Chương 23: Cẩm Nang Cân Bằng Động

Màn đêm buông xuống đáy Vực Thẳm Lam Nham mang theo bầu không khí mát lành hiếm hoi sau những ngày ngột ngạt. Khi bóng lưng của Kính Lôi bên mép lan can đá hòa dần vào dòng người hân hoan trở về các khoang hang gió, Đồng Kiến Văn xoay người, lặng lẽ rảo bước về phía căn lán xưởng dã chiến nằm nép dưới vòm đá basalt.

Không gian bên trong lán xưởng chìm trong tĩnh lặng. Trên mặt bàn gỗ ghép thô ráp, ngọn đèn dầu khoáng tỏa ra quầng sáng vàng dịu. Kiến Văn ngồi xuống chiếc ghế đẩu, khẽ xoay nhẹ hai cổ tay. Lớp băng gạc trắng do bác sĩ Thẩm Nhược Lam cẩn thận băng bó ban chiều vẫn giữ chặt những vết xước da do sức tỳ đè của cần gạt bù áp. Vết thương hơi nhức nhối khi gặp gió lạnh, nhưng từng khớp ngón tay dạn dày của ông vẫn giữ nguyên độ linh hoạt và cảm giác cơ học tinh tế.

Kiến Văn mở ngăn kéo bàn, rút ra cuốn sổ tay bọc da bò thô ráp còn nguyên những trang giấy kẻ ô vuông trắng tinh. Ông đặt lên mặt bàn chiếc compa đồng thau bóng loáng, cây thước kẻ thép mạ crôm cùng ngòi bút mực đen.

Gần hai trăm năm bôn ba khắp các tinh cầu, Kiến Văn hiểu sâu sắc rằng máy móc hiện đại rất dễ bị hư hại hoặc phong tỏa bởi các tập đoàn độc quyền. Thứ duy nhất giúp những người thợ mỏ nghèo tự bảo vệ sinh mệnh của chính mình chính là tri thức cơ học cổ điển chuẩn xác, không bao giờ phụ thuộc vào ngoại lực.

Ngòi bút của Kiến Văn bắt đầu lướt êm trên mặt giấy. Dưới ánh đèn dầu khoáng, từng nét vẽ sắc sảo hiện dần lên. Ông tỉ mỉ phác họa đồ thị vectơ biểu diễn lực ly tâm mất cân bằng: điểm lệch góc mười một giờ do độ côn bạc lót bị mòn, góc bù lực đối xứng tại góc năm giờ trên đĩa cân bằng. Bên dưới sơ đồ, ông ghi rõ công thức tính đổi từ biên độ vi chấn micromet sang khối lượng gam của các phiến chì dẻ quạt, cùng quy chuẩn siết bu-lông titan với mô-men xoắn bốn trăm năm mươi newton-mét.

Không dừng lại ở những con số, Kiến Văn nắn nót ghi lại toàn bộ kỹ nghệ thực hành tích lũy suốt gần hai thế kỷ. Đó là phương pháp lắng nghe âm thanh kim loại để phân biệt tiếng rít thiếu dầu và tiếng gõ rơ trục; kỹ thuật rà mài gối đỡ bằng bột thạch anh tự nhiên mịn từ năm đến tám micromet, cùng cách miết màng dầu bôi trơn để kiểm tra độ tiếp xúc mặt trượt đạt trên chín mươi phần trăm.

Ở phần phụ lục cuốn sổ, Kiến Văn trân trọng đính kèm tập bản vẽ kết cấu gốc Trục số 3 mà cha Kính Lôi để lại, với mặt cắt bốn cụm chốt giảm chấn phụ hoàn chỉnh. Khi nét mực cuối cùng khô lại trên bìa sổ mang dòng chữ ngay ngắn “Nguyên lý cân bằng động học Lam Nham”, tim đèn dầu khoáng cũng vừa lụi tàn.

Kiến Văn ngẩng đầu. Qua khung cửa lán mở toang, ánh bình minh nhàn nhạt xuyên qua những kẽ nứt địa chất trên vòm cao, rọi những vệt sáng lấp lánh xuống lòng vực sâu ba nghìn mét.

Tiếng bước chân quen thuộc vang lên ngoài lán xưởng. Kính Lôi bước vào, hai tay cẩn thận bưng âu cháo nóng bốc khói cùng đĩa củ ngọt nướng tro. Thấy người chuyên viên già vẫn ngồi bên bàn gỗ với ngọn đèn vừa tắt, người thợ trẻ khựng lại, giọng nghẹn ngào:

— Chú Đồng... Cả đêm qua chú không ngủ sao? Bác sĩ Thẩm dặn cháu phải mang đồ điểm tâm sang cho chú, tay chú còn đau...

Kiến Văn mỉm cười hiền từ. Ông khẽ lắc đầu, đón lấy âu cháo đặt sang góc bàn, rồi hai tay nâng cuốn sổ da dày dặn đưa về phía trước:

— Chú quen rồi. Đồ ăn để lát nữa. Cháu hãy cầm lấy cuốn này.

Kính Lôi ngơ ngác đón lấy. Khi ngón tay lướt qua dòng chữ nắn nót trên bìa và lật mở những trang giấy chi chít sơ đồ hình học cùng công thức tính toán vi chấn, rồi thấy bản vẽ của cha mình nằm ở phần phụ lục, đôi mắt người thợ trẻ ươn ướt, bờ môi run rẩy:

— Chú... Toàn bộ bí quyết cân bằng trục quay... chú truyền lại hết cho cháu sao?

Kiến Văn đứng dậy, bước đến vỗ nhẹ lên vai người thợ trẻ, giọng trầm ấm: