Chương 1: Tiếng nứt nửa đêm

“Rắc!”

Âm thanh khô khốc, sắc lẹm xé toạc màn đêm thanh vắng của làng Bần Yên Nhân.

Trên chiếc phản gỗ lim gian giữa, ông Khổng Đình Quý giật thót mình, mở choàng mắt. Tiếng động ấy nhỏ thôi, lọt thỏm giữa tiếng dế rỉ rả ngoài bụi chuối và tiếng xe tải gầm rú vọng lại từ quốc lộ 5 cách đó nửa cây số, nhưng với một người ba mươi năm ăn ngủ cùng chum vại như ông, nó chẳng khác nào tiếng sét đánh ngang tai. Ông vùng dậy, với vội chiếc đèn dầu Hoa Kỳ đặt nơi đầu giường, quẹt que diêm bấc rồi đẩy then cửa liếp bước xăm xăm ra ngoài.

Gió đêm từ bãi bồi sông Hồng thổi qua rặng nhãn lồng xào xạc. Khoảng sân gạch Bát Tràng rộng hơn ba trăm mét vuông chìm trong quầng sáng vàng vọt lờ mờ. Tám mươi chiếc chum sành da lươn Thổ Hà và Hương Canh xếp thẳng tăm tắp thành mười hàng, im lìm như những người lính gác trung thành.

Mùi thơm sực lên nồng nàn. Không phải mùi đỗ mốc đang độ lên men ngòn ngọt ngai ngái, mà là hương tương ngấu đượm vị mật mía, bùi ngậy và sâu thẳm của thứ tương cốt đã dãi qua hai mùa nắng trọn vẹn.

Tim ông Quý thắt lại. Ông bước vội về phía hàng chum thứ tư mé tây sân gạch. Đưa ngọn đèn dầu soi sát miệng chum, bàn tay ông bắt đầu run rẩy.

Một vệt đen sẫm đang rỉ dọc từ vành miệng chiếc chum sành Thổ Hà cổ xuống tận chân đế. Vết nứt há miệng như một vết chém nghiệt ngã, để dòng tương sánh đặc màu nâu cánh gián đang ri rỉ trào ra, loang thành một vũng sẫm màu trên nền gạch đỏ. Chiếc chum này do chính tay cụ thân sinh ông chuốt gốm, nung củi từ nửa thế kỷ trước, là chiếc chum giữ cốt tương ngon nhất xưởng Quý Đức.

“Trời đất ơi…”

Ông Quý thốt lên nghẹn ngào, khuỵu hai gối xuống mặt gạch nhám lạnh ngắt. Ông áp lòng bàn tay thô ráp chai sần vào vết nứt, như thể hơi ấm da thịt của mình có thể hàn gắn lại lớp sành nung đã mỏi mệt vì thời gian. Dòng tương ấm nóng, trơn mượt trào qua kẽ ngón tay ông, mùi thơm ngào ngạt phả vào sống mũi mà cõi lòng ông đắng ngắt. Một mảnh sành nhỏ cỡ ngón tay ở mép nứt khẽ mẻ ra, rơi đánh cạch xuống đất. Cổ nhân làng Bần vẫn bảo, chum sành tự nứt giữa đêm lặng gió là điềm gở của đất trời, báo trước những biến thiên chẳng lành giáng xuống mái nhà.

Ông lúi húi dùng chậu nhôm hứng lấy phần tương cốt còn lại, chắt chiu từng giọt sánh như giọt máu của nghề tổ. Đốt ngón tay trỏ bên bàn tay phải bỗng giật giật từng cơn tê dại vì chứng đau khớp tái phát. Ông cắn răng nén đau, ngước nhìn lên vòm trời đen thẫm không một gợn mây, thở hắt ra một làn hơi buốt buốt.

*

Tờ mờ sáng hôm sau, tiếng còi xe khách liên tỉnh bóp dồn dập ở đầu con ngõ lát gạch nghiêng dẫn vào xưởng Quý Đức.

Khổng Nhã Uyên bước xuống xe, dáng người mảnh khảnh trong chiếc áo sơ mi trắng đóng thùng gọn gàng. Hai mươi tư tuổi, con gái lớn của ông vừa tốt nghiệp thủ khoa ngành Công nghệ Thực phẩm từ Hà Nội trở về. Đón cô không phải những va ly quần áo thời trang xúng xính của gái phố, mà là lỉnh kỉnh ba thùng xốp chống sốc dán niêm phong cẩn mật.

“Bố để đấy, nặng lắm, để con bê cho!”

Thấy cha bước vội ra với manh áo cánh nâu bạc màu, Uyên liền lên tiếng ngăn lại. Nhưng ông Quý đã nhanh tay đỡ lấy thùng xốp to nhất. Vừa chạm tay vào mép thùng, ông khẽ nhíu mày khi nghe thấy tiếng kim loại và kính va vào nhau lách cách.

“Cái gì mà cồng kềnh thế này hả con? Quần áo sách vở đâu?” Ông Quý hỏi, giọng trầm đục pha chút mệt mỏi sau một đêm thức trắng.

“Kính hiển vi quang học hai mắt, máy đo độ ẩm hạt cầm tay với mấy khay ủ vi sinh vô trùng đấy bố,” Uyên quệt vệt mồ hôi lấm tấm trên trán, ánh mắt sáng lên vẻ kiên định, tự hào. “Đồ của phòng thí nghiệm trường thanh lý, con phải nhờ thầy hướng dẫn mãi mới mua lại được giá rẻ. Mang về đây để chuẩn hóa lại quy trình cho xưởng nhà mình.”