Chương 3: Chuyến đò sớm trên sông Lam

Hương thơm thanh khiết của bó lá kè non thoang thoảng nơi chái nhà như tiếp thêm chút hơi ấm vào lồng ngực già nua. Chung Phục Lễ ngắm nhìn bó lá ủ khói phẳng phiu dưới đáy rương, khẽ mỉm cười với đứa cháu nội rồi tự tay cài then đồng chắc chắn. Món quà bất ngờ ấy tựa hồ một lời chúc phúc thầm lặng của tổ tiên, khiến bước chân cụ thêm vững vàng trước chuyến đi hệ trọng.

Sáng sớm hôm sau, khi tiếng gà gáy canh năm vừa dứt, sương mù bảng lảng vẫn còn phủ mờ ngọn cây rặng tre. Trời se lạnh, từng hạt sương đêm đọng trên phiến lá tre rỏ tí tách xuống lối ngõ lát gạch nghiêng của làng Cổ Mộc. Chung Phục Lễ mặc tấm áo chẽn bằng vải thô màu nâu sẫm, một tay chống cây gậy tre trúc vàng đã nhẵn bóng nước sơn, bước từng bước chậm rãi theo sau Chung Vĩnh. Chàng trai trẻ quẩy chiếc đòn gánh tre dẻo dai, một đầu là rương gỗ lim bọc đồng đựng trọn đồ nghề và bó lá quý, đầu kia là chiếc tay nải bọc manh chiếu nhỏ cùng vài phong bánh cúng tổ.

Hai ông cháu men theo bờ đê phủ đầy cỏ mật, bước xuống bến đò ven sông Lam. Gió sớm từ mặt sông thổi vào lồng lộng, mang theo hơi nước ngai ngái lành lạnh cùng mùi bùn đất phù sa quen thuộc. Mặt sông rộng thênh thang chìm trong làn khói sương mờ ảo, chỉ thấy thấp thoáng bóng một con thuyền nan đang neo đậu bên gốc đa già cổ thụ.

Nghe tiếng gậy trúc gõ nhè nhẹ lên lớp đá ong ven bờ, lão chèo đò Trần Thúc đang lom khom dọn dẹp khoang thuyền bỗng ngẩng đầu lên. Nhận ra bóng dáng vị đại thụ trăm tuổi của làng nón, lão trố mắt kinh ngạc, suýt nữa đánh rơi chiếc dầm gỗ trên tay xuống dòng nước.

“Trời đất ơi! Cụ Chung đấy ư?”

Trần Thúc vội vàng buông dầm chèo, bước vội lên bờ gạch, hai tay kính cẩn đỡ lấy cánh tay gầy guộc của cụ lão:

“Sương sớm lạnh buốt da đó cụ ơi! Tuổi cụ trăm hai mươi chín rồi, sao sớm tinh mơ lại chống gậy ra tận mép nước thế này? Có việc gì hệ trọng mà con cháu lại để cụ thân chinh đi bộ dãi dầu gió bấc?”

Cụ Chung đưa bàn tay khô ráp vỗ nhẹ lên mu bàn tay rám nắng của lão chèo đò, hơi thở phả ra làn khói trắng nhạt trong gió sớm. Giọng cụ trầm khàn nhưng rành rọt từng tiếng:

“Chào chú Thúc. Lão già này chẳng có việc quan việc họ chi đâu. Hôm nay tôi nhờ chú một chuyến đò ngang, đưa hai ông cháu sang bên kia xóm Thạch Thất.”

Trần Thúc sững sờ mất một thoáng, đôi mắt phong sương chớp chớp nhìn chiếc rương gỗ lim trên vai Chung Vĩnh, rồi lại nhìn vào vẻ điềm đạm mà kiên định trên gương mặt hằn sâu vết chân chim của cụ lão. Như chợt ngộ ra điều gì, lão chèo đò gật đầu lia lịa, nét mặt bừng lên vẻ cảm kích:

“Dạ, dạ... lão hiểu rồi! Cụ lên đò, để lão đỡ cụ xuống khoang cho êm ái. Mười năm rồi cụ mới lại đặt chân xuống bến sông này.”

Chung Vĩnh cẩn thận đặt gánh đồ nghề vào giữa lòng thuyền, rồi cùng Trần Thúc ân cần dìu cụ Chung bước qua mạn thuyền nan. Cụ ngồi xuống chiếc ghế gỗ nhỏ giữa khoang, hai tay vịn chặt đầu gậy trúc vàng, ánh mắt hướng về phía dòng nước đang lững lờ trôi.

Trần Thúc cởi dây neo, khẽ chống sào đẩy con đò rời khỏi bờ bến Cổ Mộc. Mái chèo gỗ khua đều đặn trong làn nước trong vắt, tạo nên những âm thanh bì bõm, rẽ đôi màn sương mờ ảo. Sóng nước dập dềnh vỗ nhẹ vào mạn thuyền, xua tan sự tĩnh mịch của buổi sớm mai.

Con đò rẽ sóng êm đềm trôi ra giữa lòng sông Lam. Trần Thúc vừa buông từng nhịp chèo dẻo dai, vừa ngoái đầu nhìn cụ Chung, giọng nói xởi lởi xen lẫn niềm bùi ngùi:

“Cụ sang chuyến này là phải lắm cụ ạ. Mười năm qua, lão đưa rước không biết bao nhiêu lượt khách qua lại đôi bờ sông Lam, nhưng lần nào ghé bến Thạch Thất cũng thấy lòng nằng nặng.”

Cụ Chung khẽ động đậy hàng mi bạc trắng, cụ ngước mắt nhìn người chèo đò, giọng run run: