Chương 7: Thử Thách Của Thớ Gỗ

Trong không gian tĩnh lặng của gian xưởng mộc lúc hoàng hôn buông xuống, thính giác bén nhạy của Mai Lam lập tức bắt được tiếng hít vào gấp gáp, nghẹn lại nơi lồng ngực thầy Tường. Tiếp sau đó là tiếng vải thô cọ vào nhau khi thầy vội đút tay vào túi quần.

Em nghiêng đầu, đôi hàng mi khẽ rung rinh về phía mép bàn:

– Thầy ơi, thầy mệt ở đâu phải không ạ?

Một thoáng im ắng trôi qua giữa mùi dăm bào thoang thoảng. Tiếng thầy Tường cất lên, vẫn trầm ấm nhưng Lam nhận ra một nhịp run rất khẽ:

– Không sao đâu con. Bụi cưa làm thầy hơi tức ngực chút thôi. Tối rồi, hai đứa dọn dẹp rồi về kẻo mẹ Nhạn ngóng ngoài ngõ. Ngày mai, chúng ta sẽ bắt tay vào phần việc khó nhất.

Nghe tiếng bước chân thầy rời xưởng cùng mùi dầu tràm quen thuộc, trong lòng Lam dấy lên thoáng băn khoăn, nhưng niềm háo hức trước chặng đường khoa học đã sớm cuốn lấy em.

Sáng hôm sau, gian xưởng dã chiến sau phòng thực hành Hóa - Sinh rộn rã không khí khẩn trương. Thầy trò bước vào chế tác cấu phần phức tạp nhất của đề tài: Sa bàn quỹ đạo Kepler rãnh trượt bi đồng. Sa bàn mô phỏng chuyển động elip của hành tinh quanh Mặt Trời, đòi hỏi độ chuẩn xác cao để đôi tay người khiếm thị cảm nhận rõ biến thiên vận tốc.

Vì kinh phí khó khăn, thầy Tường tận dụng những thanh phôi gỗ xoan đào cũ từ đống bàn ghế hỏng lưu cữu trong kho. Đặt ngón tay lên mặt phôi vừa bào phẳng, Lam nhận rõ sự khác biệt. Khác với thớ gỗ mít dẻo ấm hôm trước, gỗ xoan đào đanh cứng, hơi khô ráp, phảng phất thứ mùi ngai ngái xen lẫn vị đắng nhẹ.

Đức trải bản vẽ kỹ thuật lên bàn, tiếng ngòi bút chì kêu sột soạt:

– Thưa thầy, trên mặt elip này con đã chấm xong hai tiêu điểm. Nhưng việc chia vạch xúc giác trên rãnh trượt theo Định luật hai Kepler thì con chưa biết tính khoảng cách thế nào cho đúng ạ.

Lam mỉm cười, đón lấy tấm phôi gỗ từ bạn. Trong tâm trí không có ánh sáng, từng định luật vật lý đã được em ghi nhớ rành rọt như những dòng chảy sáng tỏ. Em cất giọng trong trẻo:

– Theo Định luật hai Kepler, bán kính vectơ quét những diện tích bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau. Khi hành tinh lại gần Mặt Trời ở điểm cận nhật, lực hấp dẫn lớn hơn khiến nó đi nhanh nhất. Ngược lại, ở điểm viễn nhật xa nhất, hành tinh chuyển động chậm nhất.

Lam đặt búp ngón trỏ phải – nơi rộng đúng mười hai mi-li-mét – vào tiêu điểm thứ nhất rồi trượt dọc theo đường cong phác thảo:

– Người khiếm thị không thể nhìn thấy diện tích quét, mà cảm nhận thời gian qua từng nhịp chạm ngón tay. Do đó, các vạch khấc xúc giác chia cung thời gian bằng nhau bắt buộc phải có quãng đường khác nhau. Cung gần điểm cận nhật phải dài hơn cung ở điểm viễn nhật. Đức cứ căn theo vệt ngón tay tớ chấm bút chì nhé, gần Mặt Trời cần giãn rộng hơn ba mươi phần trăm.

Nghe Lam giải thích cặn kẽ, tiếng Đức reo lên đầy thán phục:

– Cậu nhớ siêu thật đấy Lam ơi! Tớ nhìn hình vẽ trong sách còn hoa cả mắt, thế mà cậu hình dung ra vanh vách!

Sau lời khen ngợi của thầy Tường, tiếng đục gỗ lại vang lên đều đặn, trổ từng vạch khấc nổi cao đúng không phẩy tám mi-li-mét theo vị trí Lam chỉ điểm. Qua từng nhịp gõ cộc cộc, Lam mường tượng ra rãnh trượt sâu hai mi-li-mét, rộng bốn mi-li-mét đang thành hình dưới bàn tay người thầy già.

Đến trưa, gió mùa đông bắc tràn về luồn qua kẽ ngói rít từng hồi lạnh buốt. Thầy Tường ra ngoài hiên rửa tay. Đức rót nước chè ấm từ bình giữ nhiệt, đặt ca nhôm vào lòng bàn tay Lam.

Hơi nóng xua bớt cái lạnh nơi đầu ngón tay. Lam nhấp một ngụm, bỗng nghe tiếng thở dài thườn thượt của bạn cùng tiếng đặt mạnh chiếc compa xuống bàn: