Chương 23: Mối Bện Rơm Vàng

Sương đêm ráo dần trên những tàu lá chuối ngự sau vườn miếu Cổ Thần Nông. Khi vạt rạng đông đầu tiên le lói vượt qua ngọn tre ngà, hắt những sợi nắng vàng óng ả xuống mặt đầm Dạ Trạch, cụ Lò Thị Duyên đã khoan thai bước ra trước hiên miếu. Đứng tựa vào chiếc gậy trúc mộc nhẵn bóng, cụ nheo đôi mắt trong veo thấu suốt tâm can, phóng tầm nhìn ra bến nước quê mình.

Mặt đầm mênh mông sớm nay phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ màu xanh ngọc bích. Không còn một gợn sương chướng u ám, chẳng còn mùi tanh nồng ẩm mục của rong rêu hàn độc hay những bọt khí xám ngoét từng làm kinh hoàng lòng người suốt bốn mươi năm ròng. Gió sớm từ bãi bồi thổi vào mang theo vị ngọt ngào của phù sa và hương lúa nếp đang thì ngậm sữa, xua tan vĩnh viễn những ám ảnh tang thương thuở trước.

Nơi bến đò trung tâm làng Chàm Đỏ, khung cảnh rộn rã tấp nập đã bừng lên từ lúc cuối canh năm. Hàng chục chiếc thuyền buôn từ mạn sông lớn nghe tin bến nước huyết mạch được khơi thông đã tấp nập cập bờ. Tiếng kẽo kẹt của những đôi quang gánh chở đầy cói tươi, chiếu dệt hoa và cá chép béo mẫm; tiếng mặc cả râm ran hòa cùng tiếng cười đùa sảng khoái của bạn chài xóm Bến và phụ nữ xóm Miễu làm sống dậy cả một dải quê sông nước từng chìm trong sợ hãi.

Giữa luồng nước trong veo rực rỡ ánh bình minh, con thuyền gỗ mới thoăn thoắt lướt đi, rẽ sóng thành hai vệt nước trắng xóa mềm mại. Cụ Lò khẽ mỉm cười, ánh mắt tràn ngập niềm yêu thương trìu mến khi dõi theo bóng dáng bé Mận nơi đầu mũi thuyền.

Hôm nay, cô gái nhỏ khoác trên mình manh áo vải chàm mới tinh khôi, mái tóc đen nhánh được búi gọn gàng sau gáy, để lộ gương mặt tròn phúc hậu đã hồng hào trở lại. Dưới nắng mai, đôi bàn tay chai sần từng cùng cụ bện rơm tro gừng nay nắm chắc lấy mái chèo bằng gỗ nghiến nhẵn bóng. Động tác vung chèo của Mận vừa dẻo dai vừa dứt khoát, đưa từng nhịp dầm nhịp nhàng đẩy con đò đầy ắp khách sang sông an toàn. Không còn bóng dáng của một thiếu nữ yếu đuối cam chịu số phận làm vật hiến tế nơi bãi lầy năm nào, trước mắt dân làng giờ đây là một người giữ bến vững vàng, can trường và đong đầy nghĩa khí.

“Chèo khéo lắm, cháu Mận ơi! Đúng là dòng dõi bác Lái Thiện có khác, tay chèo dẻo quẹo như rồng lướt nước!”

Tiếng bác Trương cùng các tráng sĩ xóm Bến đứng trên mạn thuyền lớn vọng sang, xen lẫn những tràng pháo tay giòn giã. Mận ngoảnh lại, nở nụ cười rạng rỡ, hàm răng trắng ngần lấp lánh dưới nắng:

“Dạ, cháu cảm ơn các bác! Bà con cứ ngồi vững, đò của cháu đưa sang bên kia bờ êm ru như nằm võng!”

Tiếng cười nói vui tươi theo mái dầm lan xa trên mặt sóng. Cụ Lò khẽ gật đầu, lòng thầm cảm tạ trời đất đã ban cho cô bé một ý chí kiên cường sau giông bão cuộc đời.

Cách mé nước không xa, dưới bóng râm tỏa rộng của cây đa cổ thụ rủ từng chùm rễ mốc thếch ven bến, ông Can ngồi ngay ngắn trên chiếc chõng tre nhỏ. Đôi mắt mù lòa do đòn thù bốn mươi năm trước nay hướng về phía dòng sông, nơi có tiếng con gái hò reo lanh lảnh. Bàn tay thô ráp của người cha tật nguyền thoăn thoắt chuốt từng nan giang, khéo léo đan từng chiếc rổ, chiếc rá tròn trịa. Nắng sớm phủ ấm bờ vai gầy, soi tỏ gương mặt khắc khổ nay đã dãn ra trong niềm an nhiên, tự tại. Mối thù xưa được rửa sạch, danh dự dòng họ Nguyễn được trả lại nguyên vẹn, bốn cỗ áo quan gỗ mít của người thân đã mồ yên mả đẹp trên gò đất đầu làng, nỗi u uất đè nặng nửa đời người đàn ông khốn khổ rốt cuộc đã tan biến theo làn nước trong xanh.

Mỗi bận gánh hàng đi ngang qua, bà con trong làng lại dừng chân, ân cần cất tiếng chào:

“Bác Can đan chiếc rá này khéo quá, lát nữa đò về nhớ để phần cho tôi một đôi đấy nhé!”

“Bác Can cứ ngồi mát, trưa nay nhà tôi có mẻ bánh đúc ngô thơm lắm, tôi bảo cháu mang sang biếu bác một bát ăn lấy thảo!”

Ông Can ngừng tay đan, nghiêng đầu đón nhận tấm lòng chòm xóm, khóe miệng móm mém run run đáp lễ:

“Đa tạ bà con! Nhờ ơn trời Phật, ơn cụ lớn ở miếu và quan Khâm sai, bố con tôi mới có được ngày thái bình hôm nay!”

Tình làng nghĩa xóm từng bị chia rẽ bởi hủ tục và lòng tham của cường hào tà đạo, nay đã kết chặt lại thành một khối keo sơn đùm bọc, chan chứa nghĩa tình thuần lương.

Bỗng từ phía ngõ miếu râm mát rộn lên tiếng lách cách của bàn đạp ngựa và tiếng vó gõ giòn trên đường lát đá ong. Cụ Lò quay lại, thấy Khâm sai Ngự sử Doãn Minh Khiêm cùng sáu ngự tiền hộ vệ đang thong thả ghé vào. Vị quan trẻ ba mươi hai tuổi đã vận võ phục màu lam giản dị chuẩn bị cho cuộc hành trình dài dằng dặc trở về kinh đô.