Chương 16: Sắc Điệp Lấp Lánh Ánh Trăng

Bóng mấy người đàn ông sau bụi tre đực khẽ rụt lại khi thấy thằng An trừng mắt nhìn ra. Bác Phó Cả Dần cũng vừa buông chày đá, đứng phắt dậy bước ra đầu thềm, cất giọng sang sảng xé toang làn sương lạnh:

— Ai thập thò ngoài rào đấy? Có việc gì thì đàng hoàng bước vào cổng, việc gì phải rúc bờ rúc bụi như phường trộm gà!

Nghe tiếng quát như sấm lệnh của bác thợ in cự phách, mấy bóng đen giật mình lùi lũi dạt ra lối ngõ. Một người trong số đó kéo sụp chiếc nón mê rách, ngập ngừng cất tiếng đắng chát vọng qua hàng dâm bụt:

— Bác Cả Dần ơi... chúng tôi chỉ đi ngang qua, thấy sân nhà cụ đỏ rực sắc son nếp ấm... thèm quá nên đứng ngắm một lát thôi. Chứ ngoài rạp bổi... mùi than hôi buốt óc, nhức buốt hai bàn tay chịu không thấu bác ạ...

Tiếng thở dài não nuột trôi theo gió bấc, rồi những bước chân lẹp kẹp vội vã lủi dần về phía đầu làng. Cụ Nhượng khẽ lắc đầu, ánh mắt đượm vẻ xót xa nhìn theo rặng tre xơ xác. Cụ vỗ nhẹ vai An, ôn tồn bảo:

— Kệ họ đi con. Miếng cơm manh áo làm mờ mắt người ta một lúc, rồi cái rét, cái đau sẽ nhắc họ nhớ lại thớ gỗ bát hồ. Việc của thầy trò ta là lo cho trọn mẻ điệp đêm nay.

Chờ đến chập tối, vầng trăng thượng tuần đã nhô lên khỏi ngọn tre già ven sông Đuống. Đêm mùa đông buốt giá nhưng bầu trời quang đãng lạ lùng, ánh trăng vằng vặc dát bạc xuống khoảng sân đất nện phẳng phiu trước gian nhà đông. Thằng An xốc lại tấm vải nâu sồng ủ lá nhọ nồi bọc quanh bàn tay, cùng bác Dần khênh chiếc thúng đan bằng tre cật đặt giữa sân. Trong thúng là những tảng vỏ điệp biển dày dặn, trắng muốt, bóng bẩy như vảy cá kình do thuyền buôn ngược dòng sông Đuống từ mạn duyên hải Hải Đông chở về từ tháng trước.

Cụ Nhượng ngồi xếp bằng trên chiếc chiếu cói trải bên cối đá xanh, tay lần dở từng mảnh vỏ sò vỏ điệp. Cụ nhặt lên một mảnh dày dặn, đưa lên đón ánh trăng soi ngắm:

— Điệp biển xứ đông phải chọn thứ vỏ sò già, ngâm rửa nước ngọt cho thôi hết mùi mặn mòi của biển cả mới dùng được. Giã điệp không được nóng vội, phải giã bằng nhịp thở đều, chày nện xuống phải đầm, cốt để vỡ vụn thành bột mịn mà không mất đi cái vảy lấp lánh như xà cừ.

Bác Phó Cả Dần gật đầu, hai bàn tay chai sần chộp lấy chiếc chày đá nặng trịch. Tiếng chày “thình thịch... cắc... thình thịch...” lại vang lên đều đặn, rộn ràng giữa đêm thanh vắng. Từng mẩu vỏ điệp biển vỡ giòn tan dưới sức nặng ngàn cân, rạn ra thành muôn ngàn mảnh vụn nhỏ li ti. Thằng An quỳ một bên gối, đón lấy chiếc rây bịt bằng ba lớp vải màn mỏng tanh, cẩn trọng rây từng vốc bột vụn từ lòng cối sang chiếc liễn sành da lươn.

Dưới ánh trăng đông vằng vặc rọi thẳng vào lòng liễn, lớp bột điệp mịn màng như hạt bụi nước, óng ánh sắc cầu vồng huyền ảo tựa muôn ngàn hạt ngọc chìm đáy sông. An khẽ miết đầu ngón tay vào lớp bột trắng muốt, cảm nhận chất bột mát rượi, dẻo mịn bám chặt lấy da thịt, tỏa ra vẻ đẹp nguyên sơ tinh khôi của biển xa.

— Cụ ơi, bột điệp mịn thế này, quét lên giấy chắc óng ả lắm cụ nhỉ! — An ngước đôi mắt tròn xoe, hồ hởi reo khẽ.

Cụ Nhượng mỉm cười, đôi mắt bách niên nheo lại ấm áp. Cụ đứng dậy, bước vào chái bếp bắc chiếc nồi đồng đang sôi ùng ục ra hiên. Mùi hồ nếp cái hoa vàng quấy chín bốc khói nghi ngút, thơm lừng ngào ngạt tựa mùi xôi mới xua tan cái rét cắt da cắt thịt của gió bấc. Cụ nghiêng muôi dừa, rót từng dòng hồ nếp trong vắt, dẻo quánh như keo vào liễn sành đựng bột điệp, rồi dùng một thanh tre cật khuấy tròn đều tay.