khói. Ngày bế con về gian nhà vách đất này, ta chỉ mong nuôi con đỏ da thắm thịt, có bát cơm hạt muối đắp đổi qua ngày."

Cụ dừng lại một nhịp, quay sang nhìn người đệ tử nhỏ:

"Nhưng trời cho con đôi mắt tinh tường, nhìn thấu từng thớ gỗ rạn, ngón tay thon dài cầm đục vững vàng. Mười năm qua, con theo ta chẻ củi, mài lưỡi thép, quét mạt cưa, chưa từng buông một lời than vãn. Đời người phàm trần sống được trăm năm đã là hiếm, ta sống ngót một trăm bảy mươi ba tuổi, qua bao thăng trầm bể dâu mới thấu hết lẽ đời."

Ngón tay chai sần của cụ Thạc chạm nhẹ lên cán gỗ táo nâu bóng:

"Nghề mộc triện của chúng ta, người đời trông vào chỉ thấy mấy đường đục đẽo vuông tròn, vài ba chữ triện son đỏ. Nhưng con phải ghi lòng tạc dạ: người nông phu một nắng hai sương trông vào con dấu mà giữ bờ xôi ruộng mật, xóm làng dựa vào mộc triện mà giữ nếp nhà yên vui. Đồng tiền kẽm, lượng bạc trắng của lũ gian thương hào cường có thể mua được lụa là gấm vóc, mua được nụ cười xảo trá, nhưng chẳng bao giờ mua nổi chữ tín của người thợ chân chính. Mũi dao trổ xuống gỗ, lệch một li thì bỏ khúc gỗ; nhưng nếu cái tâm lệch đi một tấc, con sẽ tự tay chôn vùi mạng sống của biết bao dân lành."

Thanh Diệp cắn chặt môi dưới, sống mũi cay xè:

"Lời sư phụ dạy, từng câu từng chữ con đều khắc sâu trong tâm khảm, quyết không dám lãng quên."

Cụ Thạc khẽ gật đầu, đứng dậy bước lại góc buồng. Cụ cúi người mở chiếc rương gỗ lim cũ kỹ, nhấc tấm ván lót dưới đáy rương lên. Cụ lấy ra một chùm chìa khóa đồng nhỏ nhắn móc vào sợi dây gai và thỏi bạc năm lượng vuông vức — số bạc nén cuối cùng còn lại sau những ngày sóng gió bủa vây.

Cụ đặt chùm chìa khóa cùng thỏi bạc vào lòng bàn tay Thanh Diệp:

"Chùm chìa khóa này mở hộc đồ nghề bí truyền cùng các ngăn phôi gỗ khô của xưởng ta. Thỏi bạc năm lượng này con giữ lấy làm vốn liếng mua thêm dầu trẩu, bột chu sa và gỗ tốt để duy trì Thạc Tinh Đường khi ta không còn đủ sức cầm cưa kéo búa."