Chương 20: Thử thách tráp gỗ hương

Bước qua ngưỡng cửa thơm mùi vôi mới, vị túc nho đặt chiếc tráp gỗ hương khảm xà cừ lên bàn gỗ lim ở gian ngoài. Ánh ban mai rọi lên mảng vỏ trai ngũ sắc cổ kính. Cụ vuốt chòm râu cước, đôi mắt tinh anh dừng lại trên người Tú Linh: — Nghe danh cô thợ trẻ họ Mộc vừa cứu vãn cuốn địa bạ triều Lê, nay thấy Chu Sa Đường mở cửa, lão mạn phép mang một vật chí bảo đến thử tài.

Tú Linh nghiêng mình thi lễ: — Cháu kính chào cụ. Dám hỏi quý danh cụ để tiện bề thưa chuyện.

Vị túc nho mỉm cười đĩnh đạc: — Lão họ Hoàng, người đời quen gọi là Đốc bản thảo.

Tú Linh thầm kính phục. Cụ Đốc bản thảo vốn là bậc túc nho uyên bác bậc nhất Hà thành, từng thẩm định văn thư cổ, lời nói có sức nặng nghìn cân trong giới văn nhân kinh kỳ.

Cụ Đốc mở nắp tráp gỗ hương, để lộ tập thơ chữ Nôm cổ thế kỷ mười bảy nằm giữa lớp lụa điều bạc màu. Mép giấy xơ xác, bị mối mọt gặm nham nhở, nhiều trang dính bết vì ngấm nước mưa, nét mực mờ nhạt.

Cụ Đốc thở dài: — Đây là di cảo độc bản của tiền nhân. Mấy hôm trước, lão mang sang Khắc Bản Đường đối diện, nhưng lão Khắc Trí cùng thợ cả lắc đầu từ chối, bảo giấy đã mục rữa, dán hồ ắt nát vụn, sợ đền không nổi. Hội thi văn đất Tràng An ba ngày nữa khai mạc, lão muốn dâng tặng cuốn thơ này. Đề bài của lão rất ngặt: trong ba ngày ba đêm, cô phải bóc tách, làm phẳng phiu từng trang chữ Nôm, bồi vá không khuyết nét mực, rồi đóng bìa da cừu vân đá viền triện đồng mạ vàng đúng quy chuẩn cung đình thời Lê. Cô dám nhận chăng?

Văn Bách đứng bên khẽ cau mày lo lắng. Ba ngày đêm cho một tập cổ thư mục nát là thử thách vô cùng khắc nghiệt. Chỉ cần lỡ tay một đường dao hay quá nồng giọt keo hồ, cuốn sách quý sẽ hỏng, uy tín non trẻ của Chu Sa Đường cũng tiêu tan.

Nhưng nhìn ánh mắt trăn trở của bậc trí giả trước di sản chữ nghĩa, ngọn lửa nghề nghiệp trong lòng Tú Linh lại bùng cháy. Nàng đã bước qua kiếp làm nền chịu oan ức, nay tự lập môn hộ, cớ sao phải chùn bước?

Nàng ngẩng đầu, đĩnh đạc đáp: — Thưa cụ, Khắc Bản Đường từ chối vì sợ mất danh lợi, còn Chu Sa Đường mở ra là để giữ gìn manh áo cho chữ thánh hiền. Xin cụ an lòng giao tráp, ba ngày sau cháu nhất định hoàn trả một tập thơ vẹn toàn!

Cụ Đốc vuốt râu cười vang: — Khá lắm! Khí phách của người làm nghề chân chính là ở chỗ ấy!

Cỗ xe kéo vừa rời đi, Tú Linh và Văn Bách lập tức cài then cửa ngoài, dồn sức cho gian xưởng sau.

Gian gác gỗ đỏ lửa suốt ba ngày đêm. Trên bếp than nhỏ, nồi hồ nếp khử chua nước tro bếp và keo da trâu lọc trong vắt luôn sôi liu riu, tỏa mùi thơm thảo mộc. Tú Linh đặt tập thơ Nôm lên phiến đá xanh nhẵn bóng. Dùng hơi nước ấm làm mềm lớp giấy dó khô giòn, nàng nín thở cầm nhíp ngà, tỉ mẩn bóc tách từng trang mỏng mảnh như cánh ve.

Bằng đôi tay khéo léo, nàng dùng bột tro mịn nhặt sạch vết ố mốc. Chỗ mép giấy bị mọt nhấm, Tú Linh lấy xơ dướng tươi làng Bưởi dặm vá chuẩn xác từng ly, bồi thêm lớp lụa tơ tằm cổ mỏng tanh ở mặt lưng để gia cố thớ giấy Nôm mà không làm cộm dày. Nét chữ son và mực nho cổ xưa dần hiện rõ trên nền giấy ngà phẳng phiu, thanh thoát như vừa bước ra từ ngọn bút lông của tiền nhân.