Chương 12: Ánh Sáng Trong Căn Phòng Tối

Thầy Chiêm Quốc Tường khẽ phủ bàn tay thô ráp lên mu bàn tay đang siết chặt của Mai Lam. Lớp dăm gỗ mít mịn bám trên ngón tay cô trò nhỏ vẫn còn ram ráp. Thầy cảm nhận rõ nhịp run rẩy truyền qua da thịt non nớt của em sau tiếng loa thông báo khô khốc vừa dứt ngoài hiên.

– Đừng lo, Lam à, – thầy Tường từ tốn nói, giọng trầm ấm như điểm tựa giữa xưởng mộc thơm mùi sáp ong. – Khoa học chân chính không ngại sự khắt khe. Càng nghiêm ngặt, giá trị từng thớ gỗ ta mài giũa càng sáng rõ.

Lam khẽ ngước khuôn mặt thanh tú, bờ mi chớp nhẹ. Lời động viên của người thầy bảy mươi lăm tuổi kịp xua tan nỗi hoang mang chớm nở. Bên cạnh, Đức nắm chặt chiếc đục trong tay, quả quyết:

– Thầy nói đúng đấy, Lam! Cậu thẩm định chuẩn xác thế này, chuyên gia nào cũng phải phục thôi. Để tớ vát nốt đường kinh tuyến cuối cùng!

Những ngày sau đó, gian xưởng rộn rã không ngơi nghỉ. Khớp ngón tay phải của thầy Tường thỉnh thoảng vẫn nhói buốt mỗi khi gió mùa thốc qua khe liếp, nhưng nhìn hai đứa trẻ cặm cụi bên quả địa cầu gỗ mít vừa hoàn thiện, cơn đau như lùi xa. Từng chấm nổi Braille cao đúng không phẩy tám mi-li-mét định vị các châu lục, từng rãnh kinh vĩ tuyến được đánh bóng bằng sáp ong mịn màng, tất cả đã sẵn sàng.

Sáng thứ Hai, hội trường lớn Trường THCS Hòa Vang trang nghiêm khác thường. Thầy Tường cùng Đức cẩn trọng đặt sa bàn Kepler và quả địa cầu gỗ mít lên bàn trưng bày trung tâm trước dãy bàn ban giám khảo phủ khăn nhung đỏ. Đức lau lại từng góc cạnh, còn Lam đứng nép bên thầy Tường, đôi bàn tay đan trước bụng, phong thái điềm tĩnh lạ kỳ.

Ngồi ở bàn khảo thí, vị chuyên gia thiết bị do Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hòa Vang cử về – người đàn ông trung niên đeo kính gọng vàng nghiêm nghị – lật giở tập hồ sơ rồi dừng mắt rất lâu trên đôi mắt phủ màn sương mờ của Lam.

Khẽ tằng hắng, vị chuyên gia cất giọng lạnh lùng qua micro:

– Đề tài thuộc lĩnh vực Kỹ thuật y sinh, phân nhóm thiết bị và dụng cụ hỗ trợ người khuyết tật. Nhưng tôi băn khoăn: thiên văn học đòi hỏi quan sát ba chiều và tiếp nhận trực quan bằng mắt. Làm sao một học sinh khiếm thị hoàn toàn hiểu được các quy luật trừu tượng như nhật thực hay định luật Kepler? Liệu việc em thao tác trên rãnh gỗ này có phải chỉ là phản xạ cơ học sắp đặt sẵn nhằm tạo hiệu ứng cảm xúc?

Cả hội trường im bặt. Lời nhận xét sắc như dao cứa vào không khí khiến vài giáo viên ngồi dưới khẽ chau mày.

Thầy Tường siết chặt những ngón tay chai sần, toan bước lên thì thầy Hiệu trưởng Lê Bá Thuận đã đĩnh đạc đứng dậy từ hàng ghế chủ trì. Với tư cách nhà quản lý và là học trò cũ từng thấm thía cái tâm sư phạm của thầy Tường suốt bao năm, thầy Thuận dõng dạc nói:

– Thưa đồng chí chuyên viên, giáo dục hòa nhập không phải là sự ưu ái hay tạo hiệu ứng cảm xúc. Cốt lõi của đề tài là mở ra cánh cửa bình đẳng để mọi học sinh yếu thế tiếp cận chân lý khoa học. Đôi mắt có thể không thấy ánh sáng, nhưng tư duy logic và khát vọng của các em không hề thua kém ai. Những thớ gỗ này không phải đạo cụ biểu diễn, mà là cây cầu nối trí tuệ học trò với bầu trời bao la.

Tiếng xì xào đồng tình râm ran khắp hội trường. Giữa lúc ấy, Lam khẽ nghiêng đầu về phía bàn giám khảo. Cô học trò nhỏ hít một hơi sâu, giọng trong trẻo nhưng dứt khoát:

– Thưa Ban giám khảo, thưa các thầy cô! Để chứng minh con không thao tác bằng phản xạ học vẹt, con xin phép được thuyết minh bài thi trong bóng tối hoàn toàn. Xin thầy cô cho tắt toàn bộ dàn đèn điện trong hội trường ạ!

Cả hội trường xôn xao. Vị chuyên gia sững người, đẩy gọng kính. Thầy Tường nhìn sang Lam bằng ánh mắt tin yêu vô hạn, khẽ gật đầu với thầy Thuận:

– Cho tắt đèn đi, thầy Thuận à. Hãy để bóng tối nói lên sự thật.

Công tắc tổng hạ xuống. Toàn bộ đèn tuýp trên trần vụt tắt. Căn phòng lớn lập tức chìm vào khoảng đen dày đặc. Tiếng bước chân xao động, tiếng ghế dịch chuyển và tiếng thở gấp gáp của những người quen sống trong ánh sáng vang lên lúng túng.

Nhưng giữa không gian tối đen ấy, Lam lại đứng đó, tự tin và vững vàng.

Thầy Tường nghe tiếng bước chân nhẹ nhàng của cô học trò tiến sát bàn trưng bày. Bằng thính giác và cảm nhận không gian tuyệt vời, tay Lam chạm chính xác vào đường xích đạo của quả địa cầu gỗ mít.