Chương 1: Tiếng Phấn Rơi Trong Bóng Tối

Tiếng đầu phấn nén miết mạnh lên mặt bảng bỗng khựng lại, rồi gãy vụn thành ba tiếng lách tách khô khốc rơi xuống rãnh bảng gỗ.

Trần Mai Lam khẽ nghiêng đầu, thu trọn từng âm vang nhỏ nhoi ấy vào thính giác mẫn cảm của mình. Giữa không gian tĩnh lặng của lớp 8/2 Trường THCS Hòa Vang, tiếng quạt trần quay đều đều phả luồng gió hanh hao qua mái tóc, mang theo hương hoa phượng vĩ cuối mùa thoảng vào từ khung cửa sổ. Toàn bộ tâm trí cô bé mười bốn tuổi dồn cả vào những bước chân nhịp nhàng cùng lời giảng sang sảng của thầy giáo dạy môn Vật lý trên bục giảng:

– Các em quan sát đường đi của chùm tia sáng trên bảng. Theo định luật truyền thẳng, ánh sáng luôn đi theo đường thẳng trong môi trường trong suốt và đồng tính. Khi Mặt Trăng di chuyển vào khoảng không gian thẳng hàng nằm giữa Mặt Trời và Trái Đất, phần thân đặc của nó sẽ chắn đứng luồng sáng ấy. Phía sau Mặt Trăng hình thành vùng bóng tối hoàn toàn và vùng bóng nửa tối. Nơi nào trên Trái Đất rơi trọn vào vùng bóng tối sẽ quan sát được nhật thực toàn phần.

Tiếng ngòi bút bi sột soạt ghi chép vang lên rào rào quanh phòng học. Ngay bên cạnh, Nguyễn Văn Đức – cậu bạn cùng bàn thân thiết – đang hí hoáy lật mở trang sách giáo khoa mới tinh, miệng trầm trồ khe khẽ:

– Đẹp và rõ lắm Lam ơi! Trong hình vẽ có hai cái nón bóng tối lồng vào nhau, các tia sáng từ rìa Mặt Trời được kẻ thành những đường chỉ đỏ sắc lẹm, đâm xiên qua mép Mặt Trăng rồi phủ trùm lên một khoảng xích đạo Trái Đất...

Nghe bạn tả, ngón tay trỏ của Lam khẽ run rẩy. Em lần theo mép bàn gỗ sang phía cuốn sách của Đức. Nhưng thứ duy nhất đón nhận mười đầu ngón tay mẫn cảm của em chỉ là một mặt giấy phẳng lì, trơn tuột và lạnh ngắt. Lớp mực in rực rỡ mà bạn bè đang say sưa ngắm nghía, đối với thế giới của Lam, hoàn toàn câm lặng. Dù em có cố miết sâu đầu ngón tay đến ửng đỏ, mặt giấy bóng vẫn trơ lì không một gờ nổi, không một đường rãnh định hình.

Bốn năm trước, căn bệnh thoái hóa võng mạc bẩm sinh cướp đi vệt sáng cuối cùng năm em lên mười tuổi, bóng tối vĩnh viễn phủ chụp lấy đôi mắt trong veo. Thế nhưng, bóng tối chưa bao giờ dập tắt được ngọn lửa tò mò về quy luật của muôn ngàn tinh tú trong lòng Lam. Em muốn biết một vùng bóng tối khi trải ra trong không gian bao la sẽ có hình thù thế nào. Em khao khát hình dung được quỹ đạo khổng lồ mà Trái Đất cùng Mặt Trăng đang miệt mài xoay chuyển quanh Mặt Trời giữa vũ trụ sâu thẳm.

– Cậu có thấy góc nghiêng của các tia sáng không, Đức? – Lam ghé sát tai bạn, thì thầm với giọng nghẹn ngào.

– Nó... nó là các đường chéo đan vào nhau thành một hình nón thuôn dài, đáy rộng ở phía Mặt Trời rồi hẹp dần về phía Trái Đất. – Giọng Đức ngập ngừng, đầu bút bi gõ lách cách xuống mặt bàn bối rối. – Nhưng tớ chẳng biết làm sao để cậu sờ thấy được độ dốc và khoảng cách ấy. Mặt giấy này trơn quá, giá như có mô hình nổi nào đó để cậu chạm tay vào thì tốt biết mấy...

Lời bạn như một vết cứa khẽ vào nỗi niềm giấu kín trong lòng Lam. Cô bé lặng lẽ rụt tay về mép bàn, đặt lên tập giấy bìa chữ nổi Braille dày cộp. Chiếc bảng gài kim loại và từng hàng lỗ đục chữ nổi li ti đã đồng hành cùng em suốt những năm tháng học trò hòa nhập, giúp em ghi nhớ công thức vận tốc hay định luật quang học. Thế nhưng, những chấm tròn bất động ấy lại hoàn toàn bất lực trong việc tái hiện không gian ba chiều sống động của các thiên thể.

Làm sao những nốt chấm thô mộc trên một mặt phẳng có thể lột tả được vòng quay bất tận của vũ trụ? Sự thiếu thốn giáo cụ trực quan chuyên biệt nơi ngôi trường ngoại thành Hòa Vang dựng nên bức tường vô hình ngăn cách em với chân trời khoa học tự nhiên. Giữa căn phòng học chan hòa ánh sáng và rộn rã tiếng bàn luận của bạn bè, Lam cảm thấy mình lạc lõng đến nghẹn lòng, trơ trọi giữa một khoảng trời tối tăm câm lặng.

“Keng! Keng! Keng!”

Hồi chuông sắt báo hết tiết vang lên dồn dập. Tiếng ghế gỗ xô đẩy lạo xạo lập tức rộ lên khắp phòng. Cả lớp ùa dậy thu dọn đồ đạc, tiếng í ới gọi nhau xuống sân trường làm bừng tỉnh bầu không khí oi nồng buổi ban trưa. Lam vội vã đưa tay xếp ngay ngắn từng tờ giấy bìa dày, khép mặt chiếc bảng gài bằng nhôm mát lạnh. Nhưng trong lúc với lấy chiếc cặp vải bên góc bàn, cổ tay áo đồng phục của em vô tình quẹt mạnh vào mép gỗ.

“Lách cách... keng!”

Một tiếng kim loại sắc lạnh vang lên khi chiếc dùi sắt bấm Braille – kỷ vật quý giá mẹ chắt chiu từng đồng tiền bán bánh bèo ở chợ Miếu Bông mua tặng em ngày vào lớp Sáu – trượt khỏi mặt bàn, rơi cắm xuống nền gạch rồi lăn lông lốc ra giữa lối đi chung của hai dãy bàn.

– Ôi! – Lam thốt lên hoảng hốt, lồng ngực thắt lại.