Chương 14: Đấu xảo trường thi

Gió sớm từ bến sông Trà Khúc thổi thốc vào khoảng sân rộng trước cửa trường Đấu xảo tỉnh lỵ Quảng Ngãi, mang theo hơi sương lạnh buốt cùng mùi khói than ngột ngạt. Giữa hội trường chen chúc những lọng xanh, cờ đỏ và dòng người xôn xao kẻ bán người mua, Châu Vĩnh Đạt đưa mu bàn tay áo chàm đã sờn rách lau vội vệt mồ hôi đang rịn ra trên trán.

Đêm qua, khi chiếc xe bò chở ba mươi vò sành da lươn vừa nhọc nhằn vượt qua con dốc đất gập ghềnh ở đầu cầu tầm sét cửa ngõ tỉnh lỵ lúc trời tảng sáng, thằng Cung đã đón lõng hai anh em. Nó hổn hển kể lại rành rọt chuyện nửa đêm chạy thục mạng về làng Dầu Nối cấp báo cho Mai Lan và Cụ Cố, rồi mang theo nguyên vẹn lời dặn dò đanh thép của Cụ Cố gửi gắm: “Bảo thằng Đạt với thằng Phú vững dạ, chớ để lòng dạ lung lay trước trò ma mãnh của phường gian thương, vàng thật thì lửa trấu càng rực sắc”.

Bên cạnh anh, chiếc xe bò lót rơm nếp vừa dỡ xong hàng xuống nền gạch. Châu Vĩnh Phú quỳ một gối dưới đất, đôi bàn tay thoăn thoắt xếp từng chiếc vò thẳng thớm theo hàng lối, cẩn thận miết lại từng nếp rơm khô quanh miệng vò. Ngay sát vách gian hàng họ Châu, khu trưng bày của hiệu buôn Mã Khắc sáng loáng những dãy thùng thiếc Con Gà màu vàng rực rỡ, xếp chồng lên nhau thành từng tháp cao ngất ngưởng, phô trương sự giàu sang lấn át cả một góc sân.

Thấy Đạt khựng lại nhìn sang gian hàng đối thủ, Phú ngẩng lên, ghé sát tai anh họ, hạ giọng gấp gáp nhắc lại:

— Anh Đạt… Thằng Cung nó dò la chắc chắn rồi. Mã Khắc đã đem bạc trắng lên tỉnh từ chiều qua, ngấm ngầm đút lót cho ban giám khảo. Bọn chúng tính kế ngay vòng thử khói đầu tiên sẽ chê dầu mình có cặn, đánh rớt khỏi sảnh đường để không được chấm giải!

Máu nóng trong người Đạt bốc phừng phừng lên tận thái dương. Hai nắm đấm của anh siết chặt đến mức các khớp ngón tay kêu răng rắc dưới lớp da thô ráp cộm vết chai chày đứng. Một ngọn lửa căm phẫn bùng lên nghẹn ứ nơi cuống họng. Đạt toan quay ngoắt lại, mắt trừng trừng nhìn về phía gã thương nhân đang phe phẩy quạt xếp bên cạnh đống thùng thiếc.

Nhưng đúng lúc ấy, bên tai Đạt bỗng văng vẳng tiếng gõ gậy song cộc cộc trên nền đất nện và lời Cụ Cố dặn dò trước bễ trấu mà thằng Cung vừa nhắc lại. Đạo lý hạt đậu nằm sâu trong cát bãi bồi, muốn ép ra giọt dầu trong leo lẻo thì tâm đứa thợ phải sạch như nước giếng chùa. Cứ lấy chữ Thành mà đối đãi với sự đời gian trá, nhịp chày ngay thẳng chẳng sợ gì bẫy rập.

Đạt hít một hơi thật sâu, nén chặt cơn giận xuống đáy lòng. Anh đặt bàn tay vạm vỡ lên vai em họ, giọng trầm mà chắc:

— Chú đừng nao núng. Cụ Cố đã dạy rồi, gian trá dẫu khéo che đậy bằng bạc vạn cũng không át nổi cái tâm thật thà của người làm nghề. Cứ mở sẵn nút lá chuối, chuẩn bị chảo gang. Vàng hay thau, lát nữa nung lên lửa là tỏ tường hết.

Chưa dứt lời thì một tràng xì xào vang lên từ đầu hành lang. Đoàn người của ban giám khảo bắt đầu rảo bước tiến vào. Đi đầu là viên quan Đốc lý người Pháp bận âu phục màu trắng, theo sau là viên Chánh chủ khảo trường thi cùng vài thân hào, nhân sĩ Tây học trong tỉnh.

Thấy ban giám khảo vừa dừng chân trước dãy hàng họ Châu, Mã Khắc lập tức bước xéo lên chắn ngang. Gã vuốt chòm râu dê tỉa tót cầu kỳ, buông tiếng cười khẩy the thé, giọng điệu sặc mùi mỉa mai:

— Kính thưa các quan lớn cùng quý thầy buôn! Đấu xảo tỉnh hạt là nơi chốn đua tài đua sắc của mối lái tân thời. Ấy thế mà chẳng hiểu sao ban tổ chức lại để cho mấy kẻ nhà quê bưng thứ vò sành thô lậu, đất bùn nhem nhuốc vào đây làm vấy bẩn cả sảnh đường? Dầu ép thủ công bằng cây gỗ rừng rú thì làm sao sánh nổi dầu tinh luyện đóng thùng thiếc Con Gà của bản hiệu, vừa sạch sẽ, vừa hợp với nếp sống văn minh phương Tây!