Chương 7: Màu Giấy Ngũ Sắc Và Mối Duyên Thầy Tú

Bóng lưng áo lụa của Mã Hữu Đức vừa khuất hẳn dưới dốc bến Cò, Phù Quế Chi đã vội vàng buông chiếc rổ đựng vỏ bời lời, lao nhanh lại mép cột lim. Nàng đưa đôi bàn tay nhỏ nhắn còn vương chút vụn vỏ cây đỡ lấy khuỷu tay anh họ:

“Anh Đạt! Anh làm sao thế? Lão lái buôn kia vừa nói nhăng cuội gì vào tai anh đấy?”

Gia Đạt giật bắn người, hoảng hốt rụt tay lại như vừa chạm phải tàn lửa đỏ. Chàng gượng gạo lau vội vệt mồ hôi lạnh rịn đầy trán, đôi môi khô khốc mấp máy:

“Không… không có gì đâu em. Gió sông sớm nay hơi độc, anh bị nhiễm lạnh một chút thôi.”

Cụ Phù Vĩnh Niên chống gậy tre thong thả bước tới. Đôi mắt già nua như thấu suốt mọi ngóc ngách trần đời quét qua gương mặt trắng bệch của đứa chắt đích tôn, rồi cụ khẽ gõ đầu gậy xuống bậc gạch, cất giọng răn dạy:

“Trúng gió độc ngoài sông thì dễ cạo gió, chứ trúng phải gió độc trong lòng mới khó chữa! Đứng thẳng cái lưng lên con trai, chớ để phường gian xảo vừa huých vai một cái đã nhũn như bún thiu! Mau thu xếp đồ nghề về từ đường, cỗ đèn ba tầng ‘Cày Cấy - Đơm Đập’ còn chưa thành hình thì chưa ai được phép ngã lòng!”

Lời cụ cố sang sảng tựa hồi chuông đồng xua tan luồng khí u ám đang bủa vây gian xưởng. Quế Chi khẽ thở phào, ngoan ngoãn xách giỏ theo sau cụ và anh họ về lại gian từ đường họ Phù.

Vừa bước vào sân, cụ Niên đã chỉ tay lên chiếc đèn kéo quân cổ kính đang tỏa ánh sáng vàng dìu dịu nơi gian thờ, bắt đầu tỉ mỉ truyền dạy:

“Chiếc đèn ba tầng này, tầng dưới cùng là cảnh cày cấy gieo mạ, tầng giữa là gặt hái đập lúa, tầng trên cùng là cảnh hội hè giã cốm đón trăng. Thằng Đạt lo uốn nan trục, ghè ngõng lông ngỗng cho cân bằng; còn con Chi, sắc giấy dó ngũ sắc của tổ tiên truyền lại nay phải nhờ vào đôi bàn tay khéo léo của mày đấy!”

Nhận nhiệm vụ cụ cố trao, Quế Chi thấy lòng rạo rực như có đàn đom đóm thắp lửa. Ngay trưa hôm ấy, nàng cùng mấy đứa trẻ trong xóm quảy đôi sọt tre lội ngược lên chân đồi sau làng. Nàng thoăn thoắt hái từng chùm quả dành dành chín mọng màu vàng ươm, gom những mớ lá chàm già xanh thẫm và đào những củ nâu tròn lẳn bám chặt lòng đất thịt.

Trở về chái bếp, Quế Chi nhóm lửa than trấu, cẩn thận làm theo từng lời cụ Niên dặn. Nàng giã nát củ nâu lấy nước chát ngâm sắc đỏ son trầm ấm; vò nát lá chàm hòa chút nước vôi trong ủ màu xanh biếc thăm thẳm như bầu trời đêm rằm; lại đem quả dành dành đun sôi liu riu trên bếp củi nhãn, chắt ra thứ nước màu vàng tươi rạng rỡ tựa ánh trăng thu.

Từng trang giấy dó bến Cò mỏng nhẹ, dai mịn được Quế Chi nhúng đều vào các chậu nước màu thảo mộc, rồi đem trải phơi trên những chiếc nong tre đón gió sông Đuống. Khi chiều tà buông xuống, những tệp giấy ngũ sắc khô ráo hiện lên óng ả, mềm mại phi thường, sờ vào mát rượi, tỏa ra hương thơm ngai ngái, thanh tao của cỏ cây đồng nội chứ tuyệt nhiên không nồng gắt.

Ngắm nghía những chú rối bóng cắt tỉa hình người nông dân dắt trâu, tay cày tay bừa, Quế Chi chợt nghĩ đến những ô lồng đèn ba tầng. Cụ cố bảo mỗi tầng đèn phải có đại tự chân phương và đôi câu đối mộc mạc ngợi ca đạo làm nông thì khi nến thắp lên, chữ và bóng mới hòa quyện thành hồn cốt bách nghệ.

Nghĩ đến chữ nghĩa, gò má nàng bỗng ửng hồng. Quế Chi cẩn thận gói ghém sáu tờ giấy ngũ sắc đẹp nhất cùng một khung đèn mẫu con con, bẽn lẽn bước về phía lớp học nghèo nơi đầu làng.

Dưới mái hiên lợp tranh đơn sơ cạnh giếng nước đầu thôn, lũ trẻ con xóm bến Cò vừa tan buổi học chữ, đang ríu rít đuổi nhau ra bãi cỏ. Chàng tú tài Lương Văn Sĩ trong chiếc áo vải thô bạc màu đang cẩn thận thu dọn nghiên mực và những tập giấy bản trên chiếc bàn gỗ mộc.

“Thầy tú… Chi có làm phiền thầy bận rộn lắm không?”

Tiếng gọi ngập ngừng trong trẻo khiến Lương Văn Sĩ ngẩng đầu. Nhìn thấy Quế Chi đứng nép bên bờ giậu cúc tần, hai tay ôm gói giấy trước ngực, đôi mắt chàng tú tài khẽ lay động, vội vàng bước ra chắp tay: