Chương 17: Bàn vẽ phủ bạt xám

Ngạn rời lưng khỏi mép bàn gỗ, bước lại gần tấm bảng trắng vừa được bắt vít chắc chắn sát ô cửa sổ mở rộng. Từng vệt phấn trắng mịn bắt lấy ánh nắng xiên hanh vàng hắt lên làm nổi rõ những đường gân sắc sảo. Trước mặt anh, Hạnh đứng tựa như một mầm cây nhỏ vừa đón trọn luồng gió mát lành. Nụ cười rạng rỡ nở trên gương mặt ngăm nhẹ của cô bé mười một tuổi, hai bàn tay lấm lem bột phấn, vạt áo đồng phục trắng rộng thùng thình cũng vương đầy những vệt bụi trắng tinh khôi.

Ngạn không giấu nổi một cái gật đầu tán thưởng, đưa ngón tay trỏ dính bụi phấn chỉ vào mũi tên vector vươn ra ngoài mép bảng:

“Đường gióng này thoát lực rất khéo. Không gian mở ra đúng chỗ, không còn góc nào bị nghẽn nữa.”

Hạnh đưa mu bàn tay áo quệt ngang trán, mắt lấp lánh niềm vui thuần khiết:

“Dạ, con cảm giác như khối hình này tự thở được vậy thầy.”

Một thoáng xúc động lan nhẹ nơi đáy mắt Ngạn. Kể từ ngày rời bỏ những công trình xây dựng, đã lâu lắm rồi anh mới lại nghe thấy một nhận định giàu cảm thức kết cấu đến thế từ một đứa trẻ.

Sau buổi chiều hôm ấy, phòng tư liệu ở cuối hành lang tầng trệt trở thành điểm hẹn quen thuộc của hai thầy trò sau mỗi hồi chuông tan trường. Dưới bóng rặng me già và luồng gió sông Hậu miên man lùa qua ô kính mở toang, từng chương chuyên đề của bộ học liệu hình học không gian mở dần hoàn thiện qua hàng chục trang sơ đồ phối cảnh trực quan sinh động. Hạnh miệt mài phác thảo trên giấy A3 bằng bút kim, rồi cùng Ngạn đối chiếu, chuẩn hóa thành hệ thống bài giảng mạch lạc.

Mỗi lần quan sát Hạnh dựng hình, Ngạn lại kinh ngạc trước trực giác kỳ diệu của cô học trò nhỏ. Đối diện với các bài toán không gian phức tạp về thiết diện hay góc giữa hai mặt phẳng, Hạnh không bao giờ sa đà vào những chuỗi phương trình đại số kéo dài hàng trang giấy. Em nhìn thấy các khối hình như những thực thể sống động trong không gian ba chiều. Đôi tay nhỏ nhắn cầm thước kẻ và bút vẽ, vạch những đường gióng phụ trợ chuẩn xác đến từng milimét.

Nhìn trang giấy của Hạnh, nơi ba mặt phẳng phụ trợ cắt nhau tạo thành một điểm cân bằng hoàn mỹ, một sự thấu suốt bừng sáng trong tâm trí Ngạn. Những định lý không gian trừu tượng mà cô bé phát triển có mối liên kết kỳ diệu với nguyên lý kết cấu giằng chịu lực trong kiến trúc xây dựng. Cách em đặt đường phụ trợ để giải tỏa bế tắc cho hình vẽ hệt như cách người kỹ sư tính toán thanh giằng chéo nhằm phân bổ lại tải trọng cho một mái vòm.

“Hạnh có biết vì sao nét vẽ này của em lại đứng vững không?” Ngạn chỉ đầu bút chì vào đường nét đứt nối từ trọng tâm đáy lên cạnh bên hình chóp.

Hạnh ngắm nghía bản vẽ một lát rồi cất giọng gãy gọn:

“Dạ, vì nếu không có nó, mặt cắt bên phải sẽ bị sụp xuống khi mình xoay góc nhìn.”

“Đúng vậy,” Ngạn mỉm cười, giọng trầm ấm. “Trong kết cấu công trình, thanh giằng chéo ấy làm nhiệm vụ triệt tiêu lực xô ngang, phân bổ tải trọng đều xuống móng. Bản năng toán học của em đang vận hành y hệt tư duy của một kỹ sư thiết kế.”

Hạnh mỉm cười tự tin, cúi xuống ghi chú từng tọa độ bên cạnh hình vẽ. Nhìn dáng vẻ say mê của cô bé, Ngạn thầm hiểu: giáo dục không phải là việc ép uổng một đứa trẻ vào chiếc khuôn đúc sẵn, mà là nhìn thấu cấu trúc tâm hồn nó để thiết kế nên bệ đỡ an toàn.

Chập tối hôm đó, một cơn mưa rào mùa hạ đổ xuống thành phố Cần Thơ sau chuỗi ngày oi ả. Nước mưa xối xả đập vào vòm lá me, tạo nên những màn bọt nước mờ mịt giăng kín mặt đường.