Chương 22: Trắng đen trên đất bãi

Trần Bình đứng sừng sững bên bậu cửa gian nhà ba gian, bàn tay to bản, chai sần của anh siết chặt lấy những ngón tay thon nhỏ của Hoài An. Vết thương do đạn sượt nơi bắp chân trái khẽ nhói lên một nhịp quen thuộc mỗi khi trở trời, nhưng sống lưng anh vẫn thẳng tắp như cây xoan đào trước ngõ. Trải qua bao năm tháng đối mặt với lằn ranh sinh tử ở chiến trường Tây Nam, cái cảm giác lạnh lẽo trước giờ nổ súng chưa bao giờ xa lạ với anh. Chỉ có điều, sáng hôm nay, trận địa không nằm giữa rừng khộp hay bờ kênh tầm vông, mà nằm ngay trên mảnh đất vườn năm phần trăm của gia đình, nơi người phụ nữ anh yêu thương nhất đang bị những kẻ đê tiện rắp tâm dồn vào chân tường.

Làn sương mù mùa đông bốc lên từ mặt sông Đáy trắng đục như khói lò vôi, quấn chặt lấy rặng tre ngà đầu ngõ. Tiếng còi hơi chát chúa của chiếc xe U-oát một cầu vừa dứt thì tiếng lốp xe nghiến sỏi lạo xạo đã dừng khựng lại ngay trước bờ giậu dâm bụt. Khói dầu đi-ê-zen khét lẹt xộc thẳng vào bầu không khí thanh sạch của sớm mai.

“Đồng chí Lê Nghiêm, đây rồi! Chính là cái cổng tre này!”

Tiếng then chốt cửa xe bằng sắt va vào nhau lách cách, tiếp đó là giọng the thé quen thuộc của bà Phó Tươi. Mụ xăm xăm đi trước, tà áo len sợi màu đỏ đun bay phần phật, khuôn mặt bạnh ra rạng ngời vẻ hân hoan độc địa của một kẻ vừa nắm chắc phần thắng trong tay. Bám sát ngay sau gót mụ là Đặng Tiết, Đội trưởng Đội 1. Gã mặc chiếc áo đại hàn lót bông xanh công nhân, cổ quàng khăn len sọc xám, hai tay thọc sâu vào túi áo nhưng đôi mắt ti hí dưới đôi lông mày rậm rạp lại đảo như lạc rang, hết nhìn lên mái rạ lại ngó lén ra phía vườn sau.

Từ trên chiếc xe thùng sắt bước xuống là bốn người nữa. Đi đầu là Lê Nghiêm, cán bộ thanh tra liên ngành của huyện Chương Mỹ. Hắn trạc ngoài ba mươi, khuôn mặt xương xẩu, cằm nhọn hoắt, khoác chiếc măng-tô vải bạt kaki cứng quắc, dưới nách cắp chiếc cặp da màu nâu bóng lộn. Cài bên túi ngực chiếc bút máy Kim Tinh vỏ nhôm sáng loáng, Nghiêm bước những bước dài dứt khoát, toát lên vẻ quyền uy lạnh lùng của người nắm quyền sinh sát về mặt hành chính. Đi cùng hắn là hai dân quân huyện mang súng trường CKC bọc bao vải dù và một người đàn ông trung niên mặc áo bông màu xanh bộ đội đã sờn vai, tay xách chiếc hòm gỗ nhỏ khắc chữ thập đỏ mờ mờ cùng cuốn sổ bìa cứng. Bình nheo mắt nhận ra người này: kỹ sư nông học Hoàng Tuấn của Ty Nông nghiệp tỉnh Hà Sơn Bình, người từng về địa phương khảo sát đợt rét hại mấy hôm trước. Có lẽ Lê Nghiêm đã cố tình kéo theo vị cán bộ kỹ thuật của tỉnh để làm cái cớ “giám định chuyên môn” nhằm đóng chiếc đinh cuối cùng vào cỗ quan tài vu khống.

