Chương 11: Lời hẹn trước giờ khởi công

Cụ Huỳnh Tấn Quý đứng lặng bên khung cửa lều đất nung, dõi mắt nhìn theo bóng lưng gầy guộc của Ba Đồ đang chìm dần vào màn đêm buốt giá. Tiếng chân lạc đà lộc cộc gõ lên nền cát rắn cùng tiếng kim loại va đập lách cách xa dần rồi tắt hẳn, chỉ còn lại tiếng gió sa mạc thổi ù ù qua các khe rạn của dãy đồi trọc.

Cụ Quý quay vào, cẩn thận gài then gỗ chắc chắn rồi kéo tấm rèm dạ cừu dày che kín khe sáng lọt qua vách nứa. Trong lều, Thiết Bá vẫn đứng sững sờ nhìn đống tàn tro đen nhánh vừa rơi lả tả dưới chân đế đèn, lồng ngực vạm vỡ phập phồng sau cơn xúc động. A Lãng thì vội vã chạy đến bên bàn nặn đất, đôi mắt sáng quắc như sao đêm, hai bàn tay nắm chặt mép bàn gỗ sần sùi.

“Thầy Quý ơi!” Thằng bé thì thào, giọng run lên vì phấn chấn. “Chú Ba Đồ nhận tuần tra mạn bắc rồi! Chúng ta có đúng ba ngày! Ba ngày thật rồi!”

Cụ Quý mỉm cười đôn hậu, bước chậm rãi lại gần chiếc bàn gỗ thô mộc. Ở tuổi một trăm ba mươi chín, từng cử chỉ của cụ vẫn mực thước, từ tốn, toát lên sự điềm tĩnh lạ kỳ làm tan đi nỗi bồn chồn trong lòng hai người trẻ tuổi. Bàn tay khô ráp như vỏ cây của cụ khẽ vỗ nhẹ lên mu bàn tay A Lãng, rồi cụ ra hiệu cho Thiết Bá kéo ghế ngồi sát lại mép bàn.

“Ba ngày là một kẽ hở bằng vàng do lương tri của chú Ba Đồ mở ra cho chúng ta,” cụ Quý nói, giọng trầm ấm sang sảng mà rành rọt từng tiếng. “Nhưng cát sa mạc chảy qua kẽ tay rất nhanh. Nếu không tính toán từng đường búa, từng sọt đất ngay từ canh giờ này, món nợ ân tình ấy sẽ biến thành tro bụi.”

Cụ trải phẳng tấm da cừu lớn lên mặt bàn, miết phẳng những nếp gấp nhăn nhúm. Dưới ánh sáng hạt đỗ vàng vọt tỏa ra từ bấc dầu vừng, nét mực than đen sẫm hiện lên rõ mồn một: một vệt ngoằn ngoèo dài đúng hai mươi dặm nối từ Hẻm Quỷ Khóc xuôi về lòng chảo Hạc Cốt, dọc thân vạch rải đều ba mươi sáu dấu chấm tròn nhỏ nhắn.

Ngón tay trỏ chai sạn của cụ Quý chấm vào nốt tròn ngoài cùng phía tây nam:

“Bà con xóm cát sống tập trung ở lòng chảo Hạc Cốt, đất ở đây khô hạn nhất nhưng lại thấp nhất. Đây là miệng giếng số ba mươi sáu, điểm kết thúc của dòng kênh ngầm, chỉ sâu chừng năm trượng là chạm tới tầng đá xốp. Còn phía bên này,” ngón tay cụ lướt ngược về mạn bắc, dừng lại ở vết nứt hiểm trở, “giếng số một nằm ngay sát mép Hẻm Quỷ Khóc, ăn sâu xuống lòng đá gần ba mươi trượng để đón đầu nguồn nước từ túi ngậm Hoàng Tuyền Thủy Ngụy sâu năm mươi trượng.”

Thiết Bá chau mày, đôi bàn tay gân guốc xoa vào nhau ken két:

“Thưa cụ Quý, hai mươi dặm đường hầm đá vôi… xưa nay thợ đục đá chúng tôi khoét một cái hầm khai thác quặng vài chục trượng đã mất cả tuần trăng. Ba ngày tiệc rượu của lão bạo chúa, liệu khoét nổi một góc hầm không cụ?”

“Đó là lối đào mỏ đơn độc, chú em à,” cụ Quý điềm đạm giải thích, mắt nheo lại lộ rõ những nếp nhăn chất chứa kinh nghiệm trị thủy qua bao cõi trần gian. “Kênh ngầm Kharez của chúng ta đào theo lối liên hoàn. Ba mươi sáu miệng giếng thẳng đứng không chỉ để lấy gió thở, mà chính là ba mươi sáu mũi đột phá cùng lúc. Ta không đào từ đầu này sang đầu kia, mà đào giếng thăm từ trên mặt cát thẳng xuống lòng đất trước. Khi các đáy giếng chạm đến tầng cao trình đã định, các tổ thợ bên dưới chỉ cần đục ngang nối các đáy giếng lại với nhau. Đoạn hầm giữa hai giếng chỉ dài vài trăm thước, chia nhỏ ra làm đồng loạt thì sức người mới gánh nổi.”

Thiết Bá trố mắt, rồi chợt vỗ đùi đánh đét một tiếng rõ to:

“Trời đất! Hay quá! Đào từng đoạn rồi chắp lại! Thảo nào cụ bảo phải có đúng ba mươi sáu cái giếng! Thằng này u mê thật, cứ ngỡ phải bò dưới lòng đất mà đục ròng rã suốt hai mươi dặm!”

Cụ Quý gật đầu, kéo chiếc túi da cũ sờn đặt lên đùi. Cụ cẩn thận rút ra chiếc thước thủy bằng đồng đỏ bóng loáng cùng quả dọi chì hình hồ lô buộc sợi dây dù nâu sẫm. Đặt chiếc thước lên thanh gỗ thông thẳng tắp, cụ chỉ cho hai người nhìn vào ống thủy tinh kẹp giữa thân đồng:

“Đào đồng loạt thì nhanh, nhưng cái khó sống còn lại nằm ở đây. Miệng giếng khoét xuống phải thẳng tuyệt đối, không được nghiêng dù chỉ một tấc kẻo giàn cọc sạt lở chôn sống anh em thợ. Đáy hầm ngang nối các giếng lại càng không được đào theo cảm tính. Đáy Hẻm Quỷ Khóc cao hơn thung lũng Hạc Cốt mười lăm trượng, dòng chảy hai mươi dặm này bắt buộc phải giữ đúng độ dốc vi sai: cứ mỗi mười trượng dài, đáy hầm chỉ được phép dốc nghiêng đúng ba phân.”

Cụ Quý cầm chiếc búa con khẽ gõ nhẹ lên thân thước đồng, hạt bọt khí lơ lửng trong chất lỏng thảo dược khẽ lăn tròn rồi dừng lại chính xác giữa hai vạch chuẩn khắc chìm: