Chương 15: Đồ Thị Báo Tử

Bụi đá và mạt than bốc lên mù mịt, sặc sụa mùi khét lẹt của sắt thép ma sát. Cả khối sắt gần hai tấn nằm chỏng chơ, đè bẹp dí thanh tà-vẹt gãy vụn.

“Anh Toàn!”

Thao lao tới đỡ lấy Toàn khi người thợ khoan trẻ lảo đảo khuỵu xuống. Cánh tay phải của Toàn buông thõng, chiếc xà-beng rớt keng xuống lớp đá dăm. Lực phản hồi từ cú va đập đã giật ngược khớp vai, bắp tay bầm tím một mảng lớn dưới lớp bụi than lem luốc. Toàn cắn chặt môi, mồ hôi hột túa ra đầm đìa trán nhưng tuyệt nhiên không rên rỉ nửa lời.

“Có chuyện gì thế? Goòng đá lật ở đâu đấy?”

Từ đầu ngách phụ bên kia, tiếng thét the thé của Đốc công Huỳnh hòa lẫn tiếng bước chân giẫm bùn bì bõm hớt hải vọng lại. Ánh đèn măng-xông bắt đầu loang loáng quét qua vách đá nứt nẻ.

“Mặc kệ tao... Lấy túi đo đạc mau!” Toàn thở dốc, khẽ giục Thao.

Thao nén đau xót, nhanh tay lấy cuộn băng gạc trong túi bạt, quấn chặt phần cẳng tay bầm dập cho người anh em. Anh nhặt chiếc gậy gỗ đưa cho Toàn, rồi quàng tay đỡ trọn sức nặng cơ thể anh, tay kia xách túi đồ nghề có quả dọi thép. Dưới làn bụi đá chưa lắng, Thao dìu Toàn luồn sâu vào đường lò thông gió số ba cũ. Tiếng quát tháo của Huỳnh cùng đám thợ lấp ngách rỗng dần chìm nghỉm sau những khúc ngoặt nghẹt thở.

Vượt qua rãnh hào ẩm ướt sau đồi thông trong gió bấc buốt giá, Thao đưa Toàn về tới phòng kỹ thuật địa chất. Cánh cửa gỗ hé mở đúng một khe hẹp. Ngân đứng sẵn trong bóng tối, bàn tay lạnh buốt vội vàng đón lấy hai người rồi cài then sắt.

“Trời ơi, anh Toàn làm sao thế này?” Ngân thảng thốt thì thào, mắt hoe đỏ khi nhìn cánh tay sưng vù của Toàn.

“Bị xe goòng đá giật... Chưa chết được đâu.” Toàn gượng cười, tựa lưng vào chân tủ tài liệu. “Cô Ngân rót nước cho chú Thao tính số liệu đi. Đừng bận tâm đến tao.”

Ngân vội rót bát nước vối ấm đưa cho Toàn, rồi kéo rèm bạt che kín cửa sổ, không để tia sáng nào lọt ra ngoài sân. Ngọn đèn dầu hỏa được vặn nhỏ bấc, tỏa ánh le lói vàng ruộm trên mặt bàn trải phẳng giấy can và giấy kẻ ly.

Thao ngồi xuống ghế, hai bàn tay thon dài run nhẹ vì nhiễm lạnh và căng thẳng. Anh mở cuốn sổ tay trắc địa bọc vải bạt, cẩn thận đặt quả dọi thép chữ “Chính” cạnh thước chữ T. Bốn mốc tọa độ ngầm đo đạc tại lò chợ số hai và trụ than số ba được Thao chép lại rành rọt: mốc số một võng 4,8 milimét, mốc số hai lệch tâm 4,2 milimét, và hai mốc số ba, số bốn tại vách đá vừa đo xong đã chạm ngưỡng 5,6 milimét.

Chiếc bút chì vẽ kỹ thuật lướt sột soạt trên nền giấy kẻ ly, liên kết các tọa độ biến dạng theo từng mốc thời gian. Đôi mắt Thao mở to trước quy luật hiện hình trên trang giấy: đó không phải là đường thẳng biến dạng đàn hồi tuyến tính, mà là một đường cong hàm số mũ vút đứng lên không trung.

Từ 0,8 milimét khi đá nóc bắt đầu lún, tăng lên 2,5 milimét lúc xuất hiện tụt lở cục bộ, rồi nhảy vọt lên 4,8 và 5,6 milimét chỉ sau vài ca đào khoét. Toàn bộ tải trọng đất đá đồi Cột Mốc đang đè nặng lên ba mét rưỡi lõi than còn sót lại của trụ bảo vệ số ba.

“Đồ thị báo tử...” Thao lẩm bẩm, giọng khản đặc.

Ngân ghé sát mép bàn, nín thở nhìn vào đường biểu đồ dốc đứng: “Nó nguy hiểm đến mức nào hả anh Thao?”

“Đới trượt đá sa thạch phía trên đã nứt toác hoàn toàn khỏi khối đá mẹ.” Thao chỉ đầu bút chì vào điểm giao cắt. “Tốc độ ép vỉa tăng theo từng giờ. Ba mét rưỡi lõi than kia không thể chịu nổi ứng suất nén tới hạn. Toàn bộ vòm đá Lò chợ số hai sẽ gãy đổ hoàn toàn trong vòng chưa đầy bốn mươi tám giờ tới. Nếu không dừng lò, hơn một trăm anh em thợ ca ba sẽ bị chôn vùi.”