“Đồng chí Trần Bình có nhà không?” Lê Nghiêm dừng chân ngay giữa sân gạch, chẳng thèm nhìn quanh, giọng sang sảng đầy tính mệnh lệnh rọi thẳng vào hiên nhà.

Bình không vội vã. Anh quay sang nhìn An, thấy ánh mắt vợ trong veo, không một gợn sóng sợ hãi, khóe môi cô còn khẽ mỉm cười như muốn tiếp thêm cho anh sự an tâm tuyệt đối. Anh buông tay cô, đĩnh đạc bước qua ngạch cửa, sải những bước chân vững chãi xuống bậc thềm đá ong.

“Tôi là Trần Bình, Đội trưởng Đội sản xuất số 3. Xin hỏi các đồng chí thanh tra huyện và các vị khách quý về thôn An Hòa từ sớm tinh sương có việc gì đột xuất?”

Giọng Bình trầm, dày và đanh gọn, mang trọn phong thái của một người lính đã từng chỉ huy tiểu đội qua mưa bom bão đạn. Sự điềm tĩnh đến lạnh lùng ấy dường như nằm ngoài dự liệu của Lê Nghiêm. Cán bộ thanh tra huyện hơi khựng lại nửa nhịp, nhưng lập tức lấy lại vẻ hách dịch thường ngày. Hắn rút phắt từ trong cặp da ra một tờ công văn đánh máy rơm rác trên nền giấy bổi ngả vàng, dõng dạc tuyên đọc:

“Căn cứ vào đơn thư khẩn cấp của quần chúng nhân dân tố giác hành vi tiêu cực, tàng trữ trái phép vật tư chiến lược của Nhà nước phục vụ mục đích cá nhân; xét đề nghị của bộ phận kiểm soát kinh tế, Đoàn thanh tra liên ngành huyện Chương Mỹ phối hợp cùng cán bộ Ty Nông nghiệp tỉnh tiến hành kiểm tra đột xuất tại hộ gia đình đồng chí Trần Bình và Nguyễn Hoài An. Yêu cầu chủ hộ hợp tác, mở toàn bộ kho tàng, chuồng trại và vườn tược để đoàn thi hành công vụ!”

Lê Nghiêm vừa dứt lời, bà Phó Tươi đã nhảy choi choi lên như giẫm phải than hồng, ngón tay trỏ khẳng khiu sơn móng nham nhở chĩa thẳng vào mặt Bình:

“Đấy! Nghe rõ chưa hả anh Bình? Đừng có cậy công thương binh, cậy mấy cái bằng khen mà muốn làm mưa làm gió ở cái đất An Hòa này! Đội 1 chúng tôi mùa này rét mướt cắn răng chịu mất mùa, đạm không có một hạt mà bón, thế mà vườn nhà anh rau tốt bời bời, ngô bãi Soi xanh ngắt một màu! Hôm nay thanh tra huyện về tận nơi, bắt tận tay day tận trán cái thói tuồn đạm U-rê của Nhà nước về chôn giấu!”

“Bà Tươi! Bà ăn nói cho cẩn thận!”

Một tiếng thét giận dữ vang lên từ ngoài ngõ cắt ngang chuỗi lời xỉa xói của mụ. Chị Đượm thở hồng hộc xông vào, theo sau là bác Cả Sắn, thím Ba cùng hàng chục xã viên Đội 3. Người cầm đòn gánh, người vác cuốc, bùn đất bám đầy ống quần chưa kịp rửa. Tiếng còi xe U-oát và tiếng loa mồm của mụ Tươi từ đầu làng đã đánh động toàn thể bà con đang chuẩn bị ra đồng. Trong chớp mắt, khoảng sân gạch rộng ba gian của nhà Bình đã bị vây kín bởi những khuôn mặt sạm đen vì sương gió, hốc hác vì những bữa cơm độn sắn củ mục, nhưng đôi mắt ai nấy đều bừng bừng lửa giận.

“Bà Phó Tươi, bà đừng có ngậm máu phun người!” Chị Đượm xắn cao tay áo, đứng chắn ngang trước mặt Bình, ngực phập phồng vì tức tưởi. “Đội 3 chúng tôi từ ngày anh Bình chị An về chỉ bảo cách làm ăn, củ khoai củ sắn nhường nhau, hạt thóc giống quý hơn vàng! Anh Bình vì nước mà để lại một phần xương máu ngoài mặt trận, chị An nửa đêm còn lặn lội ra bãi Soi hun khói cứu từng mầm ngô cho hợp tác xã! Cái thứ người gì mà thấy người ta làm được thì ghen ăn tức ở, sáng sớm đã dẫn người về hòng bôi tro trát trấu vào mặt người có công?”

“Đúng đấy! Không ai được đụng vào anh Bình chị An!” Bác Cả Sắn dộng mạnh cán cuốc xuống nền đất nện, giọng khàn đặc nhưng đầy uy lực. “Đoàn thanh tra huyện muốn khám thì phải có bằng chứng rõ ràng! Không thể nghe mấy lời đâm bị thóc chọc bị gạo mà làm nhục cán bộ cơ sở!”

Bà con Đội 3 lập tức nhao nhao hưởng ứng, tạo thành một bức tường người vững chãi che chắn trước thềm nhà. Đặng Tiết thấy thế thì chột dạ, bàn chân lén lút lùi lại phía sau bánh xe U-oát nửa bước, mồ hôi lạnh rịn ra trên trán dù gió bấc đang thổi từng cơn buốt óc. Nhưng Lê Nghiêm thì khác. Hắn đập mạnh chiếc cặp da vào lòng bàn tay, mặt đanh lại:

“Trật tự! Tất cả các đồng chí trật tự! Ai cản trở người thi hành công vụ là chống đối chủ trương của Đảng và Nhà nước! Đồng chí Bình, anh là đảng viên, anh định kích động quần chúng gây rối trật tự đấy à?”

Bình khẽ giơ tay lên. Một cử chỉ dứt khoát nhưng điềm đạm lạ thường của người chỉ huy. Khoảng sân đang ồn ào bỗng chốc im bặt như có phép màu. Bà con Đội 3 dạt sang hai bên, nhìn anh bằng ánh mắt đầy lo lắng và xót xa.

Bình nhìn thẳng vào mắt Lê Nghiêm, giọng bình thản như nước hồ mùa thu:

“Báo cáo đồng chí thanh tra, Đội 3 chúng tôi luôn chấp hành nghiêm chỉnh mọi chủ trương, đường lối. Nếu đoàn kiểm tra huyện có quyết định hợp lệ, tôi sẵn sàng để các đồng chí làm việc. Nhưng kiểm tra cái gì, ở đâu, phải có trình tự rõ ràng, không thể quy chụp vô căn cứ.”

Bà Phó Tươi thấy Bình nhún nhường thì ngỡ anh đã sợ hãi, bèn nhảy xổ ra trước mặt Lê Nghiêm, cười the thé đầy đắc ý:

“Cần gì tìm đâu xa xôi cho mệt hả đồng chí Nghiêm! Tôi chỉ thẳng cho các đồng chí thấy! Tang chứng vật chứng rành rành nó nằm ngay ở hố ủ bèo dâu sau chuồng lợn kia kìa! Đêm hôm qua, à không, chính mắt... chính mắt có người nhìn thấy nó chôn giấu cả bao đạm U-rê nguyên đai nguyên kiện ở dưới đáy hố! Cứ mang xẻng ra đào lên, nếu không có đạm trắng hạt tròn vo của Nhà nước thì tôi xin chịu tội trước toàn dân!”

