Chương 1: Hồn Về Chòi Lá

“Bà Cố ơi… Bà Cố đừng bỏ chị em con mà…”

Tiếng khóc rấm rứt, nghẹn ứ nơi cuống họng của con nít kéo giật thần hồn cụ Lục Nguyệt Nga từ cõi mịt mù tăm tối quay về thân xác. Cơn lạnh buốt từ kẽ sườn râm ran dâng lên, kéo theo nhịp thở khò khè như bễ lò rèn cũ. Ba ngày ba đêm chìm sâu trong giấc mê man thập tử nhất sinh, cụ ngỡ manh chiếu rách này đã là nơi gửi gắm nốt nắm xương tàn tuổi một trăm lẻ tám.

Đôi mí mắt nặng trĩu run rẩy hé mở. Ánh đèn dầu mù u tù mù hắt lên vách liếp tre rách nát, chao đảo theo từng cơn gió bấc lùa qua mé rạch Cái Cá.

Hiện rõ trong đáy mắt mờ đục của cụ là gương mặt nhem nhuốc nước mắt của hai đứa chắt mồ côi. Đứa nhỏ là Bé Lành mới lên chín, đang quỳ mọp bên mép vạc tre, hai bàn tay bé xíu run rẩy nắm chặt lấy mấy ngón chân khẳng khiu lạnh ngắt của cụ mà hà hơi. Đứa lớn là Hai Thêu mười bảy tuổi, dáng người mảnh dẻ gầy rộc đi, đôi mắt to đen láy trũng sâu vì thức trắng nhiều đêm liền. Hai Thêu đang cầm chén sành mẻ góc, bên trong chỉ còn vài muỗng nước cháo hoa loãng toẹt nguội ngắt, chực chờ đút cho cụ từng giọt.

Thấy mí mắt cụ Nga khẽ động, chén cháo trên tay Hai Thêu run bần bật, suýt nữa đổ ụp xuống chiếu. Con bé nghẹn ngào thốt lên:

— Bà Cố… Bà Cố tỉnh rồi! Út ơi, Bà Cố thở lại rồi nè Út!

Bé Lành òa lên nức nở, vùi đầu vào mớ vải ú đen vá víu nơi ống quần cụ, tấm lưng nhỏ thóp lại từng chập.

Giây phút lồng ngực đón nhận ngụm khí trời ngai ngái mùi sình non và phù sa sông Tiền, tâm trí cụ Lục Nguyệt Nga bỗng sáng tỏ như gương soi đáy nước. Hồn lìa khỏi xác một vòng rồi quay lại nhân gian, cụ như vừa lật lại từng trang sổ đoạn trường kéo dài hơn một thế kỷ.

Cả một đời trăm năm dài dằng dặc, cụ đã sống như một cái bóng nhẫn nhục, một kẻ phụ việc mù quáng làm nền cho người khác bước lên đài danh vọng. Năm xưa, cô em họ Lục Kim Xuyến ngọt nhạt phủ dụ, cụ liền đem hết hoa tay trời phú, dâng trọn từng mẫu rập áo dài khuyết cúc kín đáo và kỹ nghệ luồn tơ sen gia truyền cho cô ta gầy dựng cơ nghiệp. Để rồi Kim Xuyến Các mọc lên bề thế nhất xứ Nam Kỳ, kẻ ăn người ở nườm nượp, gấm lụa ngập tràn; còn nhánh con cháu ruột thịt của cụ Nga lại phiêu dạt, ly tán vì nghèo đói bần hàn. Đến nay, ngay cả nắm đất cắm dùi cũng không có, ba cụ cháu phải nương náu trong căn chòi rách nát ngập ngụa mùi bùn mé rạch này.

Một cơn đau nhói quặn thắt nơi đáy dạ, nhưng rồi tan biến rất nhanh. Ở tuổi một trăm lẻ tám, bước qua lằn ranh sinh tử, cụ hiểu rõ oán hận chỉ như cục than hồng thiêu đốt chính ruột gan mình. Thù ghét chẳng đổi lấy được chén cơm cho hai đứa nhỏ. Muốn cháu không chết đói, muốn rửa sạch nỗi oan khuất cam chịu một đời, chỉ có thể dựa vào đôi bàn tay và đạo làm nghề chân chính.

Cụ Nga gượng cựa quậy, bàn tay gầy guộc nổi đầy đồi mồi run rẩy vươn ra, khẽ vuốt lên mái tóc thắt bím đuôi sam xơ xác của Bé Lành:

— Nín đi con… Bà Cố… chưa chết được đâu. Trời còn để qua lại với mấy đứa…

Giọng cụ trầm đục, khàn đặc như tiếng gáo dừa va vào đáy lu sành, nhưng từng lời đều rành rẽ. Cụ quay sang nhìn Hai Thêu. Bắt gặp ánh mắt bà cố, Hai Thêu vội giấu bàn tay phải ra sau lưng, nhưng cụ Nga đã kịp nhìn thấy. Trên mười đầu ngón tay thon dài của đứa chắt gái, những vết kim đâm dày đặc, có chỗ da thịt tướt ra rớm máu tươi, vương cả bụi chỉ vải thô.

Hóa ra mấy ngày cụ hôn mê, con bé đã liều mạng thức thâu đêm vá mướn từng manh áo rách cho bạn chèo ghe bến cá, chắt chiu từng đồng xu, đồng trinh còm cõi để mua mấy nắm gạo tấm nấu cháo cầm cự cho cụ.

Lòng cụ thắt lại, nhưng trong ánh mắt già nua không còn nét bi lụy mà thay bằng vẻ cương nghị lạ thường.

— Hai Thêu. Đỡ bà cố ngồi dậy.

— Dạ… Bà Cố mới tỉnh, mình cứ nằm nghỉ thêm chút nữa… — Hai Thêu lo lắng thưa.