Chương 22: Mạch Nguồn Sông Ngàn

Gió đồng lồng lộng thổi qua vạt áo nâu sồng của Đào Thế Doanh khi anh dừng bước trên gờ mương lớn. Mấy tháng thoi đưa kể từ ngày khơi thông dòng nước ngọt xua tan bóng ma đói khát, cánh đồng Đồng Rộng một nghìn mẫu từng nứt toác suốt ba năm ròng nay khoác lên mình tấm áo vàng rực óng ả ngút tầm mắt. Những bông lúa mẩy hạt cong trĩu, rập rờn theo từng đợt sóng vàng nhấp nhô dưới ánh mai trong trẻo.

Dưới các chân ruộng, cảnh tượng ngày mùa rộn rã như ngày hội. Tiếng liềm cắt gốc rạ xoẹt… xoẹt… đều đặn, tiếng bà con í ới gọi nhau vang khắp bờ bãi. Những đòn gánh tre uốn cong kĩu kịt chở từng bó lúa nặng trịch hướng về sân đình. Nụ cười rạng rỡ bừng nở trên những gương mặt dãi dầu sương gió, từng hộc lúa vàng ươm thơm ngát hương cốm mới như gột sạch bao cơ cực lầm than tích tụ qua ba mùa đại hạn.

Tại sân đình Cổ Lũy, tiếng trống hội tùng… tùng… cắc rền vang ngân nga. Lễ tế Thần Nông mừng vụ mùa đại thắng được dân làng tổ chức trang trọng nhất trong mấy mươi năm qua. Khói trầm nghi ngút hòa cùng mùi xôi nếp mới đồ thơm nức lan tỏa dưới bóng cờ ngũ sắc rực rỡ.

Bên vách đá Bàn Than cao đúng năm trượng, nơi cụm mười hai bờ xe nước vẫn rì rào múc nước sông Trà cuộn chảy, một tấm bia đá xanh vừa được dựng lên sừng sững. Từng nét chữ khắc sâu vào mặt đá tạc ghi công đức của những người thợ mộc Cổ Lũy và tình làng nghĩa xóm keo sơn, đã đục mộng, ghìm then đưa dòng nước vượt dốc đá hiểm trở cứu lấy ruộng đồng.

Dưới bóng râm cây đa cổ thụ cạnh đình, Quan Huyện Tạ Lương trong bộ thanh y nho nhã đang cùng Cụ Cửu Thiện và Doanh thưởng chén trà sen thơm ngát. Nhìn dòng nước ngọt đang cuồn cuộn chảy qua đại mương chia về từng ngõ xóm, Huyện lệnh khẽ vuốt cằm, mỉm cười tấm tắc: — Bản huyện đi khắp các hạt trong trấn, chưa từng thấy nơi nào dựng được cụm bờ xe nước kỳ vĩ và quy tụ lòng dân đồng thuận như ở Cổ Lũy. Lão trượng và thầy Doanh thực đã làm nên chuyện xưa nay hiếm có.

Cụ Cửu Thiện vuốt chòm râu bạc phơ như cước, đôi mắt tinh anh ánh lên nét cười thư thái: — Thưa đại nhân, lão vốn giấu kín thân thế bấy lâu, nay thái bình thịnh trị cũng xin giãi bày. Ba mươi năm trước, lão từng giữ chân Đốc công Thủy vụ nơi Thượng Ty triều đình, từng trông nom bao công trình đắp đập chốn kinh kỳ. Khi cáo lão về quê, thấy cường hào lộng hành ức hiếp dân lành, lòng dạ xót xa nhưng sức tàn lực kiệt. May nhờ cháu Doanh chí bền như sắt, kỹ nghệ trác tuyệt, lão mới đem chút kinh nghiệm tàn niên và uy tín đình làng ra tương trợ. Thấy cơ nghiệp tiền nhân được tiếp nối, dân làng thoát cảnh lầm than, tâm nguyện cả đời lão coi như đã trọn vẹn.

Tạ Lương nghe xong vội đứng dậy, hai tay chắp trước ngực nghiêng mình kính cẩn: — Hóa ra cụ Cửu từng là bậc tiền bối của Thủy Ty triều đình! Thảo nào từng đường đi nước bước bảo vệ dân hạt đều thấu suốt đạo lý và phép nước. Thật đáng khâm phục!

Xoay người sang Đào Thế Doanh, ánh mắt Huyện lệnh Tạ Lương lộ rõ vẻ trân trọng đặc biệt. Vị quan phụ mẫu hạ giọng, cất lời chân thành: — Thầy Doanh, bản huyện vừa nhận công văn từ kinh thành. Triều đình hay tin cụm bờ xe nước mười hai guồng liên hoàn khắc chế vách đá năm trượng, cứu sống mùa màng hạt ta, các quan Thượng thư hết sức kinh ngạc. Quan lớn Bộ Công có lời khen ngợi và truyền lệnh cho bản huyện tiến cử ngươi vào kinh đô, nhậm chức Quản đốc Thủy vụ của Thượng Ty, ban cấp phẩm hàm ngũ phẩm để trông coi đê điều sông ngòi cả nước. Ngươi tài ba quán thế, vào triều ắt rạng rỡ tông môn. Ý ngươi thế nào?

Nghe những lời trọng thị ấy, Doanh khẽ mỉm cười điềm đạm. Anh đứng dậy, chắp tay cúi đầu tạ từ nhưng giọng nói trầm ấm và dứt khoát như đinh đóng cột: — Thảo dân đội ơn đại nhân và triều đình đã đoái thương. Nhưng thảo dân sinh ra từ làng bãi, lớn lên cùng tiếng đục tiếng cưa nơi rặng tre bến nước. Chân thảo dân tật nguyền, tính tình vụng về nơi chốn công môn lụa là quyền quý. Cả đời này, thảo dân chỉ mong ở lại bãi sông Trà, sớm tối bên con gái nhỏ và bà con chòm xóm, dùng chiếc đục chiếc cưa gìn giữ cho trục gỗ bờ xe nước không ngừng quay. Sông nước là của muôn dân, thảo dân xin làm người thợ giữ mạch nước quê hương, ấy là ân huệ lớn nhất rồi.