Đặng Tiết bên cạnh cũng lấy lại vẻ hùng hổ, hắng giọng bồi thêm:

“Đúng đấy đồng chí thanh tra! Đội 1 chúng tôi quản lý kho bãi nghiêm ngặt, đạm về bao nhiêu cân đong đo đếm bấy nhiêu. Riêng Đội 3 tự dưng có thứ 'phân lạ' làm rau xanh ngắt giữa sương muối, ngô bãi Soi tốt ngập đầu người, đích thị là có điều ám muội! Đề nghị đồng chí cho khai quật ngay hố bèo để làm rõ trắng đen!”

Lê Nghiêm gật đầu hài lòng, phẩy tay ra hiệu cho hai anh dân quân mang xẻng bước tới:

“Đi! Ra vườn sau!”

Đám đông bắt đầu xôn xao lo lắng. Chị Đượm cắn chặt môi, mắt rớm lệ nhìn Bình, nhưng Bình chỉ khẽ mỉm cười gật đầu với chị. Anh quay người, khoan thai bước dẫn đường ra phía sau vườn. An cũng lặng lẽ bước theo sau chồng, tà áo nâu bạc màu bay nhè nhẹ trong gió sớm, dáng vẻ thanh thoát đến kỳ lạ.

Khu vườn năm phần trăm hiện ra trước mắt đoàn kiểm tra. Dưới cái rét cắt da cắt thịt của đợt sương muối kỷ lục, mảnh vườn rộng gần hai sào của vợ chồng Bình - An xanh mướt một cách kỳ diệu. Những luống rau cải bắp cuộn chặt như những chiếc bát úp, giàn đậu cô ve trĩu quả mỡ màng, và xa xa là những mô nấm rơm phủ rơm rạ ấm áp. Ở góc vườn sát rặng chuối tiêu, hố ủ bèo hoa dâu hình chữ nhật được trát một lớp bùn non phẳng phiu, mặt bùn hơi nứt nẻ những đường chân chim li ti, khói ấm bốc lên nhè nhẹ thành từng làn sương mỏng trong không khí lạnh buốt.

“Đây rồi! Các đồng chí nhìn thấy chưa? Nó mới trát bùn ngụy trang đấy!” Mụ Tươi xông xáo chỉ tay vào mép hố bèo, giục giã liên hồi. “Đào lên! Đào ngay cái góc bên phải kia lên cho tôi!”

Hai người dân quân nhìn Lê Nghiêm. Nghiêm hất cằm, quát lớn:

“Đào!”

“Khoan đã!”

Một giọng nói dõng dạc, đanh thép cất lên từ phía cửa nách gian bếp. Cánh cửa liếp tre bật mở, hai bóng người bước ra giữa ánh sáng ban mai lờ mờ.

Cả khu vườn bỗng chốc rơi vào một sự tĩnh lặng chết chóc.

Lê Nghiêm trố tròn hai mắt. Đặng Tiết thì như bị sét đánh ngang tai, toàn thân run rẩy như cầy sấy, chiếc khăn len quàng cổ suýt nữa tuột xuống đất. Bà Phó Tươi đang giơ cánh tay xỉa xói bỗng khựng lại giữa không trung, cái miệng há hốc không thốt nên lời.

Người vừa bước ra không ai khác chính là đồng chí Bùi Văn Vượng, Bí thư Đảng ủy xã An Hòa, và đi ngay bên cạnh là anh Nguyễn Văn Chiến, Trưởng Công an xã, trong bộ quân phục công an nhân dân chỉnh tề, ve áo đỏ chói, bên hông đeo khẩu súng ngắn K54 trong bao da nâu bóng.

“Đồng... đồng chí Bí thư? Đồng chí Trưởng Công an?” Lê Nghiêm lắp bắp, chiếc cặp da kẹp dưới nách suýt rơi. “Sao... sao các đồng chí lại ở đây từ sáng sớm thế này?”

