Chương 18: Thức Tỉnh Phường Thợ

Lời thú nhận của Đỗ Lạc như sét đánh ngang tai, khiến lồng ngực bác Phó Cả Dần thắt nghẹn lại. Đôi mắt bác trợn trừng, hai quai hàm bạnh ra ken két khi nhìn trân trối vào người thợ trẻ đang quỳ phục dưới chân cụ Nhượng. Hóa ra cái đêm Lập đông oan nghiệt thiêu rụi ngôi đình cổ cùng ván khắc truyền đời không phải do trời phạt hay ngộ hỏa, mà chính là bàn tay tàn độc của lũ con buôn lòng lang dạ thú. Mối căm hờn bao ngày dồn nén trong lòng người thợ dập tranh bỗng chốc bùng lên như đống rạ bén lửa.

Bác Dần bước xộc tới, túm lấy bả vai Đỗ Lạc nhấc bổng dậy:

— Chú Lạc! Chú có dám đem cái mạng của mình ra thề trước vong linh tổ nghề, dám đi cùng tôi sang ngay rạp bổi đầu làng để nói toạc điều này cho toàn thể bạn thợ nghe không?

Đỗ Lạc lau vội vệt nước mắt còn đọng trên gò má hốc hác, ngước nhìn ánh mắt rực lửa của bác Dần rồi gật đầu lia lịa:

— Cháu dám! Cháu đã trót mang tội lừa thầy phản bạn, giờ có chết cháu cũng phải nói ra để chuộc lại phần nào tội lỗi!

Bác Dần quay sang chắp tay trước cụ Nhượng, giọng rưng rưng mà đanh thép:

— Thưa cụ, giọt nước đã tràn ly rồi. Con không thể ngồi yên nhìn bà con phường thợ bị lão Quản Lợi bịt mắt xỏ mũi, vắt kiệt mồ hôi nước mắt trong vũng bùn tanh hôi ấy nữa. Con xin phép cụ dắt chú Lạc đi một chuyến!

Cụ Nhượng nhìn bác Dần hồi lâu rồi khẽ thở dài một tiếng, đôi mắt đùng đục ánh lên nét bao dung mà cương nghị. Cụ gật đầu, đưa tay vỗ nhẹ lên mu bàn tay còn sần sùi của người học trò cũ:

— Đi đi con. Nói cho bạn thợ hiểu bằng cái lý, cái tình của người làng Mái. Đừng động tay động chân, kẻo mang tiếng phường thợ chuộng điều bạo ngược.

Thằng An vội chạy lại góc sân, nhấc xuống một dải giấy dó vừa quét điệp óng ánh lớp bột xà cừ khô ráo, cuộn tròn lại đưa cho bác Dần. Bé Mận từ bậu cửa bước ra, giơ đôi bàn tay còn quấn lớp vải đắp lá chàm xanh rờn, lí nhí:

— Thầy ơi, con đi với thầy! Con muốn để các bác ấy thấy tay con đã suýt tàn phế thế nào vì thứ than bẩn thỉu của lão buôn Lợi!

Bác Dần cúi xuống bế xốc con gái nhỏ vào lòng, một tay cầm chắc cuộn giấy điệp, giục Đỗ Lạc rảo bước xuyên qua màn đêm buốt giá. Gió bấc rít từng hồi u u qua rặng tre ngà ven đê, nhưng ngọn lửa căm phẫn trong lồng ngực bác Dần dường như đã xua tan đi cái lạnh cắt da cắt thịt.

Đầu làng Mái, khu rạp dập tranh bổi do Quản Lợi dựng lên vẫn đỏ quạch ánh đèn dầu hôi nồng nặc. Vừa bước đến gần, mùi khói khét lẹt của bột than bùn tẩm lưu huỳnh và hơi vôi tôi ngai ngái đã sực vào mũi khiến bác Dần lợm giọng. Dưới mái rạp lợp lá gồi xơ xác, hàng chục người thợ làng Mái cởi trần trùng trục giữa đêm đông, da thịt bám đầy muội đen nhẻm, đang gập lưng miết những bản chà xơ mướp lên từng thếp giấy bổi rơm mục xỉn màu. Tiếng ho sù sụ khan đặc vang lên không ngớt át cả tiếng dập búa. Mặt người nào người nấy hốc hác như những bóng ma, hai bàn tay lở loét tấy đỏ vì chất độc ngấm sâu vào kẽ móng.

Bác Dần bước phắt vào giữa rạp, giáng mạnh gót chân xuống sàn đất nện khiến chiếc bàn con đựng phẩm màu rung bần bật:

— Dừng tay hết lại cho tôi! Các bác, các chú thợ làng Mái ơi!

Tiếng quát sang sảng như chuông đồng của bác Dần làm cả dãy rạp giật thót. Hàng chục đôi mắt trũng sâu, mệt mỏi cùng ngẩng lên ngơ ngác. Bác thợ Thược — một thợ in có tiếng trong làng — quệt mồ hôi trán lẫn muội than đen kịt, cất giọng khản đặc:

— Bác Phó Dần đấy à? Nửa đêm nửa hôm bác sang đây làm gì? Lão Quản Lợi giao hạn chỉ còn hai ngày nữa phải nộp đủ ba ngàn tờ tranh bổi, chậm một buổi là lão trừ nửa tiền công, chúng tôi nào dám ngơi tay...

— Tiền công ư? — Bác Dần cười gằn, đặt bé Mận đứng lên chiếc chõng tre giữa rạp, rồi giơ cao đôi bàn tay con bé còn nồng mùi lá chàm tươi — Các người mở to mắt ra mà nhìn con Mận nhà tôi đây này! Mấy hôm trước nó chỉ phụ tôi bưng liễn than bùn của lão Lợi mà chất độc lưu huỳnh ngấm vào ruột, nôn mửa ra mật xanh mật vàng, tay chân lở loét suýt nữa thì táng mạng! Nếu không có cụ Cả Nhượng dốc lòng bấm huyệt, cho uống nước rễ tranh sắn dây giải độc thì giờ này tôi đã phải chôn con dưới bãi tha ma rồi!