Chương 1: Nhịp Búa Ở Mức Âm Một Trăm Hai Mươi

Không khí dưới gương lò mức âm một trăm hai mươi mét quánh đặc mùi bụi thạch cao chua nồng. Thứ bụi mịn trắng lờ lờ lơ lửng trong luồng gió thông cưỡng bức, bám thành từng vệt vôi mốc trên mặt đường lò và trùm kín những bộ quần áo bảo hộ sũng mồ hôi.

Bà Kỷ Hoài Phương kéo nhẹ gọng kính lão bọc dây dù, nheo mắt nhìn vòm trần đá. Ở tuổi tám mươi tư, dáng người bà nhỏ thó dưới lớp áo kaki xanh bạc phếch vá chằng hai bên cùi chỏ. Chiếc mũ bảo hộ màu vàng sơn số hiệu 01 đã mờ theo năm tháng khẽ chạm vào dầm thép phát ra tiếng cọ xát khô khốc. Dưới chân bà, bùn khoáng nhão nhoét ngập ngang mắt cá ủng cao su, lạnh buốt bám riết lấy từng bước đi.

Năm lên năm tuổi, bà từng chết lặng nhìn cây cột chống gỗ mục gãy đôi chôn vùi người chú ruột dưới đáy lò sâu. Gần tám mươi năm gắn bó với đá ngầm Khe Lim, đôi tai và những đầu ngón tay gầy guộc của bà đã tôi luyện thành giác quan bén ngót, nhạy bén trước từng biến động nhỏ nhất của địa tầng.

Dừng trước gương lò số ba vừa dứt tiếng máy cào, bà rút chiếc búa địa chất cán thép bên hông. Bàn tay chằng chịt sẹo dăm đá siết chặt cán búa mòn vẹt. Bà nhón chân gõ nhẹ đầu búa hình nêm lên vách đá trên đầu.

“Cộc... cộc...”

Tiếng gõ đầu đanh gọn, nhưng khi mũi búa chạm sang mép vòm phía tây, âm thanh bỗng đục ngầu như gõ vào khúc gỗ mục:

“Bộp.”

Chân mày bạc chau lại. Bà tháo chiếc găng bảo hộ vướng víu, áp sát trán và vành tai phải vào thớ đá lạnh ngắt rỉ nước chua.

Bà nín thở lắng nghe.

Ẩn sâu sau thớ đá câm lặng là tiếng lách tách đứt đoạn như mọt nghiến gỗ. Đó là xung lực đứt gãy vi mô xé toạc liên kết tinh thể. Vỉa anhydrit cộng sinh khi gặp mạch nước ngầm mang ion khoáng đang âm thầm hấp thụ nước, chuyển hóa thành thạch cao và trương nở thể tích với áp lực nghìn cân. Địa tầng đang oằn mình. Vòm đá này đang gánh một túi thuốc nổ nở chậm mà mắt thường không thể thấy.

“Thằng Lĩnh đâu!” Bà Phương quay phắt lại, cất giọng Nghệ An trầm đanh át cả tiếng rít khí nén phía sau.

Từ ngách lò, Nguyễn Văn Lĩnh vội bước tới, gạt mảng bụi bám trên mi mắt. Gương mặt người đội trưởng cứu hộ sạm đen vì lo toan tiền chạy thận cho vợ. Anh hạ thấp đèn lò trên trán để không rọi vào mắt bà cụ:

“Con đây u Phương! Có chuyện chi rứa u? Vỉa này hàm lượng canxi sunfat đang cao, anh em vừa khấu xong chuyến goòng thứ tư, định xúc nốt mẻ đáy ca hai rồi mới bàn giao.”

“Dừng máy ngay! Rút hết người ra khỏi gương lò số ba cho già này!” Bà Phương chỉ thẳng đầu búa lên vòm trần, dứt khoát: “Mắt thợ bậc sáu để đi đâu hả Lĩnh? Mái đá đang thở dốc kìa! Nước ngầm thấm qua đới dập vỡ làm vỉa anhydrit trương nở dữ dội, đội tung liên kết đá vôi. Các thanh neo trần bị ép cong đệm rồi, chú mày có nghe tiếng đá rạn không?”

Lĩnh ngửa cổ soi đèn. Dưới ánh sáng vàng vọt, mép đá xám tro rỉ ra những giọt nước đùng đục. Đệm thép thanh neo cách đó hai mét đã vênh lên, keo dán viền quanh nứt nẻ trắng bệch. Nhìn vẻ ngập ngừng giằng xé của Lĩnh, bà Phương thừa hiểu gánh nặng tiền chạy thận cho vợ cùng hai đứa con thơ đang đè nặng lên vai người đội trưởng. Nếu dừng lúc này, chỉ tiêu sản lượng ca hai hỏng hết, cả tổ mất trắng tiền chuyên cần.

Anh ngập ngừng: “Nhưng u ơi... chỉ tiêu ca này còn thiếu hai mươi tấn. Hay là... con cho anh em dựng tạm hai cây cột gỗ thông giằng chéo chống đỡ vách lò, vừa gia cố vừa cào nốt mẻ đáy?”

“Bậy nào!” Bà Phương nheo mắt quắc lên, vỗ mạnh vào bắp tay Lĩnh: “Mạng người hay mấy tấn đá? Già này thấy chú ruột chết dưới đống gỗ mục khi mới lên năm, chưa đủ để mày tỉnh ra à? Gỗ thông nào chịu nổi sức trương nở sáu mươi phần trăm của anhydrit ngậm nước hả con? Bà bảo dừng là dừng, mang gỗ hộp tám tấc ken cũi lợn kép gông cứng vòm lại ngay!”