Chương 21: Ngày hội hạ thủy đại thuyền Vạn Lương, hoa đăng rực rỡ bến Thu Bồn

Nghiêm Bách Xuyên đón lấy chén rượu gạo nếp thơm nồng từ tay Lôi Thiết Phách, nhấp một ngụm nhỏ. Men rượu ấm nóng lan dần xuống cổ họng, xua đi chút se lạnh của màn đêm bến bãi. Lão ngước nhìn ánh mắt kiên định, sáng trong của vị cựu bang chủ hắc đạo, rồi gật đầu dứt khoát:

“Nước sông đợi thuyền, lòng người đã thuận ý trời. Sớm mai giờ Thìn con nước lên đỉnh bờ, xưởng Vạn Lương ta sẽ làm lễ hạ thủy!”

Sáng sớm hôm sau, bến Củi bừng tỉnh trong thanh âm rộn rã khác hẳn mọi ngày. Con nước lớn từ ngoài Cửa Đại cuồn cuộn dâng đầy mép bãi bồi, phủ ngập những bãi lau sậy cằn cỗi và biến dòng Thu Bồn thành một dải lụa xanh biếc mênh mang. Gió sớm lồng lộng thổi từ biển vào, mang theo vị mằn mặn của muối và mùi hương ngai ngái quen thuộc của dầu mù u nung nóng.

Từ khúc quanh thượng nguồn, chiếc thuyền công vụ của Ty Hà Bạc sơn then lộng lẫy, mũi chạm hình sóng nước rẽ sóng cập bến cầu tàu. Viên quan Ty Hà Bạc mặc áo gấm xanh thêu hoa văn sóng biển, bước xuống thuyền với dáng vẻ nhã nhặn, kính cẩn. Trước sự chứng kiến của đông đảo bà con xóm chài và thợ thuyền tề tựu đôi bờ, viên quan đích thân mở tráp sơn son, trao tờ công văn đóng triện đỏ chót vào tay Lôi Thiết Phách và Nghiêm Bách Xuyên:

“Ty Hà Bạc kiểm tra luồng lạch, chứng nhận xưởng mộc Vạn Lương tuân thủ phép tắc. Nay cấp văn bằng cho thương đội đường thủy Vạn Lương được tự do chuyên chở ngũ cốc, vải vóc, muối cá dọc khắp các bến sông xứ Quảng. Chúc đại thuyền thuận buồm xuôi gió!”

Tiếng hoan hô của thợ thuyền vang dậy cả một góc sông. Thiết Phách đón nhận tờ công văn, trân trọng trao lại cho Bách Xuyên giữ gìn như một minh chứng cho bước ngoặt hoàn lương của toàn xưởng.

Giờ khai lễ sắp điểm. Chiếc ghe bầu khổng lồ dài tám trượng bằng gỗ kiền kiền sừng sững trên bãi đà, lườn thuyền nở nang cong vút tựa lưng kình ngư, những đường ghép mộng mang cá khít rịt ánh lên sắc nâu trầm bóng bẩy sau lớp hồ mù u xảm kín.

Bách Xuyên chậm rãi bước tới mũi thuyền. Lão thò tay vào túi vải bố bên hông, cẩn thận lấy ra chiếc then chốt cuối cùng đẽo bằng gỗ thị già phơi khô chín năm, đưa cho thằng Cò đang đứng chờ bên cạnh:

“Thằng ranh, then mộng khóa tim thuyền này lão để phần con. Đóng cho khéo, cho ngay ngắn, để con thuyền ra khơi mang theo cái tâm chân thật chở che sinh mệnh của người thợ xảm.”

Thằng Cò run run đón lấy thanh then gỗ thị. Đôi mắt to tròn đen láy của cậu bé ngân ngấn nước nhưng tràn đầy vẻ cương nghị. Cậu rút chiếc đục mộng cán gỗ lim ba tầng sóng nước – kỷ vật thiêng liêng của người cha quá cố – đặt mũi thép bén ngót vào mép mộng sống mũi thuyền. Dùng chiếc vồ đẽo bằng thân mít già nện từng nhịp “cộc… cộc…” dứt khoát, cậu nắn nót đưa chiếc then gỗ thị ăn sâu vào ngàm khóa. Thớ gỗ thị ngậm chặt lấy thớ kiền kiền, ken dày thành một khối vững như bàn thạch.

Chưa dừng lại ở đó, thằng Cò nín thở, khéo léo dùng mũi đục lia những đường lượn mềm mại trên sống mũi gỗ, khắc sâu hai chữ “Vạn Lương” chân phương mà bay bổng. Từng dăm gỗ mỏng rơi lả tả xuống bùn cát, để lộ nét chữ sắc sảo, đượm tinh thần bách nghệ.

Bách Xuyên lặng lẽ quan sát từng đường đục chuẩn xác của đồ đệ. Lão đặt bàn tay gầy guộc đầy vết chai sần lên bờ vai gầy nhom của thằng bé, khóe mắt ánh lên niềm xúc động sâu xa:

“Được lắm con ạ! Then đã khóa, mộng đã liền, chữ đã khắc vào tim gỗ. Từ giờ khắc này, con đã là một người thợ xảm thuyền lành nghề của bến sông Thu Bồn, xứng đáng với cha con năm xưa.”

Thằng Cò ôm chặt chiếc đục vào ngực, nghẹn ngào nhìn sang Lôi Thiết Phách. Vị cha nuôi to lớn khẽ gật đầu, siết chặt nắm tay mỉm cười đầy kiêu hãnh.

“Khai lễ hạ thủy!”

Tiếng hô hào sảng của Thiết Phách vang lên như sấm rền. Lập tức, hơn một trăm năm mươi cựu bang chúng trong sắc áo nâu sồng đồng loạt tản ra hai bên lườn thuyền, cùng hàng chục tráng đinh xóm chài ghé vai vào những thân đòn bẩy gỗ táu. Tiếng hô bắt nhịp vang dội đất trời:

“Hò dô ta nào… Kéo thuyền ra bến… Dô ta… Ghe bầu vượt sóng… Dô ta…”

Những con lăn tròn bằng thân gỗ mít thoa mỡ trơn tru chuyển động nhịp nhàng. Chiếc ghe bầu tám trượng to lớn trượt êm ru trên bãi cát bồi, từ từ rẽ đôi dòng nước lớn lao xuống lòng sông Thu Bồn.