Chương 8: Thử lửa tìm chất keo

Bàn tay Tú Linh bấu chặt vào mép vò sành lạnh ngắt, khớp ngón tay trắng bệch. Nàng khẽ nhắm mắt, hít một hơi sâu để đè nén cơn giận cuộn trào trong lồng ngực. Kẻ giấu mặt không chỉ muốn triệt hạ đường sống của nàng bằng cách thu gom nguyên liệu ngoài chợ, mà còn toan mượn tay cổ thư để đẩy nàng vào chốn lao tù. Nếu dùng thứ nước chua gắt độc hại này quét lên giấy dó ba trăm năm tuổi, một trăm hai mươi trang địa bạ sẽ mủn rách ngay trước mắt quan Đốc học, và tội danh phá hoại bảo vật ắt trút trọn lên đầu kẻ làm công thấp cổ bé họng.

Tú Linh mở mắt, vẻ bàng hoàng tan biến, chỉ còn lại sự điềm tĩnh sắt đá. Nàng thừa hiểu nếu làm ầm ĩ lúc này mà không có chứng cứ xác thực, cụ Khắc Trí sẽ chỉ bênh vực con gái ruột. Nàng phủ lại tấm vải điều lên miệng vò, khom lưng bưng chiếc vò sành ra góc rãnh thoát nước sau chái bếp. Dốc cạn khối tinh bột đã bị pha giấm thanh và phèn chua xuống rãnh ngầm, nàng múc từng gáo nước giếng dội rửa lòng vò nhiều bận, lau khô ráo rồi trả về chỗ cũ như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Hiểm họa trước mắt tạm thời tiêu biến, song bài toán nguyên liệu vẫn sừng sững như núi. Xơ dướng mịn làng Bưởi đã bị lão lái buôn Hàng Gai gom sạch, khắp chợ Cửa Nam cũng chẳng còn lấy nửa lạng. Nhưng giấy dó vốn sinh ra từ vỏ cây dướng trên rừng. Không có xơ mịn chế biến sẵn của phường thợ, nàng vẫn có thể tìm về tận gốc nguồn dướng thô sơ khai.

Khóa chặt cửa buồng làm việc, Tú Linh rảo bước qua những con ngõ lát gạch nghiêng, sang thẳng phố Hàng Bạc.

Gian xưởng đúc đồng của Trần Văn Bách vẫn đỏ lửa giữa trưa thu hanh hao. Thấy Tú Linh bước vào với nét mặt nghiêm cẩn khác thường, Văn Bách lập tức buông chiếc kẹp sắt gắp khuôn, đón nàng vào gian trong. Nghe Tú Linh thuật lại đầu đuôi việc vò hồ bị phá hoại cùng việc nguồn xơ dướng bị phong tỏa, đôi mày rậm của anh siết chặt lại: — Hèn hạ đến thế là cùng! Họ muốn dồn cô vào đường cùng hay sao?

Tú Linh điềm đạm đáp: — Tức giận lúc này chỉ hỏng việc. Tôi không mua được xơ mịn làng Bưởi, nhưng nếu có vỏ dướng thô tự nhiên chưa qua ngâm tẩm, tôi có thể tự tay tước sợi bồi nền. Chỉ là trong nội thành bây giờ, tìm đâu ra dướng thô ngay trong ngày?

Văn Bách trầm ngâm giây lát, rồi mắt anh sáng lên: — Tôi biết một nơi. Mạn bờ sông Đáy ở ngoại thành có một xưởng thủ công nhỏ chuyên đẵn vỏ dướng rừng đem về ngâm nước suối để làm loại giấy bản bọc hàng. Lái buôn phố Hàng Gai gom hàng ở chợ lớn, chắc chắn chưa với tay tới chốn ấy. Cô chờ tôi dập bớt than lò, tôi đưa cô đi ngay.

Hai chiếc xe đạp cọc cạch lăn bánh qua cửa ô, rời xa phố xá hướng về miền thôn dã. Gió thu vi vút qua những rặng tre ngà, mang theo mùi bùn đất và rơm rạ sau mùa gặt. Sau hơn hai giờ miệt mài đạp xe, họ dừng chân trước gian lán tranh nép bên bến sông Đáy. Nhờ tài ăn nói nhã nhặn của Tú Linh và mối quen nghề thợ của Văn Bách, người chủ xưởng vui vẻ nhượng lại hai bó vỏ dướng rừng bánh tẻ thượng hạng, thớ vỏ dày dặn, đượm mùi nhựa sống tinh khôi.

Hoàng hôn buông xuống khi hai người quay trở lại phố Hàng Bạc. Tú Linh không mang nguyên liệu về Khắc Bản Đường lúc này để tránh bứt dây động rừng. Nàng mượn gian xưởng của Văn Bách làm nơi chế biến thâu đêm.

Dưới ánh sáng ngọn đèn hoa kỳ xen lẫn ánh lửa bễ than bập bùng, đêm dài miệt mài bắt đầu.

Tú Linh thoăn thoắt dùng con dao xén thép tôi cạo sạch lớp biểu bì sần sùi bên ngoài, chẻ dọc từng thớ vỏ lấy lớp xơ xốp trắng ngà bên trong. Đôi tay nàng nhịp nhàng, từng sợi xơ tước ra đều tăm tắp như tơ tằm.

Song, nan giải nhất vẫn là mẻ chất kết dính mới. Không còn thời gian ủ bột nếp lên men khử chua hàng tuần lễ, Tú Linh áp dụng phương pháp bí truyền cha nàng từng dạy: phối hợp keo da trâu thanh lọc với tinh bột nếp cái hoa vàng khử chua cấp tốc bằng nước tro bếp lắng trong, điểm thêm chất nhựa dẻo chiết xuất từ mủ vỏ cây rừng mà nàng vừa hái ven sông Đáy.

Văn Bách nhận phần việc nặng nhọc nhất. Anh kê chiếc nồi đồng dày lên kiềng sắt, chụm than củi giữ ngọn lửa liu riu ổn định. Người thợ đúc đồng vốn quen việc canh nhiệt độ nấu kim loại, nay kiên nhẫn cúi mình bên nồi hồ, quạt nhẹ từng nhịp bễ, không để than bùng làm khét đáy nồi hay hạ nhiệt khiến keo vón cục.