Chương 19: Cuộc nghiệm muối lịch sử

Từng bước chân của Mục Trọng Liêm nện trên mặt gạch nung Diêm Ty Thần Phù, mang theo hơi thở mặn mòi quen thuộc của bờ bãi trăm năm. Mỗi nhịp chuyển mình kéo căng lớp da thịt cháy xém ngang lưng, vết bỏng sâu hoắm rỉ máu qua lớp vải chàm còn vương mùi chát nồng của cao lá bàng biển, nhưng sống lưng lão vẫn thẳng tắp tựa cây cọc tiêu cắm giữa cửa triều. Đôi mắt lão quét qua sắc mặt nhợt nhạt của Trịnh Đình Duệ, dừng lại ở nụ cười khẩy trơ tráo của Quách Doãn Mậu, rồi hướng thẳng lên chiếc ghế bọc lụa điều nơi Khâm sai đại thần Tiêu Hoài Cẩn đang tọa trấn.

Lão trượng dừng lại giữa sân tiền sảnh, gác chiếc gậy tre sang tay trái, chậm rãi chắp tay cúi đầu:

— Lão hủ Mục Trọng Liêm, xin bái kiến Khâm sai đại nhân. Vừa rồi ngoài thềm gạch, lão hủ nghe rõ lời Tuần phủ đại nhân thách thức rằng mắt trần không phân biệt nổi muối trắng cùng bột đá trắng. Lão già này sống qua ba đời chúa, cả đời chỉ biết bầu bạn cùng hạt muối ngọc nuôi sống muôn dân. Hôm nay, xin Khâm sai đại nhân cho phép lão hủ được bày biện hai phép thử duy vật ngay trước mặt bá quan và bà con bách tính, để sự thật tự cất tiếng nói!

Tiêu Hoài Cẩn nhìn lão trượng một trăm sáu mươi mốt tuổi với tấm lưng áo chàm loang lổ vết máu khô, ánh mắt lộ rõ niềm kính trọng sâu sắc. Ngài phất tay áo, giọng vang rền:

— Bản khâm sai chuẩn y! Lão trượng cứ việc thi thố phân định trắng đen. Trước Thượng phương bảo kiếm, không kẻ nào được phép cản trở công lý!

Quách Doãn Mậu khẽ giật khóe mắt, toan mở miệng ngăn đón nhưng bắt gặp ánh nhìn sắc lẹm của vị khâm sai liền nghẹn họng, chỉ đành hậm hực lùi lại nửa bước.

Theo hiệu lệnh của cụ Mục, hai người thợ muối trẻ làng Lân Hải khiêng vào hai chiếc chậu gốm màu da lươn giống hệt nhau, bên trong chứa lượng nước chạt tươi lấy từ nguồn cửa biển Thần Phù vừa múc lúc hừng đông. Trịnh Đình Duệ lập tức tiến lên, một tay bưng chiếc giỏ tre giữ ba hũ sành da lươn mẫu muối kho Giáp còn nguyên vết triện son niêm phong vừa cứu thoát khỏi biển lửa, tay kia bưng chiếc thưng gỗ đựng muối ngự nguyên chất do diêm dân phơi cát chắt chiu gom góp.

Dưới sự chứng kiến của năm trăm giáp binh và hàng trăm cặp mắt bách tính, cụ Mục múc một bát muối thật từ thưng gỗ trút vào chiếc chậu bên tả, rồi dùng chiếc đũa tre lớn khuấy đều. Muối ngọc tan êm ái, bốc lên mùi thơm nồng đượm của biển cả. Kế đó, cụ tự tay mở niêm phong một hũ sành kho Giáp, trút đúng một bát mẫu muối cống ngự vào chiếc chậu bên hữu, khuấy nhẹ. Nước trong chậu lập tức biến màu trắng nhờ nhờ, bột đá lơ lửng không tan khiến dòng nước đặc quánh lại.

Cụ Mục thò tay vào chiếc túi vải thô đeo bên hông, cẩn thận lấy ra một quả trứng gà tươi phơi sương còn nguyên lớp phấn mịn trên vỏ. Cụ giơ quả trứng lên cao cho toàn thể công đường cùng nhìn rõ:

— Bẩm Khâm sai đại nhân, dân làm muối ven biển từ ngàn xưa truyền lại một phép đo tỷ trọng giản đơn mà chuẩn xác khôn cùng. Nước chạt khi hòa đủ lượng muối mặn thuần khiết sẽ đạt tới độ già nước, sức đẩy của chất mặn đủ sức nâng đỡ vật thể nổi lên. Còn nếu là thứ bột đá trơ lì không tan, nước chạt sẽ loãng toẹt, không sao gánh nổi vật nặng.

Nói đoạn, cụ nhẹ nhàng thả quả trứng vào chậu nước chạt bên tả. Dưới đáy chậu, quả trứng từ từ trồi lên mặt nước, đứng sững một góc, đầu nhỏ nhô cao khỏi làn nước trong veo đúng bằng miệng một đồng tiền kẽm. Đám đông diêm dân khẽ ồ lên thán phục, nhiều người gật đầu tấm tắc vì nhận ra thước đo thân thuộc của nghề mình.

Cụ Mục vớt quả trứng ra, dùng vạt áo chùi khô rồi chuyển sang thả vào chậu nước muối kho Giáp bên hữu. Trước ánh mắt nín thở của toàn thể quan quân, quả trứng vừa chạm mặt nước liền chao đảo, không hề có lấy một tia lực nâng, lập tức chìm nghỉm xuống đáy chậu, nằm bất động giữa lớp bùn vôi xám xịt đang lắng đọng.

Tiêu Hoài Cẩn lập tức đứng bật dậy khỏi ghế thụy thú, bước xuống bậc tam cấp, cúi đầu nhìn trừng trừng vào quả trứng đang nằm sát đáy chậu:

— Lạ thay! Cùng một bát bột trắng trút vào lượng nước như nhau, cớ sao một bên nổi cao bằng miệng đồng tiền, một bên lại chìm sâu như đá rụng xuống giếng?

Cụ Mục Trọng Liêm chắp tay, giọng đĩnh đạc giải thích: