Chương 5: Ánh Lửa Đêm Tĩnh Mịch Và Lời Cảnh Báo Bến Cò

Vệt sáng đỏ thắm như máu rực lên trên vách lồng đèn, hắt luồng khí nóng hầm hập phả thẳng vào mặt cụ Phù Vĩnh Niên. Cụ khẽ nheo đôi mắt đã mờ đục, hai bàn tay gân guốc nắm chặt đầu chiếc gậy tre đực, chân mày hoa râm nhíu chặt lại. Cả đời cụ nếm trải bao bận giông bão sông Đuống, nhưng chưa bao giờ thấy chiếc đèn tổ truyền lại tỏa ra nhiệt lượng bức bối đến dường này.

Gió đêm ngoài sân từ đường lặng ngắt, không một ngọn cỏ lay động. Vậy mà cỗ đèn kéo quân bằng gỗ thị đặt trên án gian bỗng khẽ rùng mình. Tiếng cót két rất khẽ của then chốt gỗ ma sát vang lên, rồi từng cánh nan tre uốn lượn bên trong bắt đầu chuyển động nhịp nhàng. Cỗ đèn tự xoay tròn êm ru, bóng những hình nhân bách nghệ đuổi nhau thoăn thoắt trên nền giấy dó rơm mục, dù chẳng hề có một bàn tay con người chạm vào hay một ngọn gió lùa qua khe cửa.

Giữa luồng sáng đỏ bập bùng, những nét chữ vàng óng ánh như bụi nắng lại cuộn xoáy, đè lên vệt đỏ hung hiểm mà hiển hiện:

[Cảnh báo nguy cơ: Bến Cò nổi sóng dữ, mạch nghiệp trăm năm chực chờ đứt gãy. Đám chuột bọ nhòm ngó lò luộc vỏ dó, dã tâm lập chốn hoan lạc cờ bạc.] [Nhiệm vụ cấp bách: Truyền thụ bí pháp nhuộm giấy ngũ sắc, chuẩn bị cốt đèn bách nghệ đón gió hộ dân. Thời hạn: Trước tiết Thu phân.]

Cụ Niên lẩm bẩm trong chòm râu bạc như cước:

“Khà khà, thảo nào trát quan đòi sưu thuế lại giục gấp gáp đến thế. Hóa ra lòng tham không đáy, muốn nuốt trọn bến sông của dân làng xóm Đuống!”

Cụ bước ra bậu cửa, gõ mạnh gậy tre đực xuống thềm gạch ba tiếng “cộc, cộc, cộc”. Tiếng gõ gậy vang giòn tan trong màn đêm tĩnh mịch. Chưa đầy một tuần nhang sau, hai bóng người đã vội vã rảo bước qua khoảng sân gạch thơm lừng mùi thị chín.

Thằng Đạt khoác chiếc áo vải thô nâu sồng, mặt mũi còn vương nét âu lo, đi sát phía sau là con Chi, tay còn ôm khư khư chiếc rổ tre đựng mớ lá thảo mộc hái lúc chiều hôm.

“Cụ cố ơi, cụ gọi chúng chắt có việc chi gấp gáp giữa canh ba thế ạ?” Quế Chi khẽ cất giọng trong trẻo, đôi mắt phượng mở to nhìn cụ đầy thắc mắc.

Gia Đạt cũng chắp tay cúi đầu, cung kính thưa:

“Thưa cụ cố, đêm đã lạnh sương khuya, cụ chưa an giấc sao?”

Cụ Niên đưa tay ngoắc hai đứa lại gần án gian, chỉ vào cỗ đèn đang lững lờ chuyển động:

“Bay vào đây. Đừng có ngơ ngác như bò đội nón nữa. Làng Đông Tiêu sắp có biến, mà bến Cò nhà mình là nơi đầu sóng ngọn gió. Hai đứa bay nhìn chiếc đèn cổ này cho kỹ.”

Gia Đạt nín thở, tròn mắt nhìn chiếc đèn đang tự quay giữa khoảng không tĩnh lặng. Ánh nến sáp ong hắt lên vách giấy dó những hình ảnh cày cấy, đập lúa xoay vần đều đặn. Chàng thư sinh vốn thông minh, khẽ cúi sát nhìn vào vành nan trục bên dưới, mắt chợt sáng lên:

“Lạ thật… Đáy chụp đèn khoét sáu lỗ hình cánh hoa, nan đón nhiệt nghiêng đúng ba phân, ngọn nến bốc hơi ấm lên đẩy vào cánh gió làm trục quay… Cụ cố ơi, đây là diệu pháp đón gió đối lưu của tiên tổ để lại sao?”

“Mày có mắt nhìn đấy, anh Đạt!” Cụ Niên cười khà khà, gõ nhẹ đầu tẩu vào bả vai chắt đích tôn. “Nhưng hiểu cái lý mà tay không uốn nổi nan thì cũng vứt. Trục đèn kéo quân muốn giữ thăng bằng qua ngàn vòng quay, phải dùng cuống lông ngỗng già chêm đầu ngõng, se thêm sợi cước tơ tằm đỡ đáy. Chăm chú mà ngắm cách ngọn lửa mớm gió, mai này mới dựng nổi cỗ đèn che chở cho họ tộc.”