Chương 3: Cánh Hạc Đứt Đầu Ở Phố Hàng Gai

Tiếng đế giày đinh nện cùm cụp trên mặt đường đá dăm khựng lại ngay trước bậc thềm hiệu may Phan Vĩnh Nghiệp. Vệt sáng từ đèn pin của toán tuần đêm quét qua khe cửa gỗ lim, rọi trúng một góc sàn gạch hoa rồi dừng lại hồi lâu. Luân nín thở, cánh tay ghì chặt Hoài Ân vào khoảng tối sâu nhất sau cánh cửa. Một tiếng ho khùng khục cất lên, kèm theo giọng gắt gỏng của mấy viên tuần cảnh bảo nhau rằng then cài bên trong vẫn nguyên vẹn. Sau vài giây ngập ngừng, tiếng bước chân rầm rập rảo bước xa dần về phía vườn hoa Paul Bert.

Khi tiếng tuần cảnh đã chìm hẳn vào màn mưa đêm, Luân mới khẽ thở hắt ra một hơi dài. Trên bức vách gỗ đối diện bàn cắt vải, vệt phấn lân tinh màu xanh ma quái hình cánh hạc bị rạch cụt đầu cũng dần lịm tắt khi bóng tối trở lại thuần nhất. Không dám nán lại thêm để tránh bị phát giác, Luân cẩn thận nắm tay Hoài Ân luồn ra lối cửa ngách, gài chốt khéo léo rồi hòa vào màn sương đêm buốt giá trở về căn gác xép phố Khảm Hàng.

Sáng hôm sau, Hà Nội thức giấc trong màn mưa phùn đặc quánh và cái rét ngọt đầu đông. Tiếng còi tàu điện leng keng quanh Bờ Hồ vừa điểm hồi thứ nhất, cánh cửa gỗ trên gác xép đã bị đẩy bật ra. Hoài Ân bước vào, hơi thở gấp gáp phả thành làn khói mỏng, vạt áo dài lam nhạt ướt đẫm hơi sương.

“Anh Luân, lại có án mạng rồi!” Hoài Ân hạ giọng thật thấp, nhanh tay khép then cài cửa. “Bà Đặng Thị Cúc, nghệ nhân thêu gấm lụa nức tiếng phố Hàng Gai, vừa bị sát hại đêm qua trong buồng thêu khóa kín!”

Luân buông chiếc cọ tre vót nhọn đang chấm dở đĩa mực tàu trên mặt bàn khảm trai. Ngực anh thắt lại: “Lại bị cắt cổ sao?”

“Không, lần này là bị siết cổ. Dây siết bằng lụa thô. Buồng thêu then cài chốt chặt từ bên trong, người nhà phải đập chấn song gỗ mới phá cửa vào được,” Hoài Ân nhìn thẳng vào mắt anh, giọng chùng xuống đầy ớn lạnh. “Nhưng điều kinh hoàng hơn cả… bức ảnh thờ đặt trên hương án cũng bị kẻ thủ ác rạch nát mặt.”

Tin dữ giáng xuống như một nhát búa tạ. Ký hiệu cánh hạc đứt đầu vẽ bằng phấn lân tinh đêm qua ở Tràng Tiền lập tức nối kết trực tiếp với phường thêu Hàng Gai. Không chậm trễ một giây, Luân khoác vội chiếc măng-tô dạ màu tro, cùng Hoài Ân hòa vào dòng người xuôi ngược trên phố cổ.

Ngôi nhà cổ số bốn mươi hai phố Hàng Gai treo rủ hai dải tang trắng toát trước hiên. Mùi khói hương trầm nồng nặc quyện với tiếng kèn bát âm nỉ non xé toạc không gian ẩm ướt của con phố tơ lụa. Gia đình họ Đặng vốn là phường thêu danh giá từng may áo gấm cho hoàng tộc và giới thượng lưu, nên khách phúng điếu ra vào nườm nượp, tiếng khóc than vang lên từng chặp. Nhờ tấm thẻ ký giả của tờ Hà Thành Thời Báo cài trên ngực áo Hoài Ân cùng vẻ điềm đạm của Luân, hai người dễ dàng bước qua hàng rào gia nhân, trà trộn vào đám đông tiến sâu vào gian đại sảnh.

Giữa gian nhà, hương án nghi ngút khói đặt trước chiếc áo quan bằng gỗ vàng tâm. Luân nheo mắt nhìn lên bức ảnh thờ đóng trong khung gỗ trắc khảm ốc. Tim anh thắt lại: mặt kính khung ảnh đã vỡ vụn, và trên bức ảnh chân dung người quá cố, lớp giấy ảnh bị rạch nát tươm bởi những nhát dao sắc lẻm, đan chéo chằng chịt ngang dọc khuôn mặt.

Luân giả bộ cúi đầu vái lạy rồi bước sát lại mép hương án. Bằng đôi mắt tinh tường rèn luyện qua hàng ngàn nét vẽ truyền thần, anh cẩn thận soi từng thớ rách trên mặt ảnh. Lực vung dao rất mạnh nhưng đường cắt lại không thẳng theo trục đứng. Mọi đường rạch xéo từ trên xuống dưới đều mang một độ nghiêng lệch bất đối xứng: đúng ba ly chệch về bên hữu.

“Vẫn là góc cắt ấy,” Luân ghé sát tai Hoài Ân thì thầm khi hai người lùi lại nửa bước. “Kẻ rạch nát bức ảnh này và kẻ cắt cổ ông Nghiệp ở Tràng Tiền chỉ là một. Hắn có thói quen vận động cơ học dị biệt, lực vung lưỡi dao luôn bị vặn lệch một góc bất thường.”

