Chương 8: Nhịp Cân Hoa Cúc

Dưới bóng râm mát rượi của vòm cây trẩu rụng hoa trắng muốt, gió thu từ lạch Cẩm Bình thổi qua hiên nhà mang theo hơi nồm dịu nhẹ. Tuệ nín thở bước lại gần chiếc chõng tre, mắt chăm chú nhìn chiếc tráp gỗ hương cổ kính. Khang khẽ kéo vạt áo bạn tò mò, còn Mai Lam nhanh nhẹn mở cuốn sổ ghi chép cùng chiếc cân điện tử nhỏ gọn mang từ phòng thực hành.

Cụ Đàm Vĩnh Niên đặt bàn tay gân guốc lên nắp tráp, khẽ gạt chiếc then đồng mòn nhẵn. Lớp gấm điều phai màu bên trong nâng niu chiếc đòn cân thanh mảnh cùng bộ quả cân cổ lấp lánh sắc vàng. Đòn cân dài chừng gang tay rưỡi, thân đúc bằng đồng thau chạm nổi những cánh hoa cúc mềm mại dọc theo hàng vạch khía li ti. Đi kèm đĩa cân sâu lòng là chiếc hộp gỗ đựng các quả cân tròn trĩnh, quả lớn nhất bằng đốt ngón chân, quả nhỏ nhất mỏng dính như vảy cá.

— Chiếc bàn cân này theo ta hơn chín mươi năm rồi. — Cụ Niên nâng đòn cân bằng hai ngón tay khẳng khiu, giọng trầm ấm. — Đời thợ phục chế, dầm cột vững hay đổ nhiều khi chỉ hơn thua nhau ở một ngón tay giữ đòn cân này.

Tuệ nhìn những vạch chỉ li ti, khẽ hỏi:

— Dạ thưa cụ, các vạch này chia theo lượng và hoa cân phải không ạ?

— Phải đó con. — Cụ Niên gật đầu. — Thước đo lòng gỗ, cân đo lòng người. Một lượng chia làm mười hoa, một hoa là một đồng cân. Phương pháp Tam Hợp Mộc Diệu của xóm mộc Cẩm Bình đều nằm trọn trong nhịp cân này. Tỷ lệ bất biến là mười lạng sáp ong rừng, ba lạng dầu trẩu chín và hai lạng bột vỏ hàu nung. Sai một hoa cân, hỏng cả mẻ sáp.

Mai Lam tròn mắt nhìn cụ già một trăm mười bảy tuổi, ngón tay thoăn thoắt bấm trên máy tính bảng:

— Thưa cụ, một lượng bằng ba mươi bảy phẩy năm gam, một hoa cân tương đương ba phẩy bảy mươi lăm gam. Tỷ lệ mười lạng sáp, ba lạng dầu trẩu và hai lạng bột hàu tương ứng ba trăm bảy mươi lăm gam sáp ong rừng, một trăm mười hai phẩy năm gam dầu trẩu chín và bảy mươi lăm gam bột vỏ hàu nung đúng không ạ?

Cụ Niên mỉm cười hóm hỉnh:

— Con bé tính nhanh lắm! Nhưng con có biết vì sao chỉ lệch một hoa cân là hỏng không?

Thấy Mai Lam lắc đầu, cụ Niên vuốt chòm râu cước, chậm rãi giảng giải:

— Sáp ong rừng là cốt dẻo dai, giữ cho hợp chất co giãn theo thời tiết mà không nứt nẻ. Dầu trẩu chín là hồn thẩm thấu, len sâu vào từng mao dẫn gỗ để kháng ẩm, ngăn mối mọt. Còn bột vỏ hàu nung là gân cốt cứng cáp, tạo liên kết đanh chắc như đá vôi. Nếu thiếu dầu trẩu, sáp sẽ đặc quánh không chịu chảy tràn vào kẽ nứt. Nhưng thừa dầu dù chỉ một hoa cân, màng liên kết sẽ nhão nhoét, không thể đông kết nổi. Còn thừa bột hàu, hợp chất lại khô giòn, gặp rung lắc trên sàn cầu là rạn vỡ ngay. Khóa mộng én là giữ cái xương, còn mẻ sáp này là bồi đắp thịt da cho thanh dầm. Thịt da không lành lặn thì sao gánh nổi bước chân người qua lạch?

Nghe lời răn dạy thấu suốt, Tuệ thấy sống lưng râm ran niềm kính cẩn. Cậu nhìn ba phần nguyên liệu mộc mạc trên chõng tre, bỗng cảm nhận rõ sức nặng thiêng liêng của di sản quê hương.

— Tuệ, con lại đây. Đích thân con phải cầm cân mẻ này. — Cụ Niên vẫy tay gọi.

Tuệ hít sâu một hơi, bước đến đón lấy đòn cân hoa cúc. Thân cân mát lạnh, chuỗi tơ tằm se mảnh luồn qua ngón trỏ của cậu. Cụ Niên ân cần nắn chỉnh tư thế: