Chương 12: Nhát cuốc đầu tiên

Lưỡi cuốc chim trong tay Thiết Bá khựng lại giữa tầng không, cơ bắp căng cứng như dây cung. Ba mươi người thợ đá nín thở nép mình quanh gò đất cát, ánh mắt dồn cả về hướng pháo đài Bích Lăng xa xăm. Từng hồi chuông đồng vẫn dội qua không gian tĩnh mịch của buổi sớm mai, mang theo âm hưởng nặng nề, ngân dài từng nhịp ba tiếng một cách đều đặn.

Cụ Quý khẽ đưa tay lên vuốt chòm râu bạc, đôi mắt nâu đôn hậu nheo lại quan sát dải bụi mù mịt đang bốc lên nơi cổng thành ốc đảo. Cụ bước lên nửa bước, vỗ nhẹ vào bắp tay cuồn cuộn của Thiết Bá, cất giọng trầm ấm vững chãi:

“Bà con đừng hoảng. Tiếng chuông ba nhịp thư thả, không phải hồi trống thúc trận hay chuông báo động dập dồn. Nhìn cờ xí hoa mỹ cùng đoàn xe lạc đà kéo dài đằng kia, ắt hẳn là đoàn sứ giả sa mạc đã tới nơi. Cáp Đồ Nhĩ đang cho mở cổng thành nghênh đón, chuẩn bị mở tiệc rượu ba ngày ba đêm như chú Ba Đồ đã báo trước.”

Nghe lời phân tích rành rẽ của ông cụ một trăm ba mươi chín tuổi, nỗi sợ hãi nghẹt thở nơi lồng ngực những người thợ đá lập tức tan biến. Thiết Bá thở phào một hơi dài, lồng ngực phập phồng, ánh mắt lại bốc lên ngọn lửa kiên định. Anh quay sang nhìn cụ Quý, chờ đợi một cái gật đầu.

“Hạ nhát cuốc mở mạch đi, chú Thiết Bá!” Cụ Quý dõng dạc phát lệnh.

“Mở giếng!”

Thiết Bá gầm lên một tiếng trầm đục từ đáy họng, dồn toàn bộ sức mạnh nơi đôi vai chai sạn giáng mạnh lưỡi cuốc chim xuống mặt đất.

“Phập!”

Lớp vỏ cát khô khốc cằn cỗi bị xé toạc, bắn tung ra những vốc bụi mù. Nhát cuốc đầu tiên cắm phập vào nền đất móng của gò cao, mở toang miệng giếng số ba mươi sáu — điểm khởi đầu cho toàn bộ công trình kênh ngầm Cát Lãng. Ngay sau hiệu lệnh mở đường ấy, sáu tổ thợ đá lập tức túa ra hành động. Ba mươi cánh tay lực lưỡng thoăn thoắt vung choang sắt, xẻng gỗ và cuốc chim xới tung từng mảng đất xốp. Đất cát đào lên đến đâu liền được xúc đầy vào những chiếc sọt đan bằng da lạc đà, theo từng đường dây thừng chắc nịch chuyển vội sang bãi trũng khuất sau rặng đồi để tránh tai mắt dòm ngó.

Biết rõ địa tầng phía trên chủ yếu là cát xốp và sỏi phong hóa rất dễ sụt lở, cụ Quý chống gậy trúc đi quanh mép hố, cẩn thận chỉ đạo nhóm thợ dựng khung chống:

“Dưới nắng cát này đất rất bở, đào sâu một sải tay là phải chèn giàn gỗ sa mộc ngay! Khóa mộng bốn góc hình vuông, đóng cọc nẹp thật khít vào vách đất. Giữ được miệng giếng ngay ngắn thì đáy sâu mới không bị vùi lấp!”

Từng súc gỗ sa mộc thô ráp được đóng chặt vào vách cát, ken dày thành một khung giếng hình vuông vững chãi tiến dần xuống lòng đất. A Lãng nhanh nhẹn như một con sóc nhỏ, thoăn thoắt leo lên giàn cọc tiêu bằng gỗ thông sơn vạch đỏ trắng dựng ngay bên mép hố. Dù bả vai còn hơi nhói sau vết thương hôm trước, cậu bé vẫn cẩn thận ôm chặt quả dọi chì hình hồ lô, từ từ thả sợi dây dù nâu sẫm xuống thẳng tâm giếng đang khoét sâu.

Cậu bé cúi rạp người nhìn theo phương dây dọi, cất tiếng gọi lanh lảnh:

“Chú Hai, nhích mũi choang sang bên phải nửa tấc! Vách phía tây đang bị vẹo vào trong rồi, phải chém đều tay cho giếng thẳng đứng như thân cây cau!”

Cụ Quý ngước nhìn dáng vẻ chăm chút, tháo vát của A Lãng, trong lòng dâng lên niềm an ủi khôn xiết. Đứa trẻ này tuy còn nhỏ nhưng đôi mắt sáng ngời và đôi bàn tay đã sớm lĩnh hội được cái đạo ngay thẳng của người làm nghề trắc địa. Cụ bước đến gần giàn cọc tiêu, mở chiếc nậm gỗ bên hông, rót ra một bát nước thảo dược ấm nồng đưa lên cho cậu bé: