Chương 9: Lửa Nấu Dầu Rái

Bà Trang Thu Cúc siết chặt cán thước tầm trong lòng bàn tay, mũi thước gõ đanh gọn xuống mặt cát ướt sũng. Tiếng cười gằn nham hiểm của Hoàng Thái Vinh cùng mùi khói xì gà khét lẹt vẫn còn lởn vởn trước cổng rào xưởng Cửu Long. Nhìn chiếc xe đen rồ ga phóng vụt đi, cuốn theo một vệt bụi mờ mịt về hướng thị trấn, ánh mắt bà Cúc đanh lại như thép nguội. Lời đe dọa về con nước rong đêm nay của gã đại diện địa ốc không làm bà nao núng, trái lại càng thổi bùng lên ngọn lửa giận dữ và quyết tâm sắt đá trong lồng ngực gầy guộc.

Bà quay phắt lại nhìn đám thợ nữ cùng thằng Hùng đang đứng ngơ ngác, giọng bà vang lên sang sảng lấn át tiếng sóng biển Đề Gi:

“Mấy người nghe rõ chưa? Quân gian muốn dìm đống gỗ này xuống bùn lầy, thì bà cháu mình phải dùng lửa tôi luyện cho nó hóa thành đồng thành sắt trước khi nước lớn tràn bờ! Kê đá, dựng lò! Ngay lập tức!”

Lời hiệu triệu dứt khoát của bà Cúc như thổi luồng sinh khí mới vào bãi mộc. Không ai chần chừ, chị Thắm lập tức hô hào các chị em phụ nữ xốc lại khăn rằn, vác từng tảng đá tảng lớn từ bờ kè xếp thành năm bệ lò kiên cố nơi góc bãi, cách mép sóng chừng hai chục sải tay để tránh luồng gió lộng thổi tạt. Năm chiếc chảo gang khổng lồ vốn dùng nấu mủ chai trám vỏ tàu của làng nghề xưa kia nhanh chóng được vần tới, đặt vững chãi trên kiềng đá hộc.

Hơn hai mươi thùng phuy dầu rái đặc chủng hòa cùng mỡ rái cá và nhựa chai đập vụn theo đúng tỷ lệ trong cuốn sổ tay chữ Nôm cổ được đổ ăm ắp vào lòng chảo. Dầu rái sóng sánh ánh lên sắc cánh gián đậm đặc, bốc mùi hăng nồng gay gắt đến ngột ngạt.

“Hùng! Nhóm lửa!” Bà Cúc chống thước tầm, quát lớn về phía góc sân.

Trang Văn Hùng cả người ướt đẫm mồ hôi, ngực áo rách toạc rịn máu vì ban nãy gồng mình vác súc tràm cừ. Nghe tiếng mẹ gọi, anh giật mình rồi cắm cúi gom củi đước khô, củi dừa chẻ nhỏ nhét sâu vào cửa lò. Bàn tay vốn quen gõ phím máy tính và lướt màn hình điện thoại nay vụng về quẹt diêm. Tia lửa bùng lên, bén vào mớ lá dừa khô rồi nhanh chóng liếm láp những thanh củi gãy. Tiếng củi nổ lách tách hòa cùng ngọn lửa đỏ rực bắt đầu liếm quanh đáy chảo gang.

Bà Cúc bước tới mép lò thứ nhất, mặc cho hơi nóng phả rát mặt khiến da đồi mồi ửng đỏ. Mắt bà cay xè vì khói dầu rái hăng hắc bốc lên nghi ngút, nhưng từng cử động của bà vẫn chuẩn xác lạ thường. Bà ngoắc tay gọi Mai Lan:

“Lan, lại đây với bà! Nhìn cho kỹ váng dầu trên mặt chảo!”

Mai Lan vội vã chạy tới, tay cầm sẵn chiếc cặp sắt dài, gương mặt lấm lem muội than. Cô chăm chú nhìn vào lòng chảo gang đang sôi sùng sục, bọt khí nổi lên lục bục quanh miệng chảo.

“Nấu dầu rái luộc tràm không được nóng vội,” bà Cúc dùng một thanh tre già khuấy nhẹ lớp dầu, cất giọng chỉ dẫn rành rọt. “Lửa ngọn dừa phải giữ đều tăm tắp. Nếu để dầu bốc khói xanh là quá nhiệt, thớ gỗ tràm sẽ bị giòn cháy từ bên trong, chịu không nổi một cú đập của sóng lừng. Còn nếu dầu chưa đủ độ sôi tăm cá, nhựa cây và phèn chua trong ruột tràm không thoát ra được, dầu rái không thể ngấm thấu tâm. Con ngó thấy lớp váng dầu chuyển từ màu vàng ngà sang màu cánh gián sậm, nổi bọt nhỏ như mắt cua thì mới cho thả gỗ xuống!”

Mai Lan gật đầu lia lịa, đôi mắt sáng bừng tiếp thu từng kinh nghiệm xương máu được chắt lọc qua ba đời thợ cả. Cô cầm chiếc cặp sắt, phối hợp cùng chị Thắm điều khiển chiếc tời gỗ thủ công, từ từ hạ súc tràm cừ đầu tiên dài sáu mét vào lòng chảo dầu rái đang cuộn sóng sôi.

Tiếng gỗ tươi gặp dầu sôi xèo xèo vang lên dữ dội. Hơi nước chua từ sâu trong thớ tràm bị nhiệt lượng bức bách thoát ra ngoài, hòa cùng khói dầu bốc lên thành từng cuộn trắng đục, mù mịt cả một góc trời Cù Lao Cát. Mùi dầu khét lẹt xộc thẳng vào mũi họng khiến đám thợ trẻ ho sặc sụa, nước mắt ràn rụa. Nhưng nhìn dáng lưng còng còng của bà Cúc vẫn sừng sững túc trực bên mép vạc dầu, không một người phụ nữ nào dám lùi bước.