Bí thư Vượng bước tới bên hố ủ bèo, ánh mắt nghiêm nghị như dao cạo quét qua khuôn mặt từng người một, cuối cùng dừng lại ở khuôn mặt xám ngoét của Đặng Tiết và mụ Tươi.

“Đồng chí Lê Nghiêm, các đồng chí thanh tra huyện về làm việc tại địa phương mà không thông qua Đảng ủy và Ủy ban xã một lời, tự tiện dẫn người kéo vào nhà đội trưởng sản xuất lúc sáng sớm, thế là vi phạm nguyên tắc hành chính đấy!” Bí thư Vượng cất giọng trầm tĩnh nhưng nặng tựa ngàn cân. “Nhưng thôi, chuyện đó để bàn sau. Vừa rồi bà Phó Tươi và đồng chí Đặng Tiết bảo rằng dưới hố bèo này có chôn một bao đạm U-rê của Nhà nước, đúng không?”

“Dạ... báo cáo Bí thư... quần chúng... quần chúng nhân dân tố giác...” Lê Nghiêm lúng búng biện bạch, mồ hôi trên trán bắt đầu chảy dài xuống thái dương.

“Tốt lắm!” Trưởng Công an Chiến bước lên một bước, rút từ trong cặp công tác ra một tệp hồ sơ kẹp trong bìa các-tông. “Khỏi cần các đồng chí huyện phải nhọc công đào bới! Thay mặt Công an xã An Hòa, tôi xin công bố: Toàn bộ hiện trường hố bèo này đã được Đảng ủy và Công an xã trực tiếp khám nghiệm, lập biên bản bảo vệ nghiêm ngặt từ lúc hai giờ sáng hôm nay!”

Lời anh Chiến nói như một quả lựu đạn nổ tung giữa đám đông. Hàng chục xã viên Đội 3 ồ lên kinh ngạc, rồi nín thở lắng nghe từng từ từng chữ.

Anh Chiến mở toang tệp hồ sơ, giọng đọc rành rọt, vang rền khắp góc vườn:

“Biên bản khám nghiệm hiện trường khẩn cấp lập hồi hai giờ mười lăm phút sáng ngày hai mươi bốn tháng mười hai năm một nghìn chín trăm bảy mươi bảy. Thành phần gồm có: Bí thư Đảng ủy Bùi Văn Vượng, Trưởng Công an xã Nguyễn Văn Chiến, Đội trưởng Trần Bình, xã viên Nguyễn Hoài An và nhân chứng Đặng Thị Đượm. Nội dung: Vào hồi một giờ bốn mươi phút sáng cùng ngày, phát hiện hai đối tượng lén lút đột nhập vườn nhà đồng chí Bình, chôn giấu một bao tải chứa chất bột màu trắng nghi là phân đạm xuống lớp bùn mặt của hố ủ bèo dâu. Tại hiện trường thu giữ: một chiếc quai dép cao su Tiền Phong bị đứt chốt, được gia cố bằng hai vòng dây đồng đỏ đường kính một ly; một mẫu đất bùn in dấu đế dép lốp cỡ bốn mươi mốt có vết mòn vẹt đặc trưng bên gót phải!”

Anh Chiến dừng lại, mở bọc giấy báo Nhân Dân đã niêm phong sáp nến đỏ chót, giơ cao chiếc quai dép bằng cao su đen có quấn hai vòng dây đồng đỏ sáng loáng trước mắt mọi người.

Bà con Đội 3 lập tức ồ lên. Chị Đượm hét to:

“Trời đất ơi! Dây đồng đỏ quấn quai dép! Đó là dép của thằng Thược, cháu ruột bà Phó Tươi! Chiều qua nó vừa ngồi ở quán nước đầu cầu khoe cái quai dép tự chế với đám thanh niên!”

Mặt bà Phó Tươi cắt không còn một giọt máu. Mụ lảo đảo lùi lại, va cả người vào gốc chuối tiêu, hai môi run bần bật như ngậm phải băng tuyết.