Chương 1: Vị Đắng Của Tro

Cụ Đào Thiện Bản siết chặt chiếc gậy gỗ hóa thạch, bước chân chầm chậm tiến qua khoảng sân đang bốc lên hơi nóng hầm hập giữa trưa. Trước cửa hầm Lò Xỉ Đen, hơn một trăm con người rách rưới đang chen chúc, hơi thở phả ra nồng nặc mùi bụi silica lơ lửng. Một gã thợ máy mặt bọc giáp da giơ cao chiếc muôi sắt, đập mạnh xuống mép thùng phuy rỉ sét:

— Đưa thẻ xỉ đây! Chen lấn là cúp phần, lui lại!

Từng cánh tay khẳng khiu, đen đúa giơ lên những mảnh thép dập dấu méo mó. Cụ Bản lặng lẽ đứng ở cuối hàng, mắt dõi theo dòng chất lỏng sủi bọt đục ngầu đang được rót vào từng chiếc ca sắt móp méo. Nước cất lò xỉ bốc khói mỏng, mang theo mùi lưu huỳnh hăng hắc xen lẫn vị tanh nồng của kim loại nặng. Một người đàn bà bế đứa con nhỏ run rẩy quỳ sụp xuống:

— Xin các anh rủ lòng thương... Thẻ của tôi hôm qua bị bão cát cuốn mất rồi... Đứa nhỏ sắp ngất vì khát rồi...

— Không thẻ thì nhịn! — Gã thợ máy lạnh lùng gạt phắt chiếc bát mẻ trên tay bà ta, khiến vài giọt nước quý giá văng tung tóe xuống nền tro xám, tức thì bốc hơi để lại vệt cặn vàng ệch. — Luật của bang chủ Thiết Lang ở Khe Gió này xưa nay chưa từng đổi!

Lão thợ già thở dài một tiếng nghẹn đắng. Cụ cúi người, chìa hai chiếc thẻ xỉ gom góp từ việc sửa khung dệt vải tro mấy hôm trước, nhận lấy nửa ca nước ấm nóng còn bám váng cặn lợn cợn.

Cụ Bản cẩn thận bưng ca nước quay trở về hốc đá bán ngầm phía vách tây. Trong khoảng tối mờ mờ tránh nắng, năm đứa trẻ mồ côi đang ngồi túm tụm, đôi môi đứa nào cũng khô nứt nẻ tróc từng mảng da rớm máu.

— Ông về rồi! — Thằng Cát nhỏ thó kêu lên thì thào, cổ họng khan đặc.

— Lại đây, chia nhau mỗi đứa một hớp nhỏ thôi, con. — Cụ Bản ngồi xuống phiến đá nhẵn, lấy miếng vải gai mịn cẩn thận gạn từng giọt nước qua miệng ca, lọc bớt lớp xỉ đen lắng dưới đáy.

Cụ nâng niu đưa từng thìa nước đã gạn vào miệng bốn đứa trẻ lớn hơn. Riêng ở góc trong cùng, bé Mầm sáu tuổi đang nằm co quắp trên tấm đệm bện từ rễ cây khô. Đôi má con bé đỏ ửng vì cơn sốt hâm hấp, hơi thở khò khè đứt quãng. Trong đôi bàn tay bé xíu gầy guộc trơ xương, con bé vẫn ôm khư khư chiếc bi-đông hoa đồng cũ kỹ. Miệng chiếc bi-đông gắn chặt một ống nhộng chân không nhỏ xíu — nơi cất giữ hạt mầm cây keo cổ xưa, kỷ vật duy nhất mà cha mẹ con bé trăn trối lại trước khi vùi mình trong bão cát.

Cụ Bản đặt tay lên trán con bé. Cơn nóng hầm hập phả vào lòng bàn tay chai sần của cụ.

— Mầm ngoan, uống chút nước cho dịu họng đi con. — Giọng cụ Bản run rẩy, khẽ nghiêng ca nước kề sát bờ môi bong tróc của cô bé.

Bé Mầm hé mắt nhìn cụ, đôi mắt to tròn đen láy giờ đây trũng sâu, mờ đục:

— Ông Bản... nước này đắng lắm... uống vào bụng cứ quặn đau... Hạt mầm của con... bao giờ mới được uống nước ngọt để mọc lá hả ông?

Lời nói thơ dại như lưỡi dao cùn cứa vào ngực lão thợ già một trăm mười sáu tuổi. Cụ chỉ biết nuốt ngược vị cay đắng vào trong, dịu dàng xoa mái tóc xơ xác của con bé:

— Ráng lên con gái. Rồi sẽ có ngày ông tìm được nước ngọt mát lành cho con tưới mầm cây.

Bỗng ngoài cửa hốc đá có tiếng bước chân dồn dập kèm theo tiếng kim loại va chạm leng keng. Lạc Hà bước nhanh vào, mái tóc đen cắt ngắn lởm chởm cài đầy ốc vít và phủ màng tro xỉ. Khuôn mặt cô bé mười bốn tuổi lấm lem dầu mỡ, hai bàn tay cáu bẩn đang nắm chặt một thanh truyền động gãy.