Chương 2: Mắt Lưới Đầu Tiên

Lồng ngực bé Mầm giật nảy lên từng hồi ngắt quãng, bọt mép xám sẫm trào ra khóe môi tím tái làm ướt một mảng đệm rễ cây khô khốc. Cụ Đào Thiện Bản quỳ sụp xuống, hai đầu gối già nua va mạnh lên nền đá ráp buốt nhưng cụ dường như chẳng hề bận tâm. Đôi bàn tay chằng chịt vết chai ghì chặt lấy bờ vai đang giật thót của đứa nhỏ, ngón tay run rẩy lau sạch lớp dịch nhớt quanh miệng con bé để thông đường thở.

— Lạc Hà, lấy khăn gai! Mau lên con!

Tiếng quát trầm khàn của cụ Bản kéo Lạc Hà bừng tỉnh khỏi cơn bàng hoàng. Cô bé vội lao tới góc hốc đá, chộp lấy mảnh giẻ dệt từ sợi gai xỉ rồi chạy ngược lại. Cụ Bản đón lấy chiếc khăn, nghiêng bình gốm nhỏ bên vách rót ra vài giọt nước lọc hiếm hoi còn sót lại từ ban sáng — thứ nước cụ đã chắt chiu qua ba lớp vải tro mịn, không dính váng dầu của Lò Xỉ Đen.

Cụ cẩn trọng áp mảnh khăn ẩm lạnh lên trán bé Mầm, rồi lại chấm nhẹ lên đôi môi nứt nẻ rớm máu. Hơi lạnh phảng phất như một liều thuốc xoa dịu cơn co giật kịch liệt. Con bé khẽ thở hắt ra một hơi yếu ớt, những thớ cơ co quắp dần giãn ra. Bàn tay nhỏ thó của con bé quờ quạng trong vô thức, lần tìm chiếc bi-đông hoa đồng nằm lăn lóc bên mép đá.

Cụ Bản nhặt chiếc bi-đông lên, ân cần đặt lại vào lòng đứa trẻ. Cảm nhận được bề mặt kim loại quen thuộc cùng ống nhộng chân không chứa hạt mầm cây keo bên trong, bé Mầm mới chịu chìm sâu vào giấc ngủ chập chờn, hàng mi cong vút vẫn còn đọng lại giọt nước mắt khô khét mùi bụi tro.

Đứng dậy sau một hồi nín thở, cụ Bản đưa tay áo quẹt mồ hôi rịn trên vầng trán nhăn nheo. Ánh nhìn của lão thợ già dừng lại trên khuôn mặt hốc hác của đứa nhỏ, nét xót xa hằn sâu nơi khóe mắt. Nước lò xỉ chứa đầy độc chì và lưu huỳnh đang gặm nhấm sự sống của lũ trẻ từng ngày. Nếu không có dòng nước trong lành thực sự, cơ thể mỏng manh kia sẽ chẳng thể cầm cự qua mùa khô hạn này.

Cụ quay sang Lạc Hà, giọng đanh lại nhưng ngập tràn vẻ kiên định:

— Lại đây với ông. Chúng ta không còn nhiều thời gian nữa đâu.

Lạc Hà bước lại gần chiếc khung cữ dệt bằng gỗ hóa thạch đặt sát vách sâu. Dưới ánh sáng vàng vọt le lói của ngọn đèn dầu tro cặn, cụ Bản mở chiếc bọc vải thô, cẩn thận lấy ra cuộn cước lõi titan bọc tơ tổng hợp óng ánh sắc xám bạc. Từng sợi cước mảnh mai tựa sợi tơ nhện nhưng dẻo dai khôn cùng, trượt êm ru qua kẽ tay sần sùi của cụ.

— Con nhìn kỹ sợi cước này, — Cụ Bản nâng sợi cước ngang tầm mắt Lạc Hà, chỉ vào những gờ nổi li ti mắt thường khó lòng phân biệt. — Đây là bài học của tự nhiên từ thời tiền thảm họa. Tám mươi năm trước, loài bọ cánh cứng trên sa mạc Namib xa xôi có thể gom sương giữa bão cát khô cháy nhờ lớp vỏ kỳ diệu. Trên sợi cước này cũng vậy: những mấu gai siêu nhỏ nhô lên là phần ưa nước, chúng sẽ bắt lấy từng hạt ẩm li ti trôi dạt trong gió đêm. Còn thân sợi trơn láng này kỵ nước hoàn toàn, giọt sương bám đủ nặng sẽ tự trượt lăn xuống máng hứng mà không bị giữ lại hay bốc hơi mất.

Lạc Hà mở to đôi mắt đen láy, ghé sát mặt nhìn ngắm thớ sợi kỳ lạ. Ngón tay dính đầy dầu mỡ của cô bé khẽ run rẩy khi chạm vào bề mặt mát lạnh:

— Thân sợi đẩy nước, còn đầu mấu lại hút nước... Làm sao con người có thể tạo ra thứ tinh xảo dường này hả ông?

— Đó là công sức của cả một thời đại đã qua, con ạ, — Cụ Bản mỉm cười trầm ngâm, ánh mắt lấp lánh niềm hoài niệm. — Máy móc có thể sụp đổ, thành phố có thể hóa tro tàn, nhưng quy luật của trời đất thì không bao giờ mất. Giờ là lúc đôi bàn tay chúng ta nối lại sợi dây sinh mệnh ấy.

Cụ cầm lấy con thoi gỗ bóng loáng, thoăn thoắt gá những sợi cước đầu tiên lên khung cữ nhỏ hình bán nguyệt. Động tác của cụ chuẩn xác đến kinh ngạc, từng nhịp đè, mũi móc nhịp nhàng như một vũ điệu quen thuộc suốt hơn một thế kỷ qua. Cụ kéo Lạc Hà ngồi xuống cạnh mình, trao con thoi vào tay cô bé:

— Giờ đến lượt con. Nhớ lấy, mắt lưới đón sương không được đan lỏng như lưới đánh cá, cũng không được dệt khít như vải che tro. Mắt lưới phải tạo thành hình quả trám đều tăm tắp, mỗi cạnh chỉ dài đúng ba mi-li-mét. Rộng quá thì gió lọt qua mang theo hơi ẩm biến mất; chật quá thì sương đọng thành mảng bít kín luồng khí đối lưu.