Chương 8: Bào nhẵn từng thớ gỗ cũ

Tiếng đập bàn dứt khoát đầy phấn khởi của người thầy giáo trẻ tan vào không gian thơm ngát mùi mùn cưa và thảo mộc. Thầy Tuấn siết chặt tay từng đứa trẻ, dặn dò thêm đôi lời về lịch nộp hồ sơ mô hình rồi vội vã rảo bước về phía khu hiệu bộ để kịp buổi giao ban. Cụ Bì Bá Lập khẽ khép cánh cửa gỗ đón gió, ánh mắt đôn hậu dừng lại trên gương mặt còn ửng hồng vì xúc động của ba đứa học trò.

“Thầy Hiệu phó đã trao trọn niềm tin, giờ là lúc chúng ta bắt tay vào việc thực,” cụ Lập từ tốn cất tiếng, đôi bàn tay gầy vuốt phẳng vạt áo chàm. “Một khối mô-đun sàn nâng vuông vức mỗi chiều rộng một thước hai, nâng cao hai tấc, trông thì giản dị nhưng mỗi mẩu gỗ ghép vào đều đòi hỏi lòng kiên nhẫn khôn cùng. Già này chia việc thế này, các cháu nghe xem đã thuận cái bụng chưa.”

Ba đứa trẻ đứng thẳng hàng, im lặng lắng nghe từng lời của người thợ già.

“Cháu Pao vóc người vạm vỡ, đôi tay khỏe như gấu rừng, cháu nhận phần xẻ khung dầm chịu lực. Những súc gỗ bàn ghế cũ to bản, dầm mưa dãi nắng bấy lâu cần bàn tay khỏe khoắn để pha phôi, xẻ đôi thành các thanh giằng chính. Cháu Cư mắt sáng, tay khéo, lại hiểu rõ từng đường mực son, cháu phụ trách đục các khớp mộng đuôi én để ghép các tấm ván sàn. Còn cháu Mẩy cẩn thận, tỉ mỉ, cháu dùng thước lấy số đo, căn chỉnh họa tiết viền và kiểm tra mặt phẳng từng tấm ván.”

Cả ba đồng thanh dạ ran. Không khí trong căn xưởng ba gian lập tức rộn rã hẳn lên.

Cụ Lập chậm rãi bước quanh bàn thợ, chăm chú quan sát Thào Seo Cư. Cậu bé lớp tám cúi rạp người trên tấm ván gỗ thông xù xì, đôi mắt đen láy tập trung cao độ. Cư cầm chiếc bào gỗ pơ-mu do cụ Lập trao cho, hai bàn tay áp chặt lấy sống bào. Cậu khẽ hít sâu một hơi, gò lưng đẩy một đường dài dứt khoát.

“Roẹt… roẹt…”

Lưỡi thép già bén ngót lướt ngọt lịm qua thớ gỗ khô ráp. Từng lớp phoi gỗ mỏng manh, cuộn tròn như cánh ve mùa hạ nối đuôi nhau tuôn trào, rải xuống nền đất một mùi nhựa thông ngai ngái, nồng đượm. Mặt gỗ sứt sẹo ban đầu, vốn loang lổ vết mực học trò và rêu mốc ẩm mục, dần dần lộ ra những vân sáng màu mật ong mịn màng. Cụ Lập mỉm cười, kín đáo gật đầu. Bàn tay từng run rẩy cầm chiếc thước nhựa gãy đôi ngày nào giờ đã biết ghìm lực, biết nương theo chiều vân để không làm xước gỗ.

Ở góc xưởng đối diện, Lò A Pao đang vung chiếc vồ gỗ nghiến định nện mạnh xuống sống đục để xẻ một mắt gỗ thông đá cứng như xương trâu. Nhát vồ chực giáng xuống đầy bực dọc khi mũi đục bị kẹt cứng.

“Pao, khoan đã cháu,” tiếng cụ Lập vang lên êm ái nhưng đủ sức giữ chặt cánh tay rắn chắc của cậu bé lại giữa chừng.

Cụ Lập bước lại gần, đặt ngón tay lên vết nứt nơi mắt gỗ:

“Gỗ thông đá có mắt, giống như con người có lúc vướng phải khúc mắc trong lòng. Cháu càng nện búa mạnh, mắt gỗ chẳng những không vỡ mà cán đục còn mẻ, thớ gỗ xung quanh sẽ toác ra làm đôi. Nghề mộc không cậy ở sức thừa, mà cốt ở việc biết lắng nghe tiếng gỗ va đập.”

Pao ngượng ngùng hạ vồ gỗ xuống, gãi mái tóc bù xù lấm tấm bụi cưa:

“Cháu nóng ruột quá ông ạ, thấy mắt gỗ cứng cứ muốn gõ cho xong.”