Chương 1: Gió Bấc Phá Tam Giang

Mười đầu ngón tay của Xa Đăng Khoa cào sâu xuống lớp cát lạnh buốt, cố moi từng chiếc lá tràm gió khô xơ rụng dạt vào chân ngấn nước. Đợt gió bấc đầu mùa từ mặt phá Tam Giang thốc lên rát như muối xát, quất từng cơn buốt nhói qua manh áo vá chằng vá đụp. Thằng bé tám tuổi cắn chặt môi đến rớm máu, hai bờ vai gầy run lên bần bật, nhưng đôi mắt sáng trong vẫn dán chặt vào từng gốc tràm lúp súp trên triền cồn cát. Khoa phải gom cho đầy gùi tràm trước khi mặt trời khuất bóng, bởi chiếc nồi đồng trong chòi đã trơ đáy từ sáng hôm qua.

Cách đó chừng mươi bước chân, bóng lưng còng rạp của mạ nó — chị Thược — đang lảo đảo theo từng ngọn gió rít. Tiếng ho khan đùng đục bật ra từ lồng ngực gầy, đứt quãng rồi chìm nghỉm giữa tiếng sóng gầm gào.

— Mạ ơi, mạ ngồi thụp xuống mé cồn cát cho khuất gió đi, để đó con cào cho! — Khoa vội nhổm dậy, bước chân líu ríu trên cát ướt chạy lại gần.

Chị Thược quệt vội giọt nước mắt trào ra vì sặc gió lạnh, gương mặt xanh xao hằn rõ nét mệt mỏi, nhưng đôi mắt nhìn con vẫn đong đầy vẻ dịu hiền. Chị khẽ lắc đầu, bàn tay xương xẩu vỗ nhẹ lên mu bàn tay đầy vết gai cào của thằng bé:

— Mạ không sao mô, ráng gom thêm chút nữa cho chặt gùi đặng kịp đổi gạo. Hôm ni trời trở lạnh dữ quá, gom tràm khô đổi lấy bơ gạo mốc về nấu nồi cháo nóng cho con húp ấm bụng.

Hai mẹ con lại cắm cúi nhặt từng chiếc lá tràm gió cong queo màu xám bạc. Mùi dầu tràm ngai ngái, hăng nồng thoang thoảng bay lên mỗi bận ngón tay Khoa vò trúng cuống lá dập. Thằng bé hít một hơi thật sâu, cảm giác vị the the xộc thẳng vào cánh mũi buốt cóng, mang theo chút hơi ấm mơ hồ giữa mênh mông đầm nước.

Chập tối, khi ráng chiều đỏ quạch lịm dần sau dãy rú mờ xa, Khoa phụ mạ buộc chặt miệng gùi rồi hai mẹ con liêu xiêu lần bước về bến xóm Vạn Chòi. Dưới bến nước, gió lạnh thổi hun hút làm mấy mươi chiếc thuyền nan và nhà chòi cắm cọc chao đảo ngả nghiêng. Nơi mỏm đất đầu bến, căn lều thưng ván của phường buôn họ Tống đỏ rực ánh đèn bão sáng choang, sực nức mùi rượu thịt.

Tên cai thầu mặt rỗ của phú hộ Tống Bá Lợi đang ngồi vắt chân chữ ngũ trên chiếc ghế mây, tay phe phẩy chiếc quạt lông. Thấy bóng dáng mẹ con chị Thược bước tới, gã nhổ toẹt bãi nước bọt đỏ lòm xuống mép ván:

— Lại là mẹ con nhà mày à? Đem tràm lại đây xem nào!

Chị Thược khép nép hạ chiếc gùi nặng trĩu xuống đất, hai bàn tay chắp lại trước ngực, giọng nói run rẩy vì lạnh và sợ sệt:

— Bẩm thầy cai, mạ con tui cào từ ban trưa đến chừ, tràm già rụng khô ráo từng lá, đơm chặt ních cả gùi. Xin thầy đong cho mạ con tui bơ gạo mốc đặng về nấu cháo qua bữa...

Tên cai thầu lười nhác thò mũi giày nhọn đá mạnh vào sườn gùi nứa. Mấy nắm lá tràm rơi lả tả xuống bùn nhão. Gã nheo mắt nhìn qua loa, rồi bĩu môi khinh khỉnh:

— Bơ gạo mốc à? Mày tưởng gạo bây giờ rẻ như bèo tây trên phá chắc? Đợt gió bấc này tràm ướt sương, chưng cất chỉ tổ tốn củi mà chẳng đọng được mấy giọt dầu. Ông chủ Tống đã dặn rồi, thứ tràm rác rưởi này chỉ đáng đổi vài đồng trinh. Cầm lấy ba đồng rỉ này rồi xéo, không bán thì mang về mà nấu nước uống!

Dứt lời, gã vung tay ném ba đồng trinh rỉ sét va nhau leng keng rồi rơi cắm xuống nền đất ướt lép nhép, bùn bắn tung tóe lên gấu quần bạc phếch của chị Thược.

Máu trong người Khoa sôi sùng sục. Hai nắm đấm nhỏ siết chặt lại, khớp ngón tay trắng bệch ra. Thằng bé toan lao tới giằng lại gùi tràm thì một bàn tay gầy guộc đã giữ chặt lấy vai nó. Chị Thược nuốt ngược nỗi nghẹn ngào vào trong, cúi rạp người xuống nhặt từng đồng trinh hoen ố, giọng nghẹn lại: