Chương 12: Mẻ Nứa Già Rừng Đông Tiêu

Tiếng vó ngựa dồn dập dội lại từ phía điếm canh đầu làng rồi chìm dần vào màn sương sớm bảng lảng ven đê. Đứng nơi ngưỡng cửa từ đường, Phù Gia Đạt dõi mắt nhìn theo vệt bụi mờ xa tít, hai bàn tay khẽ siết chặt lấy chuôi con dao quắm giắt bên hông. Hắn biết rõ tên sai nha lén lút phi ngựa trong đêm kia mang theo nỗi hậm hực của quan huyện, nhưng trong lòng chàng trai trẻ giờ đây không còn sự hoảng loạn hay sợ hãi như mấy hôm trước. Bài học cụ cố răn dạy đêm qua như ngọn lửa sưởi ấm lồng ngực, hun đúc cho hắn một sự điềm tĩnh lạ kỳ.

Trời vừa hửng sáng, sương thu còn đọng long lanh trên những phiến lá chuối sau vườn. Theo lời căn dặn của cụ Niên đêm trước, Gia Đạt cất tiếng gọi rộn rã đầu ngõ, tập hợp đám thanh niên trai tráng của cả ba chi họ Phù. Mấy chục thanh niên khỏe mạnh, vai vác rựa, lưng đeo dây thừng, hăm hở kéo nhau lên rặng đồi Trọc ven sông Đuống tìm nứa già bánh tẻ.

Gió sớm thổi qua sườn đồi xào xạc. Dưới tán nứa rậm rạp, Đạt dừng chân trước một bụi nứa ken dày, đưa tay gõ nhẹ vào thân cây phát ra tiếng cộc cộc đanh gọn:

“Các chú, các em lại đây xem! Nứa làm khung cỗ đại đăng chín tầng tuyệt đối không được chọn cây non mỡ màng, cũng đừng ham cây cỗi cành khô. Phải tìm nứa bánh tẻ da ngả màu phấn xám, dóng dài đều tăm tắp, thớ dẻo như gân trâu thì khi uốn cong mới đón trọn luồng khí ấm bốc lên mà không gãy.”

Thằng Dũng, đứa em họ con chú Ba, cầm rựa toan chặt ngang một thân nứa còi, liền bị Đạt đưa tay giữ lại. Đạt cười hòa nhã, kéo em lại gần rồi tự tay cầm dao vót thử một dăm nứa mỏng:

“Chậm một chút em. Ngày trước anh nóng vội, cứ tưởng đẵn nhanh vót vội là giỏi, ai ngờ chỉ tổ làm nan nứt toác. Cụ cố dạy rồi, nan đèn là để dẫn gió nương theo nhiệt ấm, nhát dao hạ xuống phải đều tay, vát mép nghiêng ba phân chuẩn chỉ thì khung đèn chín tầng mới nhẹ bẫng tựa lông hồng.”

Đám trai trẻ nghe Đạt giảng giải khúc chiết thì gật đầu lia lịa. Tiếng chặt nứa, tiếng chặt cành rộn vang cả một triền đồi, xua tan cái giá lạnh của buổi sớm mùa thu.

Đến gần trưa, từng bè nứa đẵn xong được thả trôi theo dòng nước về bến ao sau từ đường. Tại đây, Gia Đạt vô cùng ngạc nhiên khi thấy cha mình là Phù Đại Hải và chú Phù Nhị Hà đã xắn quần quá gối đứng đợi từ bao giờ. Hai người đàn ông trung niên từng gầm ghè nhau từng tấc đất bãi bồi, nay đang cùng nhau lội bùn, hè nhau kéo từng cây nứa dài ngập trong lòng ao phù sa.

“Bác cả nâng đầu nứa lên một tấc, để em luồn sợi thừng qua!” Nhị Hà thở hổn hển, mồ hôi nhễ nhại chảy ròng ròng trên má nhưng nét mặt tươi rói.

“Được rồi, chú cứ ghì chắc đầu bên kia, anh khắc nâng nổi!” Đại Hải gằn giọng lấy thế, cơ bắp cuồn cuộn nhấc bổng bó nứa sũng nước đặt lên giàn tre để hong ráo trước khi đưa vào lò sấy khói mùn cưa.

Đứng trên bờ đón lấy bó nứa từ tay cha và chú, Gia Đạt cảm thấy sống mũi cay cay. Mùi bùn ao ngai ngái quện cùng khói bếp bảng lảng, bàn tay của hai người lớn trong nhà chạm vào nhau khi cùng giữ một thân nứa thẳng tắp, những vết rạn nứt thù hằn bao năm qua dường như đã tan biến tự lúc nào theo từng giọt mồ hôi mặn chát.

Chiều buông, công đoạn tuyển chọn thân nứa làm trục tâm chính bắt đầu. Đạt cùng đám thợ khiêng một cây nứa đực thẳng đứng, dài hơn một trượng, dóng dày và rắn như sắt nguội đặt lên hai chiếc mễ gỗ giữa sân gạch. Đạt quỳ một gối, nheo mắt ngắm dọc theo thân nứa, tay miết từng mắt ráp. Chàng trai trẻ trầm ngâm nhớ lại từng chi tiết trong bức đồ hình kỳ ảo mà cụ cố đã vạch ra đêm qua.

Cỗ đèn “Vạn Dân An Cư” cao tới chín tầng, sức nặng của hàng trăm chi tiết nan tre cùng một trăm linh tám con rối bóng giấy dó là vô cùng khủng khiếp. Nếu chỉ dùng chốt tre thông thường hay cuống lông ngỗng như cỗ đèn ba tầng nhỏ hẹp, trục xoay chắc chắn sẽ cong vênh rồi kẹt cứng khi gặp hơi lửa lớn.

“Muốn chín tầng cùng chuyển động nhịp nhàng, then chốt nằm ở hai đầu gá bạc.” Đạt lẩm bẩm một mình, ánh mắt sáng rực lên. “Đúng rồi! Cụ cố đã truyền thụ kỹ pháp gá trục đá mài! Đáy lồng phải đục một viên đá mài mịn thành chén ngọc lõm sâu, đầu trục chính bịt chốt sắt tôi kỹ ngâm dầu, như vậy ma sát giảm đi muôn phần, chỉ cần một làn gió ấm thoảng qua là cả tòa tháp chín tầng sẽ xoay tít!”