Chương 18: Hội Trăng Bừng Sáng Bến Sông Cò

Cụ Phù Vĩnh Niên nheo mắt nhìn qua rặng tre ngà đầu ngõ. Cỗ xe ngựa bốn bánh bọc rèm gấm màu lam thẫm dừng hẳn lại bên mép bến Cò, không kèn không trống, cũng chẳng có tiếng lính dẹp đường hò hét thị uy. Một người đàn ông trung niên quắc thước vén rèm bước xuống, khoác trên mình chiếc áo vải thô màu hạt dẻ mộc mạc, râu ba chòm đen nhánh điểm vài sợi hoa râm buông dài ngang ngực. Đôi mắt người ấy sáng quắc, quét một lượt từ triền đê phù sa đến những lò luộc dó đang bảng lảng khói sớm, rồi khẽ gật đầu ra hiệu cho mấy người tùy tùng dắt ngựa tản ra như khách vãng lai trẩy hội.

“Khà khà, khách quý phương xa tới làng đúng tiết lành rằm tháng Tám!”

Cụ Niên khẽ vuốt chòm râu cước, chống gậy tre đực quay lại sân từ đường. Nắng sớm chan hòa rải vàng như mật trên những nong nan nứa đã hong khô. Thằng Đạt cùng đám trai tráng ba chi họ Phù đã buộc xong đòn khiêng bằng tre đực dày dặn quanh bệ đỡ cỗ đại đăng chín tầng. Mặt giấy dó hoa sen ngũ sắc tầng năm với bức hoạ cá chép trông trăng ánh kim nhũ đã khô cong phẳng phiu, toát lên vẻ trang nhã khác thường.

“Anh Đạt! Nhắc mấy đứa em bọc rơm cẩn thận quanh bốn góc chân quỳ,” cụ Niên cất giọng trầm ấm, “đường lát gạch Bát Tràng từ đây ra đình làng có mấy chỗ gồ ghề, chớ để va quệt rách mất nét chữ thầy tú!”

“Dạ, cụ cố cứ yên tâm!” Phù Gia Đạt dõng dạc thưa, cánh tay gân guốc siết chặt mối lạt mây.

Đến xế chiều, khi ngọn gió thu từ dòng sông Đuống thổi mát rượi đôi bờ, cả làng Đông Tiêu như vỡ òa trong tiếng hội. Dọc theo con đê bến Cò, trẻ con xúng xính áo mới rước đèn lồng con cóc, đèn ông sao bằng giấy kiếng đỏ rực. Tiếng trống ếch tùng cắc rộn rã, tiếng chũm chọe thùng thình cùng đoàn lân gấm vờn quanh các ngõ xóm tạo nên một bầu không khí náo nức chưa từng thấy.

Trước cửa ngôi đình cổ bảy gian dựng bằng gỗ lim vững chãi, sân đình lát gạch Bát Tràng đã được dọn sạch bong, rợp bóng cây đa cổ thụ trăm tuổi. Hàng chục thanh niên trai tráng họ Phù mình trần cuồn cuộn bắp thịt, dưới sự hô nhịp nhịp nhàng của Phù Đại Hải và Phù Nhị Hà, đã cẩn trọng khiêng cỗ đại đăng “Vạn Dân An Cư” đặt ngay ngắn tại trung tâm sân đình.

Cỗ đèn cao sừng sững chín tầng vươn thẳng lên nền trời biếc, các tầng mái vuốt cong mô phỏng mái đình cong vút của làng quê Kinh Bắc. Từng khung nan nứa dán giấy dó ngũ sắc ánh lên rực rỡ dưới nắng chiều tà: tầng cày cấy xanh biếc màu mạ non, tầng dệt vải đỏ thắm sắc hoa đào, tầng đơm đó vàng ươm hoa dành dành. Bức hoạ “Lý Ngư Vọng Nguyệt” dát kim nhũ uốn lượn mềm mại như đang đón gió sông Đuống mà quẫy sóng. Dân làng Đông Tiêu cùng bà con các thôn lân cận ùa tới vây quanh, trầm trồ chỉ trỏ, mắt ai nấy đều lấp lánh niềm kiêu hãnh khôn xiết.

Dưới tán đa cổ thụ râm mát, cụ Phù Vĩnh Niên chỉnh tề trong tà áo the đen dài chấm gót, khăn xếp đội ngay ngắn. Cụ bước lên thềm đá, dẫn dắt con cháu ba chi họ Phù cùng các bô lão trong làng nghiêm trang dâng hương trước án thờ Thành hoàng. Ba tuần nhang thơm ngát quyện trong làn khói trầm lan tỏa khắp bảy gian đình, khấn tạ tiên tổ đã phù hộ cho xóm làng qua cơn sóng gió, giữ trọn mảnh đất bến Cò linh thiêng.

Bên chiếc sập gụ đặt cạnh sân đình, Quế Chi cùng hai nàng dâu họ Phù thoăn thoắt bày biện mâm cỗ Trung thu truyền thống. Những quả bưởi đào vàng mọng được tỉa thành hình hoa cúc xòe cánh, những quả hồng ngâm đỏ ửng như đốm lửa nhỏ, xen lẫn đĩa bánh dẻo hình vầng trăng rằm thơm ngát mùi hoa bưởi thoang thoảng. Quế Chi vừa đặt đĩa cốm xanh bọc lá sen non xuống mâm vừa khẽ liếc sang bậc thềm đình, nơi Lương Văn Sĩ đang mài mực chuẩn bị viết thiếp chúc thọ, ánh mắt hai người chạm nhau e ấp, rạng ngời niềm vui.

Giữa biển người đông đúc đang chen chân chiêm ngưỡng cỗ đèn đại thụ, cụ Niên khẽ liếc mắt nhận ra người đàn ông trung niên áo vải thô khi sáng. Người ấy chắp tay sau lưng, chậm rãi rảo bước quanh chân cỗ đèn chín tầng. Cặp mắt sắc sảo của ông ta dừng lại rất lâu ở từng vế câu đối kim nhũ của thầy tú, rồi đưa tay khẽ sờ vào mép giấy dó tầng cá chép quẫy sóng. Ông ta nghiêng đầu nhìn qua khe thông khí nghiêng đúng ba phân ở tầng đáy, khóe miệng khẽ mỉm cười vẻ thán phục, tấm tắc gật đầu với người hầu cận đứng cạnh.

Nhận thấy phong thái ung dung, đĩnh đạc nhưng toát lên uy nghi thâm trầm không thể che giấu dưới lớp áo vải thô, cụ Niên mỉm cười khà khà trong bụng. Cụ khoan thai chống gậy tre đực tiến lại gần, cất giọng mộc mạc:

“Kìa bác khách phương xa, hội trăng làng gốm làng giấy quê mùa có làm bác vừa mắt chăng?”

Người đàn ông trung niên giật mình quay lại, vội vàng chắp tay thi lễ cung kính:

“Lão trượng quá lời. Kẻ hèn này đi khắp bốn phương trời, ngắm không biết bao nhiêu đèn kéo quân chốn phồn hoa đô hội, nhưng chưa từng thấy cỗ đại đăng nào tráng lệ, kỳ ảo mà lại gom trọn cái tình của trăm họ thôn dã như cỗ đèn này. Từng thớ giấy dó, từng đường ghép nan nứa đều toát lên bàn tay tài hoa phi thường. Thật là kỳ quan bách nghệ!”