Chương 2: Bánh xích hoen gỉ

Trọng lao ra giữa khoảng sân đất nện, từng bước chân giận dữ nện xuống nghe khô khốc. Cơn uất nghẹn dồn ứ nơi lồng ngực khiến hai bên thái dương anh giật liên hồi dưới luồng gió chướng bãi bồi. Phía sau lưng, tiếng thở dài nặng nhọc của thầy Sơn dội qua bậu cửa, đắng đót như cặn nước chè xanh để qua đêm. Trọng sững lại bên bờ rào dâm bụt, lồng ngực phập phồng sau làn áo bảo hộ xanh sờn. Anh đưa bàn tay to bè vuốt mạnh lên mặt rồi quay lại mé hiên, cúi xuống nhấc chiếc kìm nguội dắt chặt vào cạp quần. Thầy Sơn vẫn đứng chết lặng cạnh chõng tre, khóe mắt hằn sâu nếp nhăn buồn tủi, ngón tay quấn vải xô buông thõng run run. Lòng tự trọng bị tổn thương của người con cả khiến quai hàm Trọng bạnh ra, khóa chặt mọi lời phân trần. Anh dắt chiếc xe đạp Thống Nhất ra mé giếng khơi, lẳng lặng chùi rửa từng mắt xích han gỉ dưới ánh trăng mờ đục.

Cả đêm hôm ấy, Trọng trằn trọc nằm đếm từng tiếng thạch sùng tặc lưỡi trên mái gianh buồng chái, ruột gan bồn chồn theo từng cơn ho khan sù sù của thầy qua vách đất mỏng.

Sáng sớm hôm sau, cái nắng oi nồng của tháng bảy âm lịch ập xuống xóm bãi sông Mã từ lúc mặt trời chưa ló dạng. Bầu không khí hầm hập như một lò than ủ trấu, nồng nặc mùi phù sa ngai ngái bốc lên từ lòng sông cạn. Trọng còng lưng đạp chiếc xe đạp Thống Nhất sút xích tới xưởng cơ khí Hợp tác xã Cồn Cát, lòng nặng trĩu những bực dọc về gia đình. Xích xe bị dão, mỗi vòng đạp lại phát ra tiếng rít ken két rợn tai, thỉnh thoảng trượt khấc khiến bàn chân anh hẫng một nhịp đau điếng. Từng vòng quay nặng trịch như chính cỗ xe lòng anh lúc này, trĩu nặng âu lo về thằng em út lông bông đã bỏ nhà biền biệt tròn nửa tháng trời, mang theo món nợ nần cùng tiếng tăm buôn lậu về bủa vây nếp nhà.

Xưởng cơ khí Hợp tác xã Cồn Cát nằm sát chân đê quai, lợp mái lá cọ xen tôn xi măng hấp hơi nóng hầm hập. Tiếng máy nổ bình bịch cùng mùi dầu luyn khét lẹt quen thuộc xua bớt phần nào sự ngột ngạt trong lòng Trọng. Anh treo vội chiếc túi bạt đựng cơm nắm độn sắn lên cây đinh đóng trên cột gỗ, rồi xăm xăm tiến về phía chiếc máy tuốt lúa cải tiến chạy dầu diesel đặt giữa xưởng, cỗ máy mà tổ cơ khí của anh nhận trách nhiệm đại tu phục vụ vụ thu hoạch sắp tới.

Trọng rút chiếc cờ-lê mỏ lết mạ kền sáng bóng, cúi người căn chỉnh từng bánh răng truyền động và kiểm tra then chốt của trục quay. Bàn tay thô ráp của anh thuần thục siết chặt từng chiếc bu-lông mười hai li, lắng nghe tiếng kim loại va chạm giòn giã. Mồ hôi túa ra đầm đìa lưng áo công nhân sờn vai vá chỉ cước. Nhìn những chiếc bánh răng ăn khớp nhịp nhàng theo trật tự kỷ luật nghiêm ngặt, Trọng khẽ siết chặt chiếc cờ-lê, một niềm kiêu hãnh trỗi dậy. Đây mới là sức mạnh cơ khí hóa, là tương lai giải phóng sức lao động cho bà con xóm bãi! Nó tân tiến và vượt trội hơn biết bao so với nghề đan lát thủ công mà thầy anh cả đời tôn sùng. Thầy cặm cụi chuốt từng cọng nan cật, lận từng vành cót đến còng cả lưng, tay chân rỉ máu, thế mà căn nhà tranh xiêu vẹo vẫn nghèo đói, bữa cơm quanh năm vẫn phải độn sắn khoai khô khốc. Trọng muốn dùng chính bàn tay thợ máy của mình để chứng minh rằng máy móc tập thể mới là con đường duy nhất vực dậy danh dự gia đình.

— Đồng chí Trọng!

Một giọng nói trầm đục vang lên phía sau lưng. Trọng giật mình quay lại, vội dùng vạt áo lau mồ hôi đang chảy ròng ròng trên trán.

Chủ nhiệm Vũ Đức Định bước tới, nách kẹp cuốn sổ bìa da ghi chép công điểm và định mức vật tư. Ông đã năm mươi lăm tuổi, vóc người tầm thước, cặp kính gọng đồi mồi mòn vẹt một bên ve xộc xệch trên sống mũi làm tăng thêm nét nghiêm nghị. Ông dừng lại trước chiếc máy tuốt lúa, đưa ngón tay gõ gõ vào vành bánh răng vừa được Trọng tra mỡ bò vàng óng, khẽ gật đầu:

— Tốt. Bánh răng ăn khớp êm đấy. Tiến độ đại tu máy móc của tổ cơ khí thanh niên cơ bản đáp ứng yêu cầu của Ban quản trị. Tay nghề thợ tiện bậc ba của đồng chí thì tôi luôn tin cậy.

— Cảm ơn đồng chí Chủ nhiệm đã tin tưởng. — Trọng đứng thẳng người, giọng dứt khoát theo tác phong kỷ luật lao động: — Chiều nay tôi sẽ lắp nốt dây curoa truyền lực và chạy thử máy không tải. Chắc chắn kịp bàn giao cho đội sản xuất số hai trước ngày khởi liềm.

Chủ nhiệm Định khẽ ừ hèm trong cổ họng, kéo Trọng bước dịch về phía góc hiên râm rợp bóng cây xà cừ, đôi mày hoa râm nhíu lại đầy vẻ đắn đo:

— Máy móc thì trơn tru, nhưng dư luận xóm bãi đang xì xào râm ran chuyện thằng Hải em đồng chí tự ý bỏ tổ đổi công đi biệt tích suốt nửa tháng trời rồi phải không?

Ngực Trọng thắt lại, anh cố giữ vẻ mặt bình thản:

— Báo cáo Chủ nhiệm, việc em tôi vắng mặt...

— Dưới bến đò Ngang người ta kháo nhau công an kinh tế vừa vây ráp một toán buôn chuyến hàng phụ tùng cơ khí từ chợ Sắt Hải Phòng về ga Thanh Hóa, bắt giam mấy đứa nhảy tàu trốn nợ, — Chủ nhiệm Định ngắt lời, hạ thấp giọng — Nhiều người nghi ngờ thằng Hải có chân trong đường dây ấy. Đồng chí là tổ phó cơ khí, thanh niên tiên tiến của trạm, phải biết giữ gìn nề nếp gia phong. Coi chừng thói chạy chợ phe phẩy của em trai làm ảnh hưởng đến ngọn cờ thi đua và chỉ tiêu lao động cuối năm của toàn trạm!