Chương 20: Tơ duyên bách niên vẹn tròn

Đêm tĩnh mịch dần lùi lại phía sau rặng tre làng, nhường chỗ cho một buổi chiều mùa thu êm ả buông xuống Cổ Mộc trấn. Nắng hanh vàng rực rỡ như mật ong rót tràn khoảng sân gạch nghiêng, hong khô từng thớ đất sau những ngày mưa dầm. Trên giàn tre dựng dọc mép rào dâm bụt, từng lớp lá kè non phơi mình dưới ánh dương, tỏa ra mùi hương ngai ngái, thanh tao đặc trưng của sông nước bãi bồi.

Chung Phục Lễ ngồi tựa lưng vào cột hiên gỗ lim mát rượi, đôi mắt bạc màu năm tháng dõi theo từng cử động của đứa cháu đích tôn. Chung Vĩnh ngồi xếp bằng trên manh chiếu cạp điều, đôi bàn tay gân guốc thoăn thoắt đưa lưỡi nạo chuốt vành tre cật. Từng dải phoi tre mỏng manh như cánh ve rơi lả tả bên chân chàng trai trẻ.

“Vót nan thứ mười hai này, lực cổ tay con phải ghìm nhẹ lại một khắc,” Chung Phục Lễ cất giọng trầm khàn, ôn tồn nhắc nhở. “Đường cong của vành nón không thể cưỡng cầu bằng sức mạnh, mà phải nương theo thớ tre. Tre già dẻo dai, người làm nón biết nhẫn nại thì vành mới tròn trịa như trăng rằm, trăm năm không gãy.”

Chung Vĩnh ngẩng lên, mồ hôi lấm tấm nơi trán nhưng ánh mắt sáng ngời vẻ kính cẩn:

“Dạ, cháu hiểu rồi thưa ông nội. Lúc kéo cước qua lớp lá mỏng, cháu sẽ nhớ gút mối chỉ thật êm, giấu kín dưới vành tre như ông dặn.”

Cụ Chung khẽ gật đầu, chòm râu cước rung rinh nụ cười mãn nguyện. Ngọn lửa nghề chằm nón lá bài thơ của tổ tiên truyền lại qua bao đời, nay đã có người tiếp nối vững vàng bằng tất cả lòng thành kính và sự nhẫn nại.

Cách đó vài bước chân, trên chiếc chõng tre kê dưới bóng râm của giàn hoa thiên lý, cụ bà Nông Tú Trân đang mải miết tước từng sợi bẹ chuối khô để bện dây phơi thuốc. Tấm lưng còng của cụ bà khẽ lay động theo nhịp kéo sợi. Mái tóc bạc phơ cài chiếc trâm gỗ xoan mộc mạc sáng lên dưới vệt nắng chiều hắt qua kẽ lá. Nghe hai ông cháu trò chuyện, cụ bà khẽ ngước mắt lên, khóe môi móm mém điểm nụ cười hiền hậu.

Cụ Chung đón lấy ánh nhìn ấm áp ấy, lòng dâng lên niềm xúc động bồi hồi. Bàn tay trăm tuổi của cụ lần vào chiếc tráp gỗ nhỏ đặt bên cạnh mép chõng, cẩn trọng nhấc mảnh lụa điều thêu hình đôi chim uyên ương thuở hoa niên ra ngắm nghía một lần nữa. Vết ố nhạt màu của những giọt nước mắt ly tán mười năm trước dường như đã tan biến, chỉ còn lại sắc đỏ thắm đượm tình nghĩa tào khang. Cụ khẽ xếp mảnh lụa lại thật ngay ngắn, đặt sâu dưới đáy tráp đồng, khép lại hoàn toàn những cách trở đau buồn của dĩ vãng.

Bước lại gần chõng tre, cụ Chung nâng chiếc nón lá bài thơ mười sáu vành – tác phẩm chằm bằng sợi cước trong suốt mà cụ đã dồn hết tâm can hoàn thành bên bờ Thạch Thất. Cụ đưa nón lên ngang mày, hứng trọn luồng ánh sáng vàng óng của buổi hoàng hôn đang buông dần trên sông Lam.

Xuyên qua hai tầng lá kè nõn trắng muốt, hình bóng đôi chim uyên ương liền cánh bằng giấy bản đỏ điều hiện lên rực rỡ, sống động như đang chao lượn giữa vòm trời thu. Bốn câu thơ thề ước tương tư thuở tóc còn xanh lấp lánh từng nét mực tàu thanh thoát, mềm mại: