Chương 17: Cứu Chữa Đại Ngàn

Ánh sáng màu xanh lục dịu mát từ tâm nhãn từ từ thu liễm, trả lại cho đôi mắt cụ Lương khung cảnh rừng núi mờ tỏ trong sương mai. Lão khẽ chớp mắt, rút bàn tay thô ráp khỏi lớp vỏ xù xì của cây Trám Cặp. Cơn mệt mỏi sau một đêm dầm mưa lội bùn như tan biến, nhường chỗ cho niềm an ủi vô bờ. Chín trăm thân cây đã qua cơn nguy khốn, mạch nhựa ngọc ngà lại bắt đầu tuần hoàn trong lòng thớ gỗ.

Gió sớm thổi qua triền dốc, mang theo hương đất ẩm nồng nàn. Dưới lòng hào than củi, dòng nước trong vắt róc rách luồn qua khe đá, cuốn trôi chút tàn dư độc phèn cuối cùng xuống bãi sỏi xa thôn bản. Dịch Quỷ Mọt Đen hoành hành dọc triền tây coi như đã bị chặn đứng hoàn toàn sau bức tường thành than củi và bùn khoáng.

Cụ Lương gượng thẳng chiếc lưng còng, chống chiếc gậy tre tiến về phía gò đất cao. Nhìn sang dải đồi thoai thoải phía nam và vạt rừng sau lưng thôn, nơi những tán trám cổ thụ vẫn còn vương chút sắc xám xao xác, lão trầm ngâm. Độc phèn chưa lan tới đó, nhưng khói độc và phấn mọt phát tán mấy ngày qua đã khiến lớp biểu bì của nhiều thân cây non chớm se sắt, nếu không kịp chăm dưỡng, mùa sương muối tới ắt khó lòng chống chọi.

“Bác Ba Đạt!” Cụ Lương quay lại cất tiếng gọi trầm ấm.

Trưởng thôn Ba Đạt đang cùng mấy tay thợ vần nốt tảng đá chèn miệng cống, liền buông tay áo xắn cao, chạy vội lại:

“Có con đây cụ! Triền tây coi như thoát hiểm rồi, giờ chúng ta làm gì tiếp hả cụ?”

“Mọt đen không còn đường vượt hào, nhưng rặng đồi phía nam và vạt cây sau thôn cũng bị khói phèn làm nghẽn khí. Thân già này tính nhân lúc tiết trời dịu mát sau mưa, mở rộng việc dưỡng lâm sang các vạt ấy. Chữa cho dứt nọc thì rừng mới yên.”

“Dạ, cụ nói chí phải! Con cắt cử ngay hai chục thợ khỏe chia nhau gùi bùn khoáng và tro lá trẩu theo cụ.” Ba Đạt gật đầu dứt khoát.

Trên vạt đồi phía nam, nắng sớm xuyên qua kẽ lá, rải những đốm vàng óng ánh trên thảm cỏ đẫm sương. Cụ Lương đứng dưới một gốc trám khoảng bốn mươi năm tuổi, vỏ xám mốc và có dấu hiệu khô khốc ở tầng vỏ ngoài. Vây quanh cụ là Thụ Ân cùng đám thợ trẻ, ai nấy đều chăm chú dõi theo từng cử chỉ của bậc cao niên.

“Các cháu nhìn kỹ lớp vỏ này,” Cụ Lương đưa ngón tay trỏ miết nhẹ lên một đường nứt dọc thân cây. “Cây bị ngạt khí độc, vỏ sẽ đanh lại, sắc xám tro ngả sang màu chì cũ, gõ vào nghe tiếng đanh cộc cộc. Nếu vội vàng vung rìu bạt mạng, cây đau sẽ tự thắt mạch, nhựa ứ lại bên trong thành u cục rồi thối rữa.”

Lão rút chiếc đục vạc bằng thép nguội giắt bên thắt lưng vải chàm, giơ lên ngang tầm mắt để đám thợ trẻ nhìn rõ góc vát:

“Nghề đục nhựa của tổ tiên truyền lại, cốt ở chữ ‘dưỡng’. Khi đặt lưỡi đục, mũi thép phải nghiêng đúng một góc ba mươi độ so với mặt vỏ, vung tay nhẹ mà dứt khoát, chỉ bạt vừa chạm lớp libe thứ nhất sâu chừng ba phân. Đường đục hình chữ V phải đều đặn như cánh cung, đỉnh nhọn hướng xuống dưới để nẹp máng nứa hứng trọn dòng ngọc, tuyệt đối không được nghiêng lệch hay ăn lẹm vào lớp màng tủy trắng phía trong.”

Nói đoạn, cụ Lương quay sang nhìn đứa chắt mười sáu tuổi đang chăm chú ghì chặt cán đục trong tay:

“Thụ Ân, cháu thử trên gốc trám cằn bên kia xem sao.”

Thụ Ân hít một hơi sâu, bước tới trước thân cây trám sần sùi cằn cỗi mọc chen bên vách đá. Thiếu niên nheo mắt ngắm nghía, cẩn trọng ước lượng mạch gỗ rồi đưa bàn tay bánh mật vỗ nhẹ lên thớ vỏ như chào hỏi người bạn già. Cậu đặt góc đục vạc nghiêng ba mươi độ, cánh tay rắn rỏi hơi gồng lên, chiếc búa gỗ trong tay phải hạ xuống gọn gàng.

“Cốc! Cốc!”

Hai nhát gõ chuẩn xác, dứt khoát vang lên. Lớp vỏ sần sùi tách ra mỏng như cánh ve, để lộ đường rãnh chữ V tắp lự, sâu đúng ba phân. Tầng libe non phập phồng ánh lên sắc xanh nhạt tươi tắn, không hề suy suyển hay đứt gãy một sợi màng tủy nào.

Chỉ sau vài nhịp thở, từ đỉnh góc chữ V, một giọt nhựa trắng ngọc ngà, trong trẻo và ngát hương như sữa non khẽ ứa ra, tròn xoe rồi lăn chầm chậm xuống lòng máng nứa Thụ Ân vừa gài khéo léo bên dưới. Mùi thơm the mát, dịu ngọt lập tức lan tỏa trong không gian ẩm mát của rừng già.

“Khá lắm! Nhát đục chuẩn xác, tay không run, tâm không tạp.” Cụ Lương khẽ mỉm cười gật đầu, ánh mắt hiền từ chan chứa vẻ tự hào.