Chương 1: Nhát Đục Cây Mít Già

Mũi đục thép chạm vào thớ gỗ mít già phát ra một tiếng cắc giòn tan. Cụ Nguyễn Bá Côn nheo mắt nhìn đường rãnh vừa mở trên khúc thân cây vàng sẫm, khói sương sớm từ rặng Thần Mộc bảng lảng bay qua chòm râu bạc dài chấm ngực.

Bên cạnh, An Khang đang gò lưng thúc búa. Cậu thiếu niên mười sáu tuổi mồ hôi ướt đẫm trán, dải khăn đầu rìu xô lệch sang một bên, tay vồ giáng xuống chan chát như muốn chẻ đôi súc gỗ thành từng mảnh vụn.

“Khoan đã, chắt Khang.”

Cụ Côn đặt bàn tay gầy guộc chằng chịt vết chai và sẹo ong đốt lên sống búa của chắt nội. Lực tay cụ nhẹ như gió thoảng nhưng làm báng gỗ ổi khựng lại giữa không trung. Ánh mắt cụ đôn hậu, khẽ lắc đầu:

“Đục bọng đõ nuôi ong khoái không phải bổ củi đốt lò. Gỗ mít già có thớ xoắn, có tim sống. Con dộng búa bạt mạng thế, thớ gỗ dập nát, bọng đõ sẽ nghẽn hơi. Đàn ong kén nhà lắm, chỗ nào thô ráp, tức khí là chúng bỏ tổ bay đi ngay.”

An Khang ngượng ngùng buông vồ, quệt vạt áo nâu sồng ngang trán:

“Cháu chỉ muốn mau xong để kịp treo lên trước mùa mật rộ. Cụ xem, ba mươi sáu bọng đõ quanh vườn nhà ta năm nay ong về chật nêm, bọng nào cũng sây sáp cả.”

Cụ Côn cúi xuống, ngón tay thô ráp miết dọc theo đường vân gỗ mịn màng như da thịt con trẻ. Cụ nhặt chiếc đục lòng máng mòn vẹt chuôi, cẩn trọng nạo từng dăm mỏng:

“Nghề đõ gỗ của nhà họ Nguyễn ta truyền đến con là bốn đời, hơn hai trăm năm ăn lộc rừng Thần Mộc. Tổ tiên dạy rồi, người thợ mộc bách nghệ gõ vồ xuống thớ gỗ cũng như gõ vào lòng mình. Mình thuận theo tự nhiên, dỗ dành từng đường vân cho thông suốt, thì đàn ong khoái mới đem mật ngọt về đền ơn. Gấp gáp chỉ tổ hỏng việc.”

An Khang chăm chú nhìn từng nhát đục khoan thai của cụ nội. Dưới lưỡi thép sắc ngọt, từng lớp dăm gỗ xoăn tít rơi xuống sân đất, tỏa ra mùi thơm ngai ngái, ngọt lành đặc trưng của nhựa mít lâu năm. Giữa không gian yên bình ấy, tiếng cánh ong khoái từ những bọng đõ treo quanh chái nhà rù rì bay lượn, lấp lánh như những chấm vàng rực rỡ trong ráng mai.

Bỗng nhiên, tiếng chó sủa rộ lên ngoài ngõ lầy. Tiếng bước chân nện đất huỳnh huỵch xen lẫn tiếng khua búa rìu chát chúa phá tan màn sương sớm.

“Lão Côn! Lão thợ Côn có nhà không đấy?”

Một giọng nói the thé, trịch thượng cất lên từ phía cổng giậu râm bụt. Trần Bá Lợi sầm sập bước vào, thân hình béo núc ních bọc trong tà áo the gấm xanh hoa văn lòe loẹt. Sau lưng gã là hơn chục tên tuần đinh mặt mũi bặm trợn, tay lăm lăm rìu đốn, cưa tay cùng gậy gộc hung hãn.

An Khang thoăn thoắt đứng chắn trước mặt cụ nội, hai tay nắm chặt chiếc vồ gỗ ổi, mắt tóe lửa:

“Trần tổng! Sáng ngày ra ông đem người vác búa rìu vào vườn nhà tôi làm gì?”

“Thằng ranh con, cút ra chỗ khác!” Trần Bá Lợi gạt phắt đi, ngón tay đeo nhẫn ngọc mân mê chuỗi tràng hạt bằng đá xám xịt nơi cổ tay, mắt ti hí đảo quanh khoảnh sân rồi dừng lại trên người cụ Côn. Gã hất hàm:

“Lão Côn, bản tổng đến đây truyền lệnh. Triều đình chuẩn bị mở đường quan, mở mang bờ cõi. Toàn bộ dải rừng mít ngàn năm dọc sườn núi sau bản Vực Ong phải hạ hết trong tuần này để khai khẩn đất hoang. Lão là trưởng phường mộc, mau tập hợp đám thợ đem rìu cưa lên rừng đốn cho xong việc. Bằng không, tội chống lệnh quan trên thì cả họ Nguyễn gánh không nổi đâu!”

Mấy người hàng xóm quanh ngõ nghe ầm ĩ vội buông gánh, túm tụm đứng ngoài rào xôn xao. Khu rừng mít cổ thụ ấy vốn là lá phổi che chắn gió bão, là nơi bầy ong khoái làm tổ nuôi sống cả thung lũng Mù Sương bao đời nay.