Chương 23: Thái Bình An Dân Bi

Dưới vòm đá thâm u của Hang Cóc Cổ, ánh đèn bão tỏa ra một quầng sáng vàng dịu, ấm áp như xua đi lớp sương lạnh tích tụ ngàn đời. Cụ Trì Thuần Nhân khẽ nheo đôi mắt đã mờ đục vì thời gian, chăm chú nhìn từng nét chạm khắc nổi hình mây lửa và hai chữ “Thái Bình” vừa hiển hiện trên nền giấy dó. Mặt mực tàu mài từ nghiên đá hoa cúc bén vào xơ giấy, khô se lại rất nhanh trong làn gió núi thoang thoảng mùi vôi mới.

Cụ Nhân đưa bàn tay gầy guộc chạm nhẹ vào mép giấy thừa bên rìa thạch bi. Độ ẩm đã rút vừa khít, thớ vỏ cây dướng vùng Phong Khê dường như đã kết một khối vững bền cùng mặt đá vôi xanh. Cụ khẽ nghiêng đầu nhìn cô học trò nhỏ, giọng trầm ấm:

“Nắng sớm đã lên ngoài thung lũng rồi đấy cháu gái. Giấy đã ngậm đủ hồn mực, đá cũng đã trút hết nỗi niềm. Nhấc bản rập ra thôi cháu.”

Lê Thảo Lam khẽ hít một hơi thật sâu. Đôi bàn tay đeo găng bảo hộ của cô khẽ run lên trong tích tắc rồi nhanh chóng lấy lại sự chuẩn xác, điềm tĩnh. Dưới ánh mắt dõi theo đầy khích lệ của cụ Nhân, Lam dùng đầu ngón tay khéo léo gẩy nhẹ một góc giấy dó đại bản ở góc trên bên phải của phiến bia.

Xoẹt…

Một tiếng tách rất khẽ, êm ái như tiếng bóc dải lụa mỏng vang lên giữa không gian tĩnh mịch. Từng tấc giấy dó ngậm mực đen nhánh chầm chậm rời khỏi mặt đá cổ, không hề để lại dù chỉ một vụn xơ nhỏ hay làm bong tróc lớp rêu đá ngàn năm. Động tác của Lam mềm mại, nhịp nhàng như đang bóc tách một dải lụa mỏng tang. Cụ Nhân vội tiến lên một bước, giơ hai bàn tay phủ đầy vết chai sần đỡ lấy mép dưới của tờ giấy, cùng cô học trò trải phẳng bản rập lên chiếc bàn dã chiến phủ vải nỉ xanh.

Dưới luồng sáng rực rỡ của cụm đèn pin đội đầu và đèn bão, một kỳ quan lịch sử hiện ra trọn vẹn, sắc nét đến từng nét đục, đường gân. Toàn bộ phần đá nổi được phủ một lớp mực đen tuyền mịn màng như nhung, tôn lên hàng trăm chữ Hán cổ thể chân phương chìm sâu, trắng tinh khiết, ngay ngắn như những hàng quân danh dự.

TS. Hoàng Minh vội vã ghé sát khuôn mặt sạm nắng vào mép bàn, cặp kính cận phản chiếu ánh sáng lấp lánh. Giọng vị tiến sĩ trẻ run lên vì xúc động:

“Thưa cụ… hàng chữ lớn ở trán bia… đúng là ‘Thái Bình An Dân Bi’!”

Cụ Nhân mỉm cười, khẽ vuốt chòm râu cước. Cụ đưa ngón tay trỏ lần theo từng dòng lạc khoản được chạm khắc sắc sảo:

“Không sai. Chữ khắc thời Đinh Tiên Hoàng, nét đục dứt khoát, hào sảng mà bao dung vô cùng. Các cháu nhìn xem, bài minh văn này ghi lại sắc lệnh an dân của Đinh Triều sau ngày dẹp yên loạn mười hai sứ quân. Vua ghi công tướng sĩ, khen ngợi muôn dân một lòng đoàn kết bảo vệ xóm làng, khuyên dạy dân chúng giữ cõi bờ biên ải, chăm lo việc cày cấy, sống thuận hòa nhân ái để giữ vững nền độc lập non sông.”

Lam chăm chú nhìn từng hàng chữ, vừa đọc vừa đối chiếu với cuốn sổ tay ghi chép. Đột nhiên, ánh mắt cô dừng lại ở góc dưới bên trái của tấm bia, nơi từng khiến cả đoàn khảo cổ rúng động bởi vết dịch đỏ sẫm:

“Anh Minh, thầy ơi! Chữ này… rãnh chữ từng rỉ ra vệt đỏ…”

Cụ Nhân cúi xuống, soi ngọn đèn bão sát vào vị trí ấy. Nơi đó, một chữ Hán hiện lên rõ ràng, nhưng nửa trên của chữ có vết gọt giũa xước xát thô bạo. Cụ chậm rãi giải thích: