Chương 12: Men thuần dưới trăng

Ông Quý đứng lặng bên mé sân gạch Bát Tràng, nhìn những mảnh sứ vỡ vụn dưới chân con gái. Chiếc thìa sứ vừa rơi đánh xoảng xuống nền gạch nung, những giọt tương sẫm màu bắn lấm tấm lên mũi giày của Uyên. Không buông một lời quở trách, ông bước tới, khom lưng nhặt từng mảnh sứ sắc nhọn, cẩn thận gói vào chiếc khăn tay thô trong túi áo cánh nâu. Nhìn đôi vai con gái run lên sau thất bại cay đắng của mẻ tương mười lăm ngày, lòng ông chùng xuống xót xa. Đình Nam đứng cách đó vài bước, vội tắt máy thu âm trên ngực áo, ái ngại nhìn chị gái.

“Thôi, vào buồng rửa mặt nghỉ ngơi đi con,” ông Quý dịu giọng. “Chuyện đâu còn có đó.”

Uyên cắn chặt môi, chẳng thốt nên lời. Cô gạt vội dòng nước mắt rồi bước nhanh vào gian buồng, khép chặt cánh cửa gỗ lại.

Đêm rằm tháng Năm âm lịch buông xuống làng Bần trong thanh vắng. Vầng trăng tròn vành vạnh rọi ánh sáng bàng bạc xuống khoảng sân gạch ba trăm mét vuông. Tám mươi chiếc chum sành da lươn Thổ Hà và Hương Canh tắm mình dưới ánh trăng, bóng chum in sẫm trên nền gạch như những nốt nhạc trầm mặc. Gió mát từ bãi bồi sông Hồng mang theo hơi phù sa ngai ngái và mùi thơm bùi của những cữ đỗ tương đang ngả ngấu.

Bữa cơm chiều dọn ra nhưng Uyên không đụng đũa. Bước ra hiên, ông Quý thấy con gái đang ngồi thẫn thờ nơi bậu cửa gian buồng muối cũ, đôi vai mảnh khảnh thỉnh thoảng khẽ rung lên từng chặp.

Ông quay vào bếp, chắt từ chiếc ấm tích ủ trong giành rơm ra một bát nước vối nóng hổi thơm nồng. Bưng bát nước qua thềm gạch, ông ngồi xuống bậc thềm đá mát lạnh cạnh con gái.

“Uống ngụm nước vối cho ấm bụng đi con,” ông Quý đặt bát nước vào đôi bàn tay đang buông thõng của Uyên.

Hơi ấm từ bát nước khiến Uyên giật mình. Cô ngẩng lên, gương mặt tái nhợt, mắt sưng đỏ sau hàng giờ khóc thầm. Nhìn ánh mắt bao dung của cha, bức tường kiêu hãnh trong lòng cô gái trẻ sụp đổ hoàn toàn.

“Bố ơi... con xin lỗi bố,” Uyên nghẹn ngào. “Con đã quá tự phụ khi nghĩ máy móc có thể ép tương chín nhanh để cứu xưởng, trả nợ cho bố. Nhưng con làm hỏng cả rồi. Tương chua chát, khét lẹt... Hơn hai mươi năm học hành của con hóa ra chẳng bằng kinh nghiệm chân lấm tay bùn của bố.”

Ông Quý nhìn ra bốn mươi chiếc chum mé đông vẫn kiên trinh đội nắp nón lá tre cật dưới trăng. Đặt bàn tay chai sạn lên bờ vai con, ông khẽ khàng:

“Chị Uyên này, nghề tương làng mình không giống như nấu nồi canh hay nướng ổ bánh. Hạt đỗ bãi bồi hay hạt nếp cái hoa vàng đều là tinh hoa đất trời, phải thuận theo tự nhiên. Con dùng nhiệt độ cao ép chín trong mười lăm ngày, bề ngoài ngả màu cánh gián thật đấy, nhưng ruột hạt chưa chuyển hóa, men chưa kịp đượm. Hạt đỗ cũng như đời người vậy con. Phải qua cái nắng rát trưa hè để rút nước, đón cái se lạnh của sương đêm để lắng men. Thiếu đi nắng gió đất trời, thiếu sự tĩnh lặng của sáu mươi ngày ngả nắng, giọt tương dù sánh đặc cũng chỉ là thứ nước đạm rỗng tuếch, không bao giờ trổ ra được vị ngọt hậu đượm sâu.”

Uyên cúi đầu, nước mắt tí tách rơi làm xao động bóng trăng tròn in dưới đáy bát vối. Cô siết chặt hai bàn tay, thấm thía nỗi nôn nóng của tuổi trẻ trước chiều sâu ba mươi năm kinh nghiệm gìn giữ lửa nghề của cha.

Ông Quý rút từ túi áo cánh nâu ra cuốn sổ tay vi sinh bìa xanh của Uyên, lật mở từng trang giấy chi chít biểu đồ độ ẩm và những hình vẽ sợi nấm tỉ mỉ.