Trước khi Hoài Ân kịp đáp lời, ngoài cửa bỗng xôn xao tiếng chào đón cung kính của tang quyến. Đám đông khách viếng tự động dạt sang hai bên, nhường lối cho một nhân vật bệ vệ vừa bước xuống từ chiếc xe hơi mui trần láng bóng.

Đó là Nghị viên Trần Bá Cảnh. Vị ân nhân bảo trợ danh giá của Quỹ bảo trợ mỹ thuật Đông Dương xuất hiện trong bộ áo gấm đen dệt hoa văn chim hạc chìm tinh xảo. Mái tóc ông ta chải sáp bóng mượt, khuôn mặt vuông vức trắng trẻo toát lên vẻ quyền quý, ngón tay trỏ lấp lánh chiếc nhẫn ngọc bích to bản. Thế nhưng, điều khiến Luân lập tức dán chặt ánh nhìn là bàn tay phải của Cảnh: ông ta luôn mang một chiếc găng tay bằng lụa mỏng màu tro, khẽ co lại nép sát hông một cách kín đáo.

Khi Trần Bá Cảnh bước ngang qua, một luồng hương nước hoa Fougere nồng gắt kiểu Tây phương xộc thẳng vào khứu giác của Luân. Mùi thơm nồng cay ấy dường như được xức rất đậm nhằm át đi một thứ mùi âm ẩm, ngai ngái quen thuộc bên dưới—thứ mùi nhựa khô the hắc mà Luân đã ngửi thấy từ mẩu phấn may dưới gầm bàn cắt của ông Nghiệp.

Cảnh bước tới trước bàn thờ, thắp ba nén nhang, giọng cất lên trầm ấm, đượm vẻ xót thương giả tạo: “Bà Cúc là viên ngọc quý của phường thêu Hà thành. Quỹ nghệ thuật chúng tôi vô cùng đau xót trước sự mất mát to lớn này.”

Trong lúc Trần Bá Cảnh còn bận nói những lời hoa mỹ an ủi gia chủ, Hoài Ân khẽ giật vạt áo măng-tô của Luân, mắt liếc về phía gian buồng thêu nửa khép nửa mở sau bức rèm the.

“Anh Luân, lại đây xem,” cô thì thầm.

Lợi dụng lúc mọi người dồn sự chú ý vào vị nghị viên quyền quý, hai người lách qua bình phong gỗ chạm trổ, tiếp cận chiếc khung cửi lớn đặt bên khung cửa sổ gian ngoài buồng thêu. Trên khung gỗ bóng nước sơn ta còn căng dở một tấm gấm màu lam thẫm.

“Nhìn tấm gấm này đi,” Hoài Ân chỉ ngón tay thon mảnh vào hoa văn trung tâm. “Cảnh sát chỉ mải niêm phong buồng trong mà bỏ sót chiếc khung cửi này.”

Đó là bức thêu hình đàn hạc bay qua ngọn sóng. Thế nhưng khi ghé mắt nhìn kỹ, Luân không khỏi kinh ngạc. Trên thân con hạc đầu đàn, những mũi kim thêu bằng chỉ ngũ sắc không hề phẳng phiu như lối thêu thủ công trứ danh của bà Cúc. Từng sợi chỉ đỏ, vàng, chàm đan xen nhau tạo thành những nút thắt gồ ghề, mũi thêu lệch hẳn sang một bên theo quy luật ba mũi dày, một mũi thưa một cách có chủ ý.

“Đây không phải là sai sót của thợ thêu bậc thầy,” Luân lẩm bẩm, ngón tay khẽ miết lên bề mặt gấm ráp nổi. “Bà Cúc cố tình để lại những ký hiệu này trước khi chết. Những mũi chỉ ngũ sắc thêu lệch… dường như là một thứ mật mã ghi lại quy luật giao nhận hàng hóa.”

“Cánh hạc…” Hoài Ân khẽ thốt lên, mắt lóe sáng. “Vệt phấn lân tinh đêm qua ở Tràng Tiền là cánh hạc bị rạch đầu, còn trên tấm gấm này lại là hạc dẫn đường!”

Cảm giác ớn lạnh từ đáy sống lưng bỗng trườn lên. Luân cảm thấy một mạng lưới vô hình đang giăng bẫy quanh những nghệ nhân may mặc và tơ lụa bậc thầy của đất Hà thành.

Anh quay lại nhìn về phía hương án nghi ngút khói nhang. Trần Bá Cảnh đã cáo từ gia chủ, bóng áo gấm đen bệ vệ khuất dần sau làn sương mờ ảo ngoài phố Hàng Gai.

Luân bước chậm rãi trở lại trước bàn thờ, cúi đầu nhìn thật sát vào bức ảnh thờ bị rạch nát. Dưới ánh nến lung linh và làn khói hương u tịch, lớp giấy ảnh bị rạch toác để lộ ra phần nền bồi phía sau. Nơi góc dưới bên hữu của bức ảnh, dưới lớp bột than tán mịn và những nhát dao tàn độc, một vệt son đỏ thắm bỗng đập vào mắt anh: dấu triện hình cọ tre bát quái quen thuộc cùng nét vẽ lót son tinh vi nơi bờ mi nạn nhân.

Toàn thân Luân đông cứng, hơi thở nghẹn lại nơi lồng ngực.

Bức ảnh chân dung của bà Đặng Thị Cúc… cũng chính là tác phẩm do chính tay anh phục chế và vẽ truyền thần vào mùa hạ năm ngoái.