Chương 1: Tiếng gõ trong sương

Cụ Phùng Bá Diệp nâng chiếc búa rèn cán lim mòn vẹt qua ba đời thợ đá, gõ một nhịp dứt khoát vào mép phiến đá da trâu kê trước hiên xưởng.

“Coong…”

Tiếng đá ngân vang, trong vắt tựa hồ giọt sương mai buông mình xuống đáy giếng khơi sâu thẳm, rồi tan chầm chậm vào dải sương mù mịt bao bọc làng Thạch Nhạn. Đôi mắt phủ màng đục mờ của lão nghệ nhân trăm lẻ sáu tuổi khép hờ, nhưng đôi tai thính nhạy trời ban thì rung nhẹ theo từng gợn âm ba dội lại từ thớ đá trầm tích. Cụ đang dồn hết tâm lực thẩm định âm ngũ cung, tìm kiếm thanh Giốc chuẩn mực cho phiến đá xanh xám trước khi hạ nhát đục đầu tiên. Khối đá nén chặt dưới tầng bùn khoáng ngàn năm thớ mịn màng và đanh chắc, song ở chóp mép bên trái bỗng dội ra một thoáng âm nghẽn đục, tựa hồ dòng nước ngầm vướng phải cội rễ cây.

Cụ Diệp xoay nhẹ cổ tay, nghiêng mũi búa mớm vào mép đá một chấm bằng hạt đỗ, gõ thêm một nhịp nhẹ hơn.

“Coong…”

Lần này, thanh âm trong trẻo bung nở, quét sạch tạp âm. Cụ Diệp khẽ thở phào. Một chiếc khánh đá muốn gõ thức lòng người, xua đi tà khí thì thớ đá tuyệt đối không được phép vướng dù chỉ một vết rạn ngầm.

“Huỵch!”

Tiếng thở dốc kèm theo bước chân nặng trịch nện trên nền sân lát đá xanh cắt ngang dòng suy tưởng của cụ già. Phùng Tửu An, đứa cháu nội mười sáu tuổi, cẩn trọng hạ phôi đá vôi đẫm nước khỏi đôi vai trần bóng nhẫy mồ hôi. Lồng ngực thiếu niên vạm vỡ phập phồng sau chặng đường dài, tấm lưng bánh mật dãi dầu nắng gió hằn đỏ vệt đòn khiêng tre cọ sát.

A An đưa mu bàn tay quệt vội vầng trán lấm lem bùn khoáng, mắt sáng ngời nhìn ông nội:

— Ông ơi, khối đá xanh này nằm tít dưới hốc sâu khe Rồng, cháu phải lặn ngụp ba bận mới bẩy nổi nó lên đấy ạ. Nặng đến trẹo cả hông!

Cụ Diệp mỉm cười hiền hậu, nếp nhăn nơi khóe mắt xô lại như đường vân trên thân cây cổ thụ. Cụ với lấy mảnh khăn vải thô sờn mép vắt trên đầu chõng tre đưa cho cháu, giọng trầm ấm:

— Mau lau mồ hôi đi kẻo trúng gió, A An. Nghề đẽo khánh đá của tổ tiên ta cốt ở cái tâm bền chí sáng, chẳng phải chuyện cậy sức mà vội vã.

Cụ đưa những ngón tay khô gầy như rễ cây vuốt ve bề mặt phôi đá hãy còn dính lớp rêu suối ẩm, rồi nhấc chiếc búa lim lên gõ nhẹ một tiếng vào cạnh phiến đá da trâu:

— Đá ngâm mình ngàn năm dưới đáy bùn, thu nhận tinh hoa của đất trời mà thành hình. Người thợ đá muốn đánh thức hồn vía của nó thì hơi thở cũng phải khoan thai, tâm tính phải sạch trong như nước suối nguồn. Cháu nghe thử xem, tiếng Cung phải trầm và dày dặn như lòng đất mẹ, tiếng Thương sắc gọn tựa dao cạo mây, tiếng Giốc thanh thoát, tiếng Chủy rộn rã ấm áp, còn tiếng Vũ phải dìu dặt lan xa. Làng Thạch Nhạn ta giữ được nếp nhà, giữ được sự yên lành ba trăm năm qua chính là nhờ tiếng khánh đá thuần hậu ấy răn dạy người đời hướng thiện, xua tan những điều tà vạy khuất tất.

A An ngồi bệt xuống thềm đá, chăm chú lắng nghe từng lời của ông nội, ánh mắt lấp lánh vẻ thán phục:

— Cháu gõ thử ngoài suối mà tiếng cứ lẹt xẹt, chẳng sao ngân nga trong trẻo được như tay ông gõ.

— Lòng cháu còn nôn nóng, bàn tay cầm búa còn run thì tiếng đá làm sao tròn trịa cho đặng? Cứ bình tâm, đá có tai có mắt cả đấy, người thương đá thì đá mới trải lòng.

Hai ông cháu chưa kịp dứt lời thì một ngọn gió bấc từ phía rặng Đồi Sương đột ngột trườn xuống thung lũng. Gió ràn rạt thổi qua rặng tre ngà đầu ngõ, cuốn theo đám lá khô bay xào xạc trên mặt ngói rêu phong. Sương mù trên các sườn núi cao không tan đi theo ánh mặt trời mà bỗng chốc đùn lại từng đợt đặc quánh, mang sắc xám đục nhờ nhờ tựa tro tàn vừa dập.

Cụ Diệp bỗng khựng tay búa.

Làn gió buốt thấu qua manh áo nâu sồng không mang theo hương ẩm mốc quen thuộc của núi rừng sau mưa. Xộc vào cánh mũi của cụ là một luồng khí nồng hăng là lạ, khen khét như muội đá nung dở nơi lò vôi, lại vương chút the cay kỳ quặc khiến đầu lưỡi khô khốc và cuống họng rát